آشنایی با کشورهای صاحب سبک در سینما: جمهوری آذربایجان

همشهری آنلاین - مهدی تهرانی: شاید عجیب به نظر برسد، اما جمهوری آذربایجان یکی از اولین سرزمین‌هایی بود که سینما به مفهوم حقیقی به آن وارد شد.

در سال ۱۸۹۸ برادران لومیر بواسطه آشنایانی که در روسیه تزاری داشتند، پای برخی از تجار آذربایجانی را به فرانسه باز‌کردند و دوربین‌های محصول کارگاه این دو برادر به کشور آذربایجان صادر شد. در این سالها یک فرانسوی به نام الکساندر میشون به همراه یک فیلمبردار و یک کارگردان صحنه به باکو آمدند و زمینه ساز فعالیت‌های سینمای اولیه شدند.

اقدامات آنها تا سالهای ۱۹۰۵ به ثمر نشست. با اینهمه کارهای الکساندر میشون بیشتر عکاسی بود تا سینما.اگرچه عمده‌ی کارهای او خوشبختانه هنوز هم در موزه ملی آذربایجان نگهداری می‌گردد.

در سال ۱۹۱۵ برادران بلژیکی تبار به نام پیرون، به باکو آمدند و تقریبا توانستند مستندهایی از این شهر شهر بسازند اما هنوز از فعالیت‌های سینمایی داستانی خبری نبود.

تا سال ۱۹۲۰ که دوره تثبیت کمونیست‌ها بود سینمای ملی آذربایجان فیلمی تولید نکرده بود.اگرچه استودیوی بزرگ سینمایی باکو رسما در سال ۱۹۲۱تاسیس و معرفی شده بود.

بالاخره در سال ۱۹۲۴ اولین فیلم ساخت سینمای آذربایجان به نام " برج افسانه‌ای" که یک فیلم با داستانی مربوط به فرهنگ و اساطیربود این کشور ساخته شد. در این دهه استعداد‌های فراوانی نیز به صحنه آمدند و افرادی نظیر حسین عربلینسکی خارج از مرزهای آذربایجان نیز به شهرت رسیدند.

در طی دهه‌های ۴۰ تا ۹۰ آنچه در سینمای آذربایجان تولید گردید جز فیلم‌های سفارشی نبود. بودجه‌های هرکدام از کشورهای جزو اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی برای مقاصد فرهنگی معلوم بود و هرچه ساخته می‌شد سفارشی.

از سال ۱۹۹۱ و با تاسیس کشور جمهوری آذربایجان البته اوضاع فرهنگی بسیار تغییر کرد اما بدنه‌ی سینمای این کشور هنوز آنقدر ضعیف بود که نتوانست تا چند سال تولیدات خاصی داشته باشد.

کشور آذربایجان با ۱۸۴ هزار کیلومتر وسعت و حدود ۹ میلیون نفر جمعیت تولیدات سینمایی کمی دارد اما با این حال تولیدات دیگر کشورها به ویژه آثار هالیوودی و بالیوودی اکران می شود.در حال حاضر تولیدات سینمایی کشور آذربایجان حدود ۱۸ فیلم در سال و طبق اعلام سال ۲۰۱۳ تعداد سینما روهای این کشور در سال تقریبا ۸۰۰هزار نفر بوده است.

از فیلم‌های شاخص سال‌های اخیر سینمای جمهوری آذربایجان آثاری مانند : ۴۰ در ساخته‌ی السین موسااوغلو محصول ۲۰۰۹، بمب ملی ساخته‌ی واقف مصطفی‌اف محصول ۲۰۰۴، استیپ من ساخته‌ی شمیل علیف محصول ۲۰۱۲، بوتا ساخته‌ی ایگار نجف محصول ۲۰۱۱، محوطه ساخته‌ی ایگار سافات محصول ۲۰۱۰ قابل اشاره هستند.