لحظات سخت سارا و پریا پس از توقف ناگهانی توزیع واکسن HPV

روزنامه هم‌میهن: روزهای آخر سال پیش بود که واکسن چهار ظرفیتی پایپلوگارد ایرانی، با مجوز سازمان غذا و دارو، راهی داروخانه‌های ایران شد تا در کنار واکسن گارداسیل که قیمت بالایی دارد، بتواند راهی دیگر برای پیشگیری از ابتلا به ویروس HPV باشد. آن زمان مسئولان وزارت بهداشت از شروع واکسیناسیون ملی برای مقابله با ابتلا به این ویروس خبر داده بودند اما حالا بررسی‌ها نشان می‌دهد نه‌تنها واکسیناسیون سراسری در دستور کار سیستم بهداشتی و درمانی نیست که بعد از نزدیک به پنج ماه از توزیع واکسن پاپیلوگارد۴، سازمان غذا و دارو دستور توقف فروش این واکسن را داده داست؛ آنطور که یکی از مسئولان شرکت «نیواد فارمد سلامت»، تولیدکننده این واکسن می‌گوید، هیچ دلیلی برای توقف فروش به این شرکت ارائه نشده است.

واکسیناسیون ناتمام

ویروس HPV به‌عنوان یکی از شایع‌ترین ویروس‌های آمیزشی، در سال‌های اخیر به موضوعی جدی در حوزه سلامت عمومی ایران و جهان تبدیل شده و می‌تواند به بروز زگیل تناسلی و در بعضی موارد سرطان‌های ناحیه تناسلی، دهان و گلو منجر شود. آنطور که چند پزشک و فعال دارویی به «هم‌میهن» می‌گویند، مراجعات زنانی که به این ویروس مبتلا شده‌اند در حداقل یک‌سال اخیر، بسیار افزایش داشته و اگر واکسیناسیون جدی گرفته نشود، موجی از انواع سرطان برای زنان ایرانی از راه خواهد رسید.

حالا نگرانی از توقف فروش این واکسن به نگرانی‌های زنانی اضافه کرده که این واکسن را تزریق کرده و پولی برای خریدن واکسن خارجی ندارند و نمی‌دانند تکلیف‌شان چیست. روایات زنانی که از چندین شهر با «هم‌میهن» گفت‌وگو کرده‌اند نشان می‌دهد، در کنار مسئله‌ قیمت بالای واکسن HPV، مسئله‌ دسترسی ناپایدار و نبود هماهنگی اطلاعاتی میان سامانه‌ها و داروخانه‌ها از موانع جدی پیش‌رو به‌ویژه زنان برای تکمیل واکسیناسیون است. واکسن ۴ ظرفیتی داخلی با قیمتی حدود دوونیم‌‌ میلیون تا پنج میلیون تومان و ۹ ظرفیتی خارجی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان به فروش می‌رسند و مدام در حال افزایش قیمت است.

روایاتی از پیگیری و انتظار

«نگار» ۲۸ ساله، ساکن شاهرود: با وجود اینکه اصرار داشتم واکسن گارداسیل تجویز شود، پزشکم با صراحت گفت اگر می‌خواهی پولت را دور بریزی، برو گارداسیل بگیر. همین ایرانی بهتر است. اما من که نگران بودم، بالاخره با اصرار خودم گارداسیل تهیه کردم. همسرم هم برای پیشگیری، فعلاً سه دوز واکسن ایرانی را زده است.

«پریا»، ۲۰ ساله‌ و ساکن تهران است: سرانجام یک‌ماه پیش، موفق به تزریق اولین دوز واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی شدم؛ واکسنی که قیمت آن در زمان تزریق به ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده بود. پریا پیش‌تر هم برای تهیه واکسن اقدام کرده بود. حدود شش‌ماه قبل، در نخستین تلاش‌های خود، قیمت واکسن در بازار ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بود. 

«زهرا»، ۲۶ ساله:   تاکنون دو دوز از واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی را دریافت کردم؛ واکسنی که به‌دلیل پوشش گسترده‌تر سویه‌ها، نسبت به نوع ۴ ظرفیتی، مصونیت بیشتری ایجاد می‌کند و به همین دلیل آن را انتخاب کردم.  قیمت این دوز ۹ میلیون تومان بوده و تزریق آن هم در یکی از مراکز تزریقاتی مجاور همان داروخانه انجام شده است. ب

«مائده»، زن ۲۸ ساله ساکن شیراز،  روند واکسیناسیونHPV خود را از اواخر اسفندماه ۱۴۰۳ با تزریق نخستین دوز واکسن آغاز کرده است. او در آن زمان موفق شد واکسن ۴ظرفیتی ایرانی را با قیمت ۲ میلیون و ۹۸۰ هزار تومان تهیه و تزریق کند. بااین‌حال برای دریافت دوز دوم با مشکلات متعددی مواجه شد. ناپایداری موجودی، تفاوت برندها و نبود اطلاعات دقیق در سامانه‌های رسمی، از مهم‌ترین چالش‌هایی است که او در طول فرآیند واکسیناسیون تجربه کرده است.

«سارا»، ۴۲ ساله، ازجمله زنانی است که فرآیند کامل واکسیناسیون HPV را طی کرده است. او سه دوز واکسن ۴ ظرفیتی را در فاصله خردادماه سال گذشته تا ماه‌های پس از آن تزریق کرده و در طول این مسیر، با چالش‌هایی همچون شلوغی مراکز، افزایش تدریجی قیمت و نبود واکسن ۹ ظرفیتی مواجه بوده است. نخستین دوز را در خردادماه ۱۴۰۳ و از طریق بیمارستان رازی در ستارخان دریافت کرده است.  سارا می‌گوید که همزمان با دوران پریودی خود مجبور شده ساعت‌ها در شرایط نامناسب در صف بایستد و این تجربه را «عذاب‌آور» توصیف می‌کند. برای دوز سوم، او به هلال‌احمر شعبه خیابان طالقانی مراجعه کرده است.

پاسخ نظام سلامت کافی نیست

در دی‌ماه سال گذشته، هم‌زمان با افزایش تقاضا و کمبود واکسن HPV در داروخانه‌های کشور، نیلوفر قاسمی، کارشناس بیوتکنولوژی و مددکار اجتماعی، کارزاری با عنوان «درخواست توزیع و عرضه واکسن گارداسیل» راه‌اندازی کرد؛ کارزاری که در تاریخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۳ در وب‌سایت مربوط به کمپین‌های مردمی ثبت شد و هزاران نفر آن را امضاء کردند.

حالا پس از گذشت هفت‌ماه، قاسمی در گفت‌وگو با «هم‌میهن» تأکید می‌کند که این کارزار، با وجود حمایت گسترده، تأثیر ملموسی در تغییر روندها نداشته است. به گفته او، همچنان سردرگمی در فرآیند توزیع واکسن و نبود شفافیت در ارائه آن به مردم، ادامه دارد: «درحال‌حاضر دو دسته واکسن HPV در ایران در دسترس‌اند. گروهی از متقاضیان به دنبال واکسن خارجی ۹ ظرفیتی گارداسیل هستند، درحالی‌که دو واکسن تولید داخل هم وارد چرخه مصرف شده‌اند که اخیراً به نوع ۴ ظرفیتی ارتقاء یافته‌اند.»