خواندنی ها با برترین ها (۷۴)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها با تاریخ فرانسه پس از انقلاب، مصاحبه ای تازه منتشر شده از رومن گاری، رمانی از یوکیو می شیما و ... آشنا شوید.

فرزندان انقلاب (تاریخ فرانسه ۱۷۹۹ تا ۱۹۱۴)

• رابرت جیلدیا
• ترجمه ی اکبر معصوم بیگی
• انتشارات نگاه
• چاپ اول:۹۵

فرانسه سده ی نوزدهم یکی از سرمشق های بزرگ و فراگیر فرهنگی در سراسر جهان است، با ادبیات، فلسفه، هنر، شعر و فناوری مدرن و درخشانی که چشم جهانیان را خیره کرده است. اما فرانسه سرزمین جلیل انقلاب و شوریدن بر ستم و نامردمی، سرزمین هرج و مرج های سیاسی و اجتماعی نیز هست و هر نسل از فرزندان انقلاب بزرگ فرانسه دستخوش جنگ‌ها، انقلاب‌ها و وحشت‌های خاص خود بوده است.

تاریخ نومایه و درخشان رابرت جیلدیا گستره گوناگون و پهناوری را در بر می گیرد: از انقلابیون جان بر کف ، سرباز و کیشیش و دهقان و... تا چهره های ادبی تابناک چون انورو دو بالزاک، ویکتور هوگو، استاندال، گوستاو فلوبر و امیل زولا آنچه که کار این تاریخ دان نوآور را برجسته می کند کاوش و باریک سنجی دقیق در زمانه‌ای پرجوش و خوروش و در حال دگرگونی درنگ ناگزیر، و پی جویی در همه جنبه‌های زندگی مردمانی است که در هر شرایطی بر حق آزاد زیستن خود پا می فشارند و در راه آزادی از فدا کردن جان خود دریغ ندارند.


گذار روزگار

• رومن گاری
• ترجمه ی سمیه نوروزی
• نشر ماهی
• چاپ اول: 95

«از من خواسته اید کمی از زندگی ام برایتان بگویم، به این بهانه که یک بار تجربه اش کرده ام. اما خودم از این بابت مطمئن نیستم، خصوصاً این که به نظرم این زندگی است که ما را تجربه کرده و مالک ماست وقتی به زندگی گذشته نگاهی می اندازیم، احساس می کنیم زندگی متعلق به ما بوده و خودمان انتخابش کرده ایم. بشخصه می دانم که در زندگی ام حق انتخاب چندانی نداشته ام، می دانم که تاریخ در عام ترین و در عین حال خاص ترین و روزمره ترین معنایش اختیار مرا به دست داشته و به عبارتی کلاه از سرم برداشته.»

کتاب حاضر گفتگویی است با رومن گاری چند ماه قبل از مرگ نابهنگام او.

گاری در این کتاب از بلندپروازی هایش می گوید از آرزوها و کامیابی ها و سرخوردگی هایش، از جوانی پرفراز و نشیبش، سال های خدمت در نیروی هوایی، نشست و برخاست با بزرگان هالیوود، کتاب هایی که نوشته و تأملاتش در باب زندگی. این کتاب کوچک را می توان آخرین فصل از خود زندگی نامه ی گاری دانست.


معبد سپیده دم

• یوکیو می شیما
• ترجمه ی غلامحسین سالمی
• انتشارات نگاه
• چاپ اول: 95

معبد سپیده دم سومین کتاب از مجموعه چهارگانه ی دریای حاصلخیزی است

می‌شیما در مورد این نامگذاری می‌گوید، این نام از دریایی در کره ماه گرفته شده که در حقیقت خشک و بی‌حاصل است و نه تنها تداعی‌کننده خیر و برکت، حاصلخیزی و باروری نیست، بلکه هیچ نشانه‌ای از زندگی در آن دیده نمی‌شود. انتخاب این نام در واقع یک نوع پارادوکس است.

البته هر کتاب از این چهارگانه یک رمان مستقل است و نام مستقلی هم دارد. اما شخصیت‌های کتاب از برف بهاری وارد اسب‌های لگام گسیخته می‌شوند و بعد در معبد سپیده دم هم حضور پیدا می‌کنند و در نهایت وارد کتاب زوال فرشته می‌شوند. ماجرا به این صورت است که مثلاً هوندا یکی از شخصیت‌های برف بهاری دانشجوی حقوق است. در اسب‌های لگام گسیخته وکیل دادگستری است و در معبد سپیده دم یعنی کتاب سوم، قاضی دادگستری است و سرانجام در زوال فرشته، نقش قاضی بازنشسته را دارد.


ادبیات در مخاطره

• تزوتان تودورف
• محمد مهدی شجاعی
• نشر ماهی
• چاپ اول: 95

اگر امروز از خودم بپرسم چرا ادبیات را دوست می دارم، اولین چیزی که به ذهنم می آید این است: ادبیات یاری ام می کند تا زندگی کنم. دیگر آن قدرها هم مثل دوران نوجوانی از ادبیات انتظار ندارم که مرا آسیب های مواجهه با آدم های واقعی دور نگه دارد. ادبیات مرا از تجربه های واقعی محروم نمی سازد، بلکه چشم انداز جهان هایی را در ادامه ی جهان واقعی پیش چشمم می گشاید و مجال می دهد به درک بهتری از آن ها برسم. گمان نمی کنم تنها کسی باشم که چنین نگاهی به ادبیات دارد.

ادبیات موجزتر و بلیغ تر از زندگی روزمره و البته نه یکسره متفاوت از آن، جهانمان را وسعت می بخشد و تشویقمان می کند به شیوه هایی دیگر درکش کنیم و سامانش دهیم. همه ی ما از چیزهایی ساخته شده ایم که دیگران به ما داده اند: نخست والدینمان و سپس اطرافیانمان. ادبیات به ما امکان می دهد با دیگران تعاملی نامحدود داشته باشیم و نتیجتاً بر غنایمان می افزاید. احساساتی بی بدیل برایمان به ارمغان می آورد که دنیای واقعمی مان را پرمعناتر و زیبا تر می کند. ادبیات نه یک سرگرمی ساده و نه تفریحی مختص فضلا؛ فرصتی است پیش روی همگان تا رسالت انسانی شان را بهتر و شایسته تر محقق کنند.


در جستجوی بشریتی بی نقاب (نوشته هایی از سارتر و درباب سارتر)

• مصطفی رحیمی
• انتشارات نیلوفر
• چاپ اول: زمستان 94

در هر دستگاه فلسفی بشر هدفی دارد؛ اما اگزیستانسیالیسم همه ی هدف ما را نابود می سازد و بشر را در جهانی سیاه و تباه رها می کند. در عزای مذهب، سیاه می پوشد و ادعا دارد که غیر مذهبی کردن اخلاق، اگر وظیفه تکلیف را به کلی ناممکن نکرده باشد، دست کم آن را بیهوده ساخته است. در نظر سارتر بشر به این حقیقت دردناک پی می برد که باید بدون داشتن اصلی استوار انتخاب کند و بدون اعتقاد به ملاک و مقیاسی درست تصمیم بگیرد. از طرفی به نظر سارتر اجتماع افراد موجد دشمنی و کینه است؛ بنابراین طبیعی است که بشر دستخوش خلجان و دلهره و اضطراب باشد.

صفت ممتاز وجود اختیاری بی پایان است. اما هدف این اختیار چیزی جز خود آن نیست. بنابراین هیچ عملی مهم نیست بلکه درجه ی اختیاری که بر انجام یافتن آن وجود داشته مورد توجه استو در هستی و نیستی، کتاب اصلی فلسفه ی سارتر، می خوانیم که چه انسان به کنج انزوا بخزد و چه رهبری توده های مردم را به عهده بگیرد هر دو نتیجه اش یکی است آیا نتیجه منطقی این استدلال ما چیزی جز اضطراب تواند بود؟