خواندنی ها با برترین ها (۱۳۴)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها با پژوهشی درباره ایدئالیسم آلمانی، رمانی از نویسنده ای عراقی، زندگی نامه توماس مان و خانواده اش و... آشنا شوید.

بین کانت و هگل (تقریراتی درباره ایده آلیسم آلمانی)

• دیتر هنریش
• ترجمه ی هومن قاسمی
• کتاب رایزن
• چاپ اول: ۹۶

فاصلۀ زمانی بین انتشار نقّادیِ عقل محض در سال 1781 و انتشار مفهوم اضطراب کیِرکگور ‏در 1844 همان سالی که مارکس دست‌نوشته‌های فلسفی-اقتصادی خود را نوشت فقط ‏شصت و سه سال است. کوتاه‌تر از آن، فاصلۀ زمانی از انتشار نقّادیِ عقل محض است تا گام ‏نهاییِ هگل در بسط فلسفۀ خود: تأسیس منطق متعالیه به‌مثابۀ اصل بنیادیِ نظام. این مهمّ در ‏سال 1804 بود؛ همان سال وفات کانت. آن‌چه دربارﮤ این دورﮤ بسیارکوتاهْ حیرت‌آور است، این که درون آن، کلِّ نشو و نموِّ فلسفی از کانت تا فیشته و شلینگ و تا هگل واقع شد.

این ‏نشو و نموِّ منحصربه‌فرد که مقارن سال‌های پایانیِ عمر کانت منکشف می‌شد، هم ‏به تفسیرشدن فرامی‌خوانَد، هم در برابر هر تفسیری مقاومت می‌کند.‏

این درس‌ها مشتمل بر درآمدی بر مشکلات تفسیری این دوۀ فلسفی، و پنج بخش در شرح آن ‏است. اوّلین بخش، مراتب ساختار نظام‌مند فلسفۀ کانت را لحاظ می‌کند. در دوّمین، ‏نخستین منتقدان کانت بحث شده‌اند که احتجاجات آن‌ها - به‌ویژه نقدهای کارل لِئونْهارد ‏راینهُلد - به تکوین آموزﮤ علم فیشته منجر شد.

در سوّمین بخش، دوتا از ویراست‌های متعدّد ‏آموزﮤ علم مدّ نظر قرار گرفته‌اند. در چهارمین، به مباحث دوستان هگل جوان ، خصوصاً ‏هُلدِرلین، علیه نظام‌های کانت و فیشته، و به فراشدی پرداخته شده است که منجر ‏به صورت‌بندیِ نظام هگل شد. سرانجام، در پنجمین بخش، تفسیری از مراتب ساختار ‏اساسیِ منطق هگل طرح شده است.


اسفار سخن (رمان)

• عبدالخالق رکابی
• ترجمه ی نرگس قندیل زاده
• نشر نی
• چاپ اول:۹۶

اسفار سخن بعد از ظهرِ روزی در دهه‌ی ۹۰ میلادی در بغداد آغاز می‌شود و فردای آن روز در جنوب عراق به پایان می‌رسد. خبر مبهمی از جنوب این بعد از ظهر پرتشویش را بیشتر می‌آشوبد و همشهریان پریشان‌خاطر و ناشناس جنوبی را گرد هم می‌آورد و راهی شهرشان می‌کند. رهسپاری به سوی فاجعه‌ی نامعلوم به‌تدریج دل همسفران بیگانه را پیوند می‌زند و زبان‌ها را باز می‌کند تا هرکس راویِ رنجی باشد که جانش را می‌کاود، از هولی بگوید که از سر گذرانده یا ماجرایی را نقل کند که به چشم دیده است. در این میان، حتا اسیران خاک نیز سربرمی‌آورند تا هم از سرگذشت خویش بگویند و هم شِمایی از تاریخ معاصر عراق را پیش چشم ما عرضه کنند.

این روایت اما غم‌نامه نیست؛ هم غم در جانش خلیده و هم شور عشق در تاروپودش تنیده؛ آمیزه‌ی روایت‌های اندوهبار است با حکایت‌های بازیگوشانه و زبان شیرین؛ طرح مسئله‌ی انسان است و مفاهیمی چون تقدیر و تسلیم و اراده و تکاپو، با نگاهی به آغاز و انجامِ کارِ اودیپ؛ تقبیح قاطعانه‌ی جنگ است که جان مردم عراق را به لب آورده و سرانجام، تصویر هنرمندانه و وفادارانه‌ای است از تاریخ صد سال اخیر عراق.


مسافر شبانه

• ماوریتزو ماجانی
• ترجمه ی اثمار موسوی نیا
• نشر نیماژ
• چاپ اول: ۹۶

«مسافر شبانه» چندین کتاب است در یک کتاب این رمان آکنده از سرگذشت ها و رشته های سردرگمی است که به هم گره می خورند و از هم جدا می شوند و از اشتیاق درک انسان و سرنوشت او، درک خوبی و بدی او جان می گیرند. لحظه هایی از درد و رنج، اشراق، مهر و خشونت که تنها در زیبایی و سودمندی حیات ساده و برهنه انسان آرام و قرار می گیرد، همچنان که پرستویی هراسیده میان دستانی مهرآمیز یا خرسی گریزان از جنگ در پناه یک درخت گردو آرام می گیرد یا همچون مردی غمگین که در دل صحرای سرزمین بیگانه درد و اندوهش را بازگو می کند و از آن رها می شود.

ماوریتزو ماجانی نویسنده و روزنامه نگار ایتالیایی، در جوانی به حرفه های متعددی دست زد سپس به طور حرفه ای به ادبیات و روزنامه نگاری روی آورد. ماجانی از لحاظ سیاسی کم و بیش گرایش های آنارشیستی دارد و برای آثارش برنده جوایز زیادی شده از جمله سه جایزه ادبی استرگا، همینگوی و پارکو دلا ماییرلا برای رمان مسافر شبانه در سال ۲۰۰۵


خانواده توماس مان و قرن بیستم

• مانفرد فلوگه
• ترجمه ی محمود حدادی
• انتشارات نیلوفر
• چاپ اول: ۹۶

توماس مان و برادرش هاینریش مان در سرآغاز قرن بیستم به عرصه ی ادب آلمان درآمدند و با رمان هایی مانند "خانواده بودنبروک" و "فرشته آبی" هم از ابتدا جایگاهی برجسته در این عرصه یافتند.

تلاطم های سیاسی ای که اندک زمانی بعد از جنگ جهانی اول، فروپاشی نظام قیصری، برپایی جمهوری نخست آلمان، آغاز گسترش تفکرات فاشیستی و سر انجام، سقوط جمهوری و بروز جنگ جهانی دوم را از پی آورد، سرنوشت سهمگینی بود که این دو هرگز با انفعال پذیرای آن نشدند، بلکه در دو نسل _همراه فرزندان صاحب قلم خود_ کوشیدند با تعهد اخلاقی و اعتبار هنری انکار ناپذیر و اسطوره وارشان، انديشه ی اومانيسم را در همه ی این سال های سیاه زنده نگه دارند، چون که خود را وارث و وامدار این اندیشه می دانستند.

شرح زندگی این خانواده ی بزرگ اشرافی_هنری چشم اندازی همه سویه به روی تاریخ آلمان و اروپا در سراسر قرن بیستم باز می کند.


شکستن امواج (سینمای لارنس فون تری یه)

• کارولین باینبریج
• ترجمه ی حسام الدین موسوی ریزی
• نشر چشمه
• چاپ اول :۹۶

برای لارس فون‏‏تری‌یه، تلاش برای رسیدن به اصالت در هنر سینما عبارت است از کشف و به‌کارگیری ظرفیت و قابلیت این فرم هنری برای دستیابی به ابزاری برای فرار از تسلط ارزش‌های فرهنـگ بورژوایـی و عادت و ابتذال زندگی روزمره: «وقتی فرد در زندگی واقعی در معرض تهدیدهای متعدد قرار می‌گیرد، باید دست به خلق نوعی زندگی و هستی خیالی بزند، زیرا در این زندگی خیالی می‏توانید چیزهایی را مهار کنید که در زندگی واقعی هیچ کنترلی روی‌شان ندارید.»

لارس فون‏تری‌‌یه تنها به دنبال کسب نام و اعتبار نیست و آثارش عمیقاً ریشه در جست‌وجوی حس صادقانه‌ای از خویشتنِ خود دارند که زیر روکشِ نازکِ عصبی‌کننده و برانگیزانند‌ه‌ای پنهان شده است و در نگاه نخست تصویر کاریکاتورگونه‌ای از حساسیت هنری‌اش به نمایش می‌گذارد.