آنهایی که جشنواره فجر را به حاشیه بردند!

روزنامه هفت صبح: جشنواره فجر سالی نبوده که بدون حاشیه و اتفاق خاصی به سرانجام برسد. همیشه اتفاق یا فیلم مشکل داری بوده که این همه رویداد سینمایی را تحت الشعاع خود قرار داده و موجب شده تا همه حرف و حدیث ها حول و حوش این فیلم یا اتفاق بچرخد.

معمولا حاشیه های به وجود آمده آنقدر هم بزرگ بوده که حتی گستره اش از خود سینما هم فراتر رفته، پای مردان سیاسی و دولتمردان را هم به ماجرا باز کرده است.

در این مطلب، تعدادی از ماجراهایی که جشنواره را تحت الشعاع قرار داده اند را بررسی کرده ایم. از توقیف «موج مرده» تا ماجراهای «عصبانی نیستم» در جشنواره پارسال که هنوز حاشیه های این فیلم تمام نشده است.

جشنواره هجدهم

جشنواره هجدهم در سال 78 یعنی دومین سال استقرار دولت اصلاحات برگزار شد. جشنواره ای که کاملا محصول دولت جدید وقت بود و تمامی محصولات آن بر مبنای سیاست های دولت وقت تهیه و تولید شده بودند اما این دوره از جشنواره کاملا تحت تاثیر توقیف سه فیلم قرار گرفت.


یکی «موج مرده» بود که بنیاد روایت به عنوان سرمایه گذار اجازه اکران آن را در جشنواره نداد و همین امر اعتراض تاریخی ابراهیم حاتمی کیا کارگردان این فیلم را دربر داشت اما علاوه بر «موج مرده»، فیلم «عشق طاهر» به کارگردانی محمدعلی نجفی هم پیش از اکران در جشنواره توقیف شد. این فیلم با وجود راهیابی به بخش مسابقه و قرار گرفتن در جدول نمایش، از جشنواره خارج شد. سوژه ملتهب این فیلم که درباره یک حاجی بازاری که حضور دختر معشوقه سابقش موجب می شود تا گذشته اش فاش شود، دلیل اصلی توقیف این اثر بود؛ توقیفی که البته برای دولت اصلاحات هزینه هایی هم به دنبال داشت.

جشنواره بیست و هفتم

جشنواره بیست و هفتم کاملا تحت تاثیر ماجراهای «درباره الی...» قرار گرفت. فیلم به لحاظ سیاسی هیچ مشکلی نداشت اما حضور گلشیفته فراهانی یکی از بازیگران اصلی آن در فیلم آمریکایی «مجموعه دروغ ها» به کارگردانی رایدلی اسکات، موجب شد تا «درباره الی...» رسما به محاق توقیف برود.


پس از راهیابی فیلم به بخش مسابقه جشنواره، خبر بازی گلشیفته فراهانی در فیلم اسکات هم رسانه ای شد. به محض اطلاع مسئولان وقت سینمایی از این مسئله آنها اعلام کردند که اجازه نمایش در جشنواره را ندارد.

این تصمیم عکس العمل اصغر فرهادی و محمود رضوی تهیه کننده فیلم را به همراه داشت. آنها اعلام کردند که گلشیفته فراهانی یکی دو ماه بعد از بازی در فیلم «درباره الی...» به پروژه اسکات پیوسته و هیچ اطلاعی از حضور او در این پروژه نداشتند اما مسئولان جشنواره این استدلال را نپذیرفتند و با قاطعیت اعلام کردند به دلیل تخلف انجام شده، فیلم از جشنواره کنار گذاشته می شود.

همین امر موجب شد تا پای جواد شمقدری معاون هنری وقت احمدی نژاد به ماجرا باز شود. او با دور زدن وزارت ارشاد و معاونت سینمایی به شکل مستقیم با رییس جمهور وقت وارد مذاکره شد و از او دستور اکران فیلم در جشنواره را گرفت.

جشنواره بیست و نهم

دوره بیست و نهم جشنواره، دومین دوره ای بود که تیم جواد شمقدری مجری و سیاستگذار برگزاری آن بود. جشنواره ای که با حواشی ریز و درشت زیادی همراه بود. حضور فیلمی با نام «پایان نامه» با موضوع حوادث بعد از انتخابات ۸۸ یکی از چالش های پیش روی شمقدری در این دوره بود. فیلمی که برادر شمقدری آن را تهیه کرده بود و همگان منتظر بودند تا اولین محصول سینمایی با موضوع انتخابات ۸۸ را بر پرده ببینند.


ماحصل کار آنقدر فاجعه بود که موجب شد تا سالن سینما به هنگام نمایش شاهد اعتراض های زیادی باشد، اعتراض هایی که از سالن نمایش به کنفرانس مطبوعاتی فیلم هم کشیده شد.

اما این تنها حاشیه جنجالی این دوره نبود، اعتراض میرکریمی به ترکیب هیات داوران، واکنش اعضای این هیات و مسئولان جشنواره را به همراه داشت اما ماجرا به همین اعتراض ختم نشد و «یه حبه قند» عملا از داوری کنار گذاشته شد.

اکران «فرزند صبح» که بدون رضایت بهروز افخمی به جشنواره ارائه شده بود هم از حاشیه های این دوره بود. اعتراض اصحاب رسانه به کیفیت فیلم و پاسخگویی افخمی در یک فضای پرتنش، شب پرحاشیه ای را برای شمقدری و همکارانش رقم زد.

جشنواره سی ام

از ابتدای شروع به کار دولت دهم و قرار گرفتن جواد شمقدری در رأس امور سینمایی کشور، چالش های او با محمد مهدی عسگرپور مدیرعامل خانه سینما شروع شد. چالش هایی که در نهایت بعد از یک سال و اندی کل کل کردن این دو با هم موجب شد تا یکی دو ماه مانده به آغاز جشنواره سی ام فیلم فجر، سید محمد حسینی وزیر وقت وزارت ارشاد حکم انحلال خانه سینما را صادر کند تا دولت دهم پیش از شروع جشنواره سی ام با یک چالش بزرگ روبرو شود.


انحلال خانه سینما اعتراض بخش عمده ای از اهالی سینما را دربر داشت؛ اعتراضی که دامنه اش به جشنواره فجر کشیده شد. این عده که تعدادشان چه به لحاظ کیفی و چه به لحاظ کمی بسیار قابل توجه بود در اقدامی هماهنگ با بج های منقش به آرم خانه سینما در جشنواره حاضر شدند تا به این ترتیب مراتب اعتراض خود را به مسئتولان ارشاد و سینما برسانند اما اوج این اعتراض ها در نشست مطبوعاتی فیلم «بوسیدن روی ماه» اتفاق افتاد. همایون ناسعدیان و منوچهر محمدی پشت تریبون اعتراض خود را به این مسئله به شکل علنی اعلام کردند تا باز هم شمقدری و تیمش وارد بحران شوند.

جشنواره سی و دوم

جشنواره سی و دوم/ از روزی که نام «عصبانی نیستم» در فهرست فیلم های راه یافته به بخش مسابقه اعلام شد، حاشیه ها و شایعه ها حول و حوش آن شکل گرفت. این فیلم ابتدا و پیش از اکران در کاخ جشنواره در سینماهای مردمی روی پرده رفت و بعد از آن بود که موضع گیری ها علیه آن شروع شد. اعتراض برخی از جریان های سیاسی به موضوع فیلم شرایطی را ایجاد کرد تا مسئولین جشنواره گوشی دست شان بیاید که شاید حضور همین یک فیلم، کارشان را در ابتدای کار یکسره کند.


آنها در اولین اقدام و براساس تصمیم محافظه کارانه علیرضا رضاداد دبیر جشنواره ساعت نمایش فیلم را در کاخ جشنواره بدون اطلاع قبلی تغییر دادند اما ماجرا به همین جا ختم نشد و دبیر جشنواره و رییس سازمان سینمایی وقتی دیدند اعتراض ها به «عصبانی نیستم» پایه های صندلی شان را لرزان کرده، بلافاصله با درمیشیان وارد مذاکره شدند و از او خواستند که در روز اختتامیه با صدور بیانیه ای انصراف خود را از حضور در بخش مسابقه اعلام کند، تا مبادا اهدای جایزه به این فیلم برایشان گران تمام شود.

کابوس نامه

کارگردان های مطرحی که مورد اعتراض واقع شدند

* مسعود کیمیایی هر چه ساخته طرفدار متعصب زیاد داشته اما سال گذشته موقع نمایش «متروپل» در برج میلاد با اعتراض حاضران روبرو شد و فیلمش هو شد. کیمیایی خیلی زود واکنش نشان داد و در مصاحبه ای، کسانی که فیلم او را هو کرده اند، متهم به بی سوادی کرد.

* داریوش مهرجویی در چند سال اخیر همه را کاملا ناامید کرده. او که همیشه ساخته هایش از وزنه های جشنواره بود، ابتدا به خاطر «آسمان محبوب» مورد اعتراض قرار گرفت و سال پیش فیلم آخرش یعنی «اشباح» هو شد.

* رسول صدرعاملی کارگردان مورد علاقه منتقدان و اصحاب رسانه است اما در جشنواره سی و یکم به خاطر فیلم در انتظار معجزه بدجور مورد اعتراض قرار گرفت.

* کل کل میان منتقدان و تهمینه میلانی، طولانی و مسبوق به سابقه است اما جدی ترین رویارویی در جشنواره بیست و سوم فیلم فجر و بعد از اکران فیلم «زن زیادی» رخ داد. در میانه پخش فیلم بود که به یکباره صدای سوت و کف از سالن بلند شد و در ادامه فراگیر شد.

* جشنواره بیست و پنجم، برای فریدون جیرانی یک تجربه تلخ بود. او که بعد از سه جلد ستاره ها می خواست با «پارک وی» فیلم وحشت را تجربه کند، مورد اعتراض و خبرنگاران و منتقدان حاضر در سینما فلسطین قرار گرفت و فیلمش هو شد.