از لطافت های زندگی تا سکته ملیح!

همشهری جوان:

آخرین مجموعه شعرهای آقای شاعر

اخوان ثالث، 24 سال بعد

امسال هم بیشتر کتاب های شعر اخوان یک نوبت تجدید چاپ خوردند و به خصوص مجموعه معروف «زمستان»ش به چاپ 24 رسید اما در بین همه این تجدید چاپی ها، یک سورپریز هم بود: آخرین شعرهای اخوان. این کتاب چند سالی بود که خبرش می آمد و خودش نمی آمد تا بالاخره به نمایشگاه امسال رسید. کتابی از شعرهای منتشر نشده مهدی اخوان ثالث، شاعر بزرگ روزگار ما. اینها شعرهایی است که خود اخوان تبدیل به یک کتاب نکرده بودشان.


تعدادی شان در مجلات و روزنامه ها منتشر شده بودند و تعدادی هم برای اولین بار است که می خوانیم شان و مستقیما از دستنویس های آقای شاعر به دست ما رسیده اند. درست به همین دلیل، کتاب مجموعه خیلی متنوعی است؛ هم از نظر مانی (که از شعرهای خیلی قدیمی تا آخرین سروده های اخوان را شامل است)، هم از نظر فرمی (از تک بیت و رباعی و سروده های محلی بگیرید تا زبان نیمایی مخصوص اخوان)، هم از نظر موضوعی (که از ثنای امام رضا (ع) و ستایش ابوالحسن خرقانی عارف و یاد شهریار شاعر، تا تقلید از اقبال و کیف از رشد چین تا تفنن های ادبی مثل ترجمه شعر عربی صاحب بن عباد در قالب شعر، همه جور جنسی در آن پیدا می شود).

در واقع کتاب، بیشتر از بقیه دفترهای شعر اخوان ثالث به «ترا ای کهن بوم و بر دوست دارم» شباهت دارد. یک جور کشکول شاعرانه که باید فال فال از آن خواند و در هر بار باز کردن کتاب، منتظر بود تا ببینی شانست چه چیزی درآمده. پس برای لذت بردن از این کتاب، باید بدانید کتاب را نمی شود یک نفس و پشت سر هم خواند، دیگر اینکه کتاب برای کسانی که با ذهن و زبان اخوان آشنا هستند، لذتبخش تر است. پس بهتر است اگر تا به حال چیزی از اخوان نخوانده اید، با این کتاب شروع نکنید و بالاخره اینکه در هنگام خواندن کتاب، دنبال نکته های ریز و شیرین کاری های شاعر بگردید. کتاب از این بابت حسابی پر و پیمان است و انواع تفنن های ادبی را می توانید در آن پیدا کنید. چیزهایی مثل این دوتا قافیه بامزه، یکی از زبان انگلیسی و یکی عربی: ... با نشانه ای که می جستم/ از گلندام جوان من بار دیگر نام پرسیدم./ با نگاهی شکوه در آن درج،/ زیر لب خندید و خندیدم./ گفت با آن لهجه پیوندی شیرین:/ چه فرامشکار! این ده بار، من، شرلی!/ با حبیب خود نهان گفتم: رب یسر لی!»

دومین رمان جوامپا لاهیری با همان مترجم همیشگی به بازار آمد

تفنگ های حقیقی، برادرهای دلتنگ

تازه ترین ترجمه از جومپا لاهیری، باز هم درباره مهاجرت است و دلتنگی. ماجرا از این قرار است: دو برادر که در میانه دهه ۱۹۶۰ در کلکته بزرگ شده اند، یکیشان به جنبش چریکی دهقان های بنگال می پیوندد و آن یکی برای ادامه تحصیل به آمریکا می رود (درست مثل خود لاهیری و مثل اغلب شخصیت های داستان هایش).

رمان درباره انتخاب های هر یک از این دو برادر است و سرنوشت بچه هایشان. در واقع کتاب، داستان در هم تنیده ای از چهار نسل از یک خانواده بنگالی را با همه احساسات، تنهایی ها، خوشی ها و ناخوشی هایشان دارد روایت می کند. این دومین رمان جومپا لاهیری (بعد از «همنام») است که در همین یک سالی که از انتشارش می گذرد، با استقبال بسیار خوب خوانندگان و منتقدان مواجه شده است و نامزد تقریبا تمام جوایز ادبی آمریکا بود. از جمله در عکسی که آذرماه گذشته از اوباما و دخترش در حال خرید کتاب منتشر شده بود، آنها داشتند این رمان لاهیری را می خریدند. (آن موقع درباره این عکس تحلیل های زیادی ارائه شده بود و از جمله خود لاهیری گفته بود: «بخشی از اوباما از خارج از آمریکا آمده است و بخش دیگر او در این کشور زندگی می کند و طبیعی است که مطالعه سرنوشت افراد شبیه خودش، برایش جالب باشد.»)

خود نویسنده درباره کتاب گفته «این کتاب رمانی است درباره خانواده، استقلال، تنهایی و فداکاری» و مترجم درباره کتاب گفته است «بی شک این رمان بهترین و کامل ترین اثر جومپا لاهیری است.»

رمان «گودی» (ترجمه The Lowland) چهارمین اثر از لاهیری و امیرمهدی حقیقت است (دو رمان، به اضافه دو مجموعه داستان «مترجم دردها» و «خاک غریب») که قرار بود در نمایشگاه کتاب توزیع شود اما به آنجا نرسید. ناشر حق کپی رایت کتاب را از نویسنده خریده (قبلا امتیاز ترجمه «خاک غریب» هم به همین ناشر و مترجم واگذار شده بود) و از بابت ترجمه هم که خیال لاهیری بازها راحت است که حقیقت می تواند غم پنهان این داستان را هم دربیاورد.

غیر از این کتاب، امسال از امیرمهدی حقیقت «کفش های خدمتکار»، مجموعه داستانی از برنارد مالامود، در نشر افق و مجموعه سه جلدی «قصه های خوشحال» (مخصوص نوجوانان) نوشته تری جونز در نشر چکه به نمایشگاه کتاب رسیده بود.

وحشت در ورشو

خانم زایدنمان زیبا/ آنجی شجپیورسکی/ ترجمه ایرج هاشمی زاده/ موسسه جهان کتاب/ 10 هزار تومان

داستان درباره لهستان قرن بیستم است: قصه اختناق و خشونت، ظلم و اجحاف، سنگینی طاقت فرسای ایدئولوژی (فاشیسم، سوسیالیسم و ...) و به موازات آن، امید و آرزو، مقاومت و ایستادگی در برابر ارتش اشغالگرها و خبرچین ها.


یکی از خبرچین های نازی ها که خودش یهودی است، زایدنمان را به اداره گشتاپو لو می دهد تا به گمانش، طناب دار را از گردن خود باز کند. ایرما زایدنمان، بیوه ای که شوهر رادیولوژیستش چند ماه پیش از اشغال لهستان درگذشته.

با دستگیری زایدنمان حلقه مقاومت ضد فاشیسم فعال می شود. سعی می کنند ایرما زایدنمان را نجات دهند. زایدنمان به همت این حلقه کوچک تنها یک شب را در زندان گشتاپو به سر می برد. او از اردوگاه کار اجباری نازی ها قسر در می رود اما بعدا و در حکومت کمونیست ها دوباره گرفتار می شود و خلاصه یک وضعی. رمان یک کار تاریخی - عاشقانه است.

جنگ دنیاها

پندراگن: جنگجویان راینه/ دی جی مک هیل/ ترجمه حسین شهرابی/ ۲۸۰۰۰ تومان

بابی پندراگن یک پسربچه معمولی است ولی او یک خصوصیات بسیار ویژه دارد: قرار است دنیا را نجات دهد. این ماجرا تنها به دنیایی که می شناسیم ختم نمی شود. بابی کم کم می فهمد که زندگی فقط آن چیزی که او تصور می کرده نیست. او توانایی ورود به دنیاهای موازی را هم دارد.


او در هر کتاب وارد یک دنیای جدید می شود تا با رهبری کردن یک جنگ در آنها، در نهایت خودش و خانواده اش را نجات بدهد. این کتاب، کتاب هشتم از مجموعه ۱۰ جلدی پندراگن است و درباره دنیای استوایی ایبارا است که ظاهرش مثل بهشت است؛ اما بابی که تجربه دارد و می داند یک چیزی غلط است، می گردد و می گردد تا می فهمد که رهبران ایبارا رازی مهم را از مردمشان مخفی می کنند. حالا بابی دنبال این است که این راز را کشف کند. این کتاب از همه جلدهای قبلی خشن تر است. فریب بهشت ایبارا را نخورید. لابلای واژه های این کتاب، دوزخ نشسته است.

حسین جعفریان

سکته ملیح/ سعید بیابانکی/ شهرستان ادب/ ۷۸۰۰ تومان


«سکته ملیح» مجموعه آخرین طنزهای سعید بیابانکی است. شعری از این کتاب درباره محمدحسین جعفریان خودمان بخوانید: می کند دست های سردش را / ها، محمد حسین جعفریان/ روزها پشت حوزه می خواند/ (دا)، محمد حسین جعفریان/ می شود توی قوطی کبریت/ جا، محمد حسین جعفریان/ ذکر خاص جماعت شعرا:/ «یا محمد حسین جعفریان»/ به ریاست، به میز هم گفته ست/ لا، محمد حسین جعفریان/ هر که نامش چو او نباشد، هست/ نامحمد حسین جعفریان/ شاه اگر بود، اسم او می شد/ شامحمد حسین جعفریان/ رایگان هم نمی دهد به همه/ پا، محمد حسین جعفریان/ نیست اهل غذای حوزه و پیت/ زا، محمد حسین جعفریان/ قد مشهد به اصفهان راه است/ تا، محمد حسین جعفریان/ خبر آمد رئیس حوزه شده/ وا، محمد حسین جعفریان؟!/ می نویسیم روی برگه رأی/ ما: محمدحسین جعفریان

بازگشت به خانه پدری

از لطافت های زندگی/ برگزیده لطایف الطوایف/ انتشارات مروارید/ ۱۱۵۰۰ تومان

در جست و جوی رستگاری/ برگزیده کیمیای سعادت/ انتشارات مروارید/ ۱۶۲۰۰ تومان

احتمالا اولین سوالی که بعد از دادن این پیشنهاد توی ذهن می آید، چیزهایی نظیر اینهاست که: با این همه کتاب خوب جدی و امروزی اصلا چه نیازی به خواندن کتاب های قدیمی است؟ چرا باید برویم سراغ متن هایی که چیز زیادی از آنها نمی فهمیم؟ یا اینکه مطالب این کتاب ها هر چقدر هم که خوب باشد، کهنه است و به درد امروز نمی خورد و انواع و اقسام ایرادهای بنی اسرائیلی دیگر؛ اما واقعیتش این است که اینطور نیست که کتاب های قدیمی، مطالب شان هم قدیمی و به دردنخور باشد. حتی در علوم عملی مثل پزشکی هم تازگی ها دوباره بازگشت به آثار قدیمی دارد مد می شود، چه برسد به آثاری که در حوزه علوم انسانی و ادبی نوشته شده که عملا مفهوم کهنه شدن در موردشان هیچ معنایی ندارد.


مثلا از بین همین دوتا کتابی که اینجا بازخوانی مجددشان را داریم خدمتتان معرفی می کنیم، یکی شان «لطایف الطوایف» که کلا یک مجموعه طنز و جوک ادبی است که همیشه و در هر حالی خواندنش شیرین است. آن یکی «کیمیای سعادت» هم یک جور کتاب سبک زندگی است؛ مفهومی که این سال ها خیلی درباره اش حرف زده می شود.

کیمیای سعادت هم یک جور سبک زندگی شخصی کاربردی است که خودتان می توانید بخوانید و امتحانش کنید. هر دو کتاب، مقدمه خوبی درباره اهمیت اثر و نویسنده اش دارد و گلچین خوبی از مطالب کتاب ها.

زندگی زیباست

ساحره سرگردان/ ری بردبری/ ترجمه پرویز دوایی/ نشر ماهی/ ۶۵۰۰ تومان

ری بردبری را (در کنار آیزاک آسیموف و آرتور سی. کلاریک) یکی از سه غول ادبیات علمی - تخیلی لقب داده اند اما این کتاب علمی - تخیلی نیست. کتاب مجموعه ۱۰ داستان خیلی کوتاه است که هر کدام به بازنمایی تصویری از زندگی معمول و امروزی پرداخته اند.


قدرت نویسنده اتفاقا در همین جاست؛ جایی که مثلا در داستان اول از خلال یک دیالوگ طولانی، قصه ای را روایت می کند؛ یا جایی که با مرور اسم کتاب های مختلف، داستان یک زندگی مشترک را بازگو می کند.

داستان ها همه نگاهی انسانی دارند و برای کسانی که با روحیه و حال و هوای کارهای پرویز دوایی آشنا هستند، حتما لذتبخش خواهد بود. قبلا از همین نویسنده و همین مترجم، مجموعه داستان «ماشین کلیمانجارو» را خوانده بودیم.