فیلم «آنتروپويد»؛ داستان ایستادگی چک ها مقابل نازی ها

روزنامه بانی فیلم - وصال روحانی: از میان موضوعات متعدد جنگی، بهترین فیلم های خوب و ماندگار پیرامون جنگ جهانی دوم بوده اند و با این که «آنتروپوید» فیلم جدید شون الیس بریتانیایی به جمع ماندگارها و بهترین ها تعلق ندارد اما از یک ایستادگی ستودنی و کلاسیک برابر جنایتکاران آلمان نازی به شکلی جالب و مستندوار و بادقت و بدون قهرمان سازیهای افراطی و تصنعی سخن می گوید.

در سال ۱۹۴۲ بود که طی عملیات موسوم به آنتروپوید، دولت در تبعید چکسلواکی موفق شد راینهارد هایدریش، مردی را که به سود نازی ها در چکسلواکی اقدام می کرد و به رهبر غیر رسمی این کشور تبدیل شده بود، از پای در آورد و قدرت و عزم مردم این کشور را از این طریق به ارتش جنایتکار آلمان گوشزد کند.

از فریتز لانگ تا داگلاس سرک

چنین موضوع جذابی و ایستادگی نهضت مقاومت این کشور شرق اروپایی (که یک ربع قرن است به دو کشور مجزای چک و اسلواکی تقسیم شده است) برابر نازی ها، دستمایه ای برای آثار هنری منجمله فیلم های سینمایی بوده است و از این قبیل می توان به فیلم هایی اشاره کرد که فریتز لانگ افسانه ای و داگلاس سرک اندک مدتی بعد از عملیات آنتروپوید ساختند و به نمایش در آوردند.

با این حال نه «اعدام کنندگان هم می میرند» که ساخته فریتز لانگ بود و نه «مردان مجنون هیتلر» که سرک آن را تهیه کرد، توصیف دقیقی از آن عملیات نبودند و بیشتر محصولاتی از سینمای پروپاگان به شمار می آیند و در جهت تقویت روحیه متفقین در جنگ طولانی شان با متحدین (آلمان و شرکایش) حرکت می کردند، بخصوص که در آن زمان ها واقعا به درستی معلوم نبود که در آن عملیات چه مسایلی روی داده است.

اتفاقی مثبت

با این اوصاف ساخته شدن ورسیونی تازه از عملیات آنتروپوید در زمان حاضر و اکران آن در دومین ماه از سال ۲۰۱۷ در فیلمی تحت عنوان «آنتروپوید» و با کارگردانی شون الیس بریتانیایی یک رویداد مثبت و آگاهی بخش تلقی شده و در هر حال دقت در ساخت این فیلم بیشتر از موارد قبلی بوده و اطلاعات ارائه شده، فزون تر با حقایق همخوانی دارند.

حقیقت امر این است که واقعه انتروپوید را ۷ مبارز اهل چکسلواکی با جمع شدن در یک کلیسا در شهر پراگ و ساعت ها ایستادگی برابر صدها سرباز تا بن دندان مسلح آلمانی خلق کردند و از این طریق امید را به مردم کشور خود باز گرداندند و متذکر شدند که نازی ها به رغم بهره گیری از انواع امکانات فاقد عزم و وحدت اند و در نتیجه می توان به آنها درس هایی در این زمینه داد و در نهایت در جنگ جهانی دوم که نازی ها آتش آن را افروختند، شاهد پیروزی را در آغوش کشید.

شرح ناقص یک تقابل

البته شون الیس مثل فیلم سال ۲۰۱۳ خود به نام «مترو مانیل» با غافل ماندن از برخی صحنه های اکشن و اتفاقات غافلگیر کننده از شرح و بسط کاراکترها در فیلم جدیدش هم قدری دور مانده و تا قبل از سکانس آخر که صحنه رویارویی خون آلود دو طرف است،‌ بیشتر با شرح و وصف نیروی مقاومت در چکسلواکی و تقابل روحی و روانی آنها با نازی ها خوش است.

ماجراها متمرکز بر یک سرباز اسلواک به نام جوزف گابچیک (با بازی شیلیان مورفی) و یک سرباز چکی بهنام یان کوبیس (جیمی دورنان» است و ما کارهای آنها را از زمانی که با چتر نجات در جنگل های بوهه میا چکسلواکی فرود می آیند تا موقعی که دست به عملیات انتقامی و کشتن نازی ها می زنند و حتی تا زمان شکل گیری تبعات این قضیه تعقیب می کنیم.

وقتی یان و جوزف وارد پراگ می شوند، با اعضای نهضت مقاومت که هدایت شان با یان زلنکا (توبی جونز) است، ارتباط برقرار می کنند. از این طریق این دو مبارز می توانند پوشش و استتار مناسبی را برای خود فراهم بیاورند.

همراهانی برای دو مبارز

به توصیه نهضت مقاومت آنها در میان خانواده ای در شهر پراگ مستقر می شوند که «بزرگ» آن زنی دلسوز (اله نا میهو لووا) است و اضافه بر این،‌ دو زن از نهضت مقاومت هم در قالب همسران آنها ظاهر می شوند تا یان و جوزف بتوانند راحت تر در سطح شهر تردد کنند و شک کمتری را نسبت به خود بر انگیزند. این دو زن که لنکا (آنا گیس لرووا) و آنا (شارلوت لوبون) نام دارند. در عمل همراهان این دو مبارز در راه مقابله با نیزوهای آلمان نازی و شریک آنها در عملیات تروریستی بر علیه نازی های اشغال کننده چکسلواکی هستند.

عیبی که از درون سناریو بر می خیزد

در نهایت یک ساعت از زمان فیلم سپری می شود تا سرانجام به لحظه ترور و کشته شدن راینهارد هاینریش برسیم و اگر عیبی بر فیلم مترتب باشد ـ که البته هست ـ کند و کم اتفاق بودن این مقطع از فیلم و هیجان نداشتن آن به حد کفایت است. سناریویی که این عیب از درون آن به پرده نقره ای انتقال یافته. نوشته شون الیس و آنتونی فره وین است که دومی سابقه دستیاری استنلی کوبریک فقید و صاحب سبک را دارد.

سکانس آخر هم که سرانجام عوامل برخورد و خشونت را به این فیلم می افزاید، بی نقص نیست و ناهمگونی هایی با کل ماجرا و سکانس های قبلی دارد ولی فیلم شون الیس با توصیفی بهتر از گذشته از یک واقعه بسیار مهم از منظر چکی ها در ارتباط با جنگ جهانی دوم، لاجرم یک کار قابل ذکر جلوه می کند.

مشخصات فیلم

عنوان: «آنتروپوید»

محصول: کمپانی های ال دی اینتر تین منت و لاکی من فیلمز

تهیه کنندگان: پیت شیلایمون و میکی لیدل

سناریست ها: شون الیس و آنتونی فره وین

کارگردان: شون الیس

مدیر فیلمبرداری : شون الیس

تدوینگر: ریچارد متلر

موسیقی متن: رابین فاستر

طول مدت: ۱۲۱ دقیقه

بازیگران :‌شیلیان مورفی، جیمی دورنان، شارلوت لی بون، هری لوید، توبی جونز، آنا گیس لرووا، سم کیلی، بیل میلنر، دتلف بوت، جیری سیمک و اله نا میهو لووا.