سرطان در ایران به خاطر کود!

مجله سیب سبز: اين روزها با مرور اخبار رسانه‌هاي مختلف درباره افزايش نرخ سرطان ناشي از مصرف نادرست سم و كود شيميايي نامناسب می‌شنویم و می‌خوانیم كه كم و بيش موجب نگراني برخي مردم شده است كه آيا محصولات كشاورزي كه مصرف مي‌كنند در گروه محصولات سلامت قرار دارند يا خير. اين موضوع در حالي موجب نگراني مردم شده كه نه تنها مصرف محصولات تهيه شده با كود سمي يا كود اضافي موجب بروز بيماري و اختلال‌ در ارگان‌هاي دروني مي‌شود بلكه تماس با اين محصولات نيز مي‌تواند خطراتي را براي مصرف‌كننده به همراه داشته باشد، مسئولان بهداشت و درمان كشور هشدار مي‌دهند كه امروز مصرف بي‌رويه و غيراصولي سموم دفع آفات و كودهاي شيميايي در بخش كشاورزي باعث رشد ابتلا به سرطان و ديگر بيماري‌ها در اين مناطق شده است.

این یک بحران جهانی است

دکتر احمد اصغرزاده، عضو هیات علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب

بر اساس گزارش سازمان كشاورزی و خواربار جهانی بين ۶۰-۴۰ درصد افزايش توليدات كشاورزی در جهان طی سه دهه گذشته مرهون مصرف كودهای شيميايی بوده است ولی امروزه مصرف بی ‌رويه، نا‌بجا و نابه هنگام كودهای شيميايی و فلزات سنگین همراه آنها، مشكلاتی را به‌وجود آورده است و توجه جهانی به این امر جلب شده است. واقعیت اين است که تولید محصولات کشاورزی در کشاورزی معمول، بدون تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان و محصولات باغی مقدور نیست ولی منبع تامین آن، مقدار و مواد همراه آنها اهمیت زیادی دارد و از عنصری به عنصر دیگر نیز این موضوع متفاوت است، به عنوان مثال مصرف انواع کودهای نیتروژنه در تولید انواع میوه‌ها باید در حدی باشد که سبب آلودگی آب‌های زیرزمینی و در گیاه به فرم اسید‌های آمینه آزاد تجمع نكند، ولی در خصوص فسفر و پتاسیم که اغلب به صورت کود مصرف می‌شوند تجمع آنها در گیاه و محصولات آنها ایجاد مشكل نمی‌کند اما اغلب کودهای حاوی این عناصر دارای فلزات سنگین هستند که جذب آنها در گیاهان سبب مشكلات بهداشتی در مصرف‌کنندگان می‌شود و این موضوع در خصوص عناصر کم مصرف نیز مانند کود های فسفره و پتاسه است. در صورتی که انواع کودهای شیمیایی استاندارد، آگاهانه و تحت نظارت مصرف شوند، نه تنها مشكل‌ساز نیستند بلکه سبب افزایش کیفیت و کمیت محصول، در کشاورزی معمول نیز می‌شوند.


کود حیوانی هم می‌تواند خطرناک باشد

برخی افراد مدعی‌اند که از کود حیوانی برای تولید محصولات‌شان استفاده می‌کنند و این کود در مقایسه با کود شیمیایی برتری‌هایی دارد. آنها بر این باورند که چون محصول‌شان کود حیوانی دریافت کرده محصول بهتری است.

در حالی که اگر کود حیوانی بدون رعایت استانداردهای لازم تولید شود یا از فاضلاب‌های غیراصولی که احتمال آلودگی آنها زیاد است استفاده‌شود، احتمال ابتلا به بیماری‌ها در مصرف‌کننده بالا می‌رود. شخصا فردی را می‌شناسم که به خاطر ابتلا به کیست هیداتیک که از این طریق به آن مبتلا شده بود، حدود ۳۰ سال درگیر بیماری بود و سختی‌های زیادی کشید. بنابراین علاوه بر کود شیمیایی، کود حیوانی و حتی آلودگی آب و فاضلاب نیز می‌تواند موجب آلودگی میکروبی میوه‌ها، سبزیجات و محصولات کشاورزی شود و وقتی نظم و نظارتی بر تولید محصولات وجود داشته باشد در این حالت متخصصان و باغبانان می‌توانند خیال ما را راحت‌کنند که ما میوه‌هايی سلامت را مصرف‌می‌کنیم.

مصرف كود بايد نظام‌مند باشد

دکتر محمدرضا رضا‌پناه، مدیر قطب علمی کشاورزی ارگانیک و عضو انجمن ارگانیک ایران

«باید در سیستم کشاورزی نظمی برقرار شود و نظارتی وجود داشته باشد تا کسی نتواند کود اضافه یا سم بیش‌از اندازه به محصولات بزند. البته این نکته نیز مطرح هست که وقتی گیاهی کود و مواد شیمیایی در اختیار دارد به اندازه مثبت این کود را جذب می‌کند و این‌گونه نیست که بیش از نیازش آن را جذب کند. پس کود اضافه جذب گیاه نمی‌شود. بنابراین نمی‌توان اینگونه تصور کرد که یک سیب‌زمینی بزرگ کود شیمیایی زیادی دریافت کرده تا سایزش بزرگ شده است. تشخیص سلامت میوه و میزان کود شیمیایی که دریافت کرده است باید در نظام تولید کشور مورد بررسی قرار گیرد. امکان داوری در این زمینه کار مردم نیست. سیستم نظارت و آموزشی تولید باید به گونه‌ای در کشور فعالیت کند که نظارت بر تولید محصولات داشته باشد زیرا شرایط و امکانی که ما از هر محصول و میوه یک نمونه برای آزمایش بفرستیم، وجود ندارد. بنابراین باید نظارتی همگانی و حساب‌شده بر تولید محصولات وجود داشته باشد.»

تاثير مخرب سموم تا نيم قرن باقي‌ مي‌ماند

«در جهان سالانه ۷۰ هزار مورد سرطان و حدود ۳۰ هزار مورد مرگ ناشي از سرطان در جهان ثبت مي‌شود. در اين آمار با افزايش شديد سرطان‌هاي سيستم گوارشي مخصوصا سرطان معده روبه‌رو هستيم كه عامل آن باقي ماندن سموم و كود شيميايي در خوراكي‌ها و مواد غذايي است.» غلامرضا قاسم‌پور، مشاور رئيس سازمان ملي استاندارد با اشاره به اين مطلب مي‌گويد: «تاثيرات مخرب و مضر برخي سموم كشاورزي تا نيم قرن در خاك و محصولات به دست آمده از آن باقي مي‌ماند و همين مسئله موجب شده برخي محصولات كه به عنوان سالم به ديگر كشورها صادر شده، برگردانده شود. مشاور رئيس سازمان ملي استاندارد ادامه داد: «آلودگي سموم كشاورزي از طريق چشم، دهان، پوست و ريه‌ها به بدن منتقل مي‌شود و اين انتقال هم براي كشاورزان و هم مصرف‌كنندگان بروز مي‌كند. بنابراين كساني كه از كودهاي شيميايي استفاده مي‌كنند بايد نسبت به اين نوع آلودگي هوشيار باشند.»

سرطان‌های ناشی از فلزات سنگین

قاسم‌پور اضافه كرد: «براساس منابع بين‌المللي در اين زمينه هر تركيب خارجي سمي كه به صورت طبيعي يا در مقادير مجاز در محصولات و مواد غذايي وجود نداشته باشد و از طرفي كيفيت فيزيكي و شيميايي و بيولوژيكي غذا را تحت‌تاثير قرار دهد، در گروه آلاينده‌‌هاي مواد غذايي قرار مي‌گيرد. آلاینده‌های شیمیایی در ۳ نوع طبیعی سموم قارچی و هیستامین‌ها، مصنوعی همانند آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین و کودهای شیمیایی و زیست محیطی در هوا، آب و خاک و هوای آلوده شناسایی شده است. علاوه بر اين فلزات سنگين كارديوم‌ و ارسنيك، جيوه و سرب نيز از جمله آلودگي‌هايي است كه سبب اثرات سوء بر عملكرد كليه‌ها، ضايعات استخواني و ابتلا به سرطان مي‌شود.»