بوف كور، جاي خالي سلوچ، دكتر نون...

سه گانه ادبی كيميايي،مهرجويي و فرهادي

تهمینه میلانی کار گردان سینما در مراسم رونمایی نمایشنامهٔ «تاراج‌نامه» اثر بهرام بیضایی و سه عنوان کتاب دیگر در انتشارات روشنگران روایت جالبی از مشکلات ساختن فیلمی براساس یک رمان پر طرفداررا بازگو کرده است.

خانم میلانی عنوان کرده که می‌خواسته کتاب «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» یا رمان‌های دیگر را به فیلم تبدیل کند که اجازهٔ آن را ندادند. به اعتقاد خانم میلانی، ادبیات بسیار جلو‌تر از سینمای ماست و تعداد کتاب‌هایی که بشود خواند و سینمایی کرد، کم است، چراکه ادبیات دستش از سینما باز‌تر است و بسیاری از آثار ادبی را نمی‌توان به‌صورت سینمایی درآورد.

اصغر فرهادی وهمه رمانهای مورد علاقه اش
اما این تنها تهمینه میلانی نبوده که برای ساخت فیلم از یک رمان مشهور با مشکلاتی مواجه بوده است. فیلمسازان دیگری بوده‌اند که خواسته‌اند براساس داستان‌ها ورمانهای معروف فیلم بسازند. یکی از آن‌ها اصغر فرهادی بوده است.

او دراین سال‌ها دوست داشته براساس داستانهایی چون «دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد»، «جای خالی سلوچ»، و.... فیلم بسازد. خود او در مصاحبه‌ای با احمد طالبی‌نژاد در ماهنامه سینما وادبیات گفته: یکی از آرزو‌هایم ساخت فیلم براساس رمان ویا مجموعه داستان است. دنبال رمان رمانی هستم که کاملا درگیرش شوم ویک بار هم این مسیرراانتخاب کنم. خیلی دلم می‌خواهد داستان دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد را به فیلم برگردانم یا به نمایش صحنه‌ای تبدیل کنم. مدت زیادی است این داستان ذهنم را ره خود مشغول کرده و ظرفیت خوبی برای تبدیل شدن به فیلم ویا نمایش دارد.

فرهادی درادامه گفته: سال‌ها پیش خیلی دلم می‌خواست شرایطی فراهم می‌شد که جای خالی سلوچ دولت آبادی رابسازم. زمانی هم دلم می‌خواست داستان کوتاه «خانه‌ای در آسمان» از مجموعه جایی دیگر گلی ترقی را به فیلم برگردانم. با خود او هم صحبت کردم که البته به دلایلی نشد.

مسعود کیمیایی به دنبال بوف کور
اما بد نیست بدانید مسعود کیمیایی کارگردان مطرح سینما چند سال پیش نسبت به ساخت فیلم سینمایی بر اساس شناخته شده‌ترین اثر هدایت ابراز تمایل کرد.

وی در گفتگویی با مجله شهروند امروز عنوان کرده بود: خیلی دوست دارم بوف کور را بسازم ولی باید پیش بیاید، باید وقتش بشود. یادم هست که اتودهایی هم زده بودم و حتی آن کالسکه داستان هم طراحی شده بود که یک چیز فرنگی نباشد و چرخ‌هایش چقدر باشند و پره‌هایش چه شکلی باشند.

اماکیمیایی در جای دیگری نیز اظهار داشته که پیش از این خیلی دوست داشته «بوف کور» را بسازد. کیمیایی توضیح داده که متاسفانه خیلی از فیلم ساز‌ها زیر نام «هدایت» می‌خواستند این کار را بکنند. یک عده که کارشان نیمه کاره ماند و کسی هم کارش به ان نقطه و به اصطلاح فراز نرسید. اما من دوست داشتم بعد از داش آکل این داستان را بسازم.

کیمیایی در این گفتگو رهایی از بوف کور را غیر ممکن دانسته و گفته است: آن وهمی که در بوف کور هست یک وهم ایرانی است. این وهم خیلی سخت به دست می‌آید.

به گفته کیمیایی: موهومات، پدر مادرهای بی‌شماری در جهان دارند که یا از راه ادبیات یا از راه تصویر، از راه عکس یا از راه شعر منتقل می‌شوند اما وهمی که هدایت با آن زندگی کرد، خیلی خوب تسلیمش شد و کاملا ایرانی و شناخته شده و به اصطلاح سرزمینی است. این را در بوف کور کاملا حس می‌کنید. خصوصا وقتی آن کالسکه را نگاه می‌کنید که در حال رفت و آمد است در طول همین مسیر نگاه‌هایی که بهش می‌شود خیلی ایرانی و خیلی اینجایی است.

مهرجویی به دنبال ساخت سریال همسایه‌ها
اما داریوش مهرجویی از مدت‌ها قبل قصد ساخت سریالی براساس رمان همسایه‌های احمد محمود بوده است. چند سال پیش نیز خبرهای جدی دراین زمینه درسایت‌ها وروزنامه‌ها منتشر شد. داریوش مهرجویی اوائل انقلاب با احمد محمود نشسته و فیلمنامه‌ای برای ساخت سریال آن می‌نویسند. از نظر مهرجویی احمد محمود در سریال همسایه‌ها دوران ۲۸مرداد وملی شدن صنعت نفت و فضای سیاسی آن دورا را به خوبی در شهر اهواز نشان داده است. به اعتقاد مهرجویی یک کار تصویری خوب می‌توان از داستان همسایه‌ها در آورد ولی گویی مسئولان راه به ساخت این گونه آثار نمی‌دهند.

گویا داستان «جای خالی سلوچ» دولت آبادی درمیان سینماگران مطرح طرفداران قابل توجهی برای فیلم شدن دارد. داریو مهرجویی دراین سال‌ها همانند فرهادی به دنبال ساخت فیلمی براساس این داستان بوده. خود او دراین باره گفته: داستان جای خالی سلوچ یکی از داستانهایی بود که من خیلی از آن خوشم آمد و فکر می‌کنم فیلم خیلی خوبی می‌توانست باشد.