چنار ۲۰ هزار دلار، بازیگر ایرانی ۲۰۰ میلیون تومان!

روزنامه هفت صبح: این یک واقعیت غیرقابل کتمان است که سینمای ایران باید از پیله خارج شود و بالاخره بحث کلیشه ای «پروژه های بین المللی مشترک» را از حرف به عمل تبدیل کند. در هر دوره ای مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طرح هایی برای رسیدن به این هدف پی ریزی کرده اما هیچکدام به سرانجام نرسیده اند. در این میان فیلم های «محمد (ص)» و «رستاخیز» را باید استثنا دانست و امیدوار بود که سرآغاز جدی این جریان باشند. مواردی مثل کیارستمی، فرهادی و حالا هم کاهانی به خاطر تلاش های شخصی است که توانسته اند در عرصه جهانی نامی برای خود دست و پا کنند. چند وقتی است اتفاق تازه ای در حال اپیدمی شدن است و آن هم استفاده از بازیگران منطقه ای در فیلم و سریال های ایرانی است.

محبوبیت

در روزهایی که گیشه سینما حال و روز خوشی نداردو فرمول های سابق دیگر جواب نمی دهد، تهیه کنندگان دنبال شیوه های تازه برای فروش بیشتر هستند. استفاده از چهره های شناخته شده منطقه ای یکی از راهکارها برای تغییر فرمول جذب مخاطب است. تب تازه ای که حتی سریال های تلویزیونی را هم فرا گرفته و سازندگان به شیوه های مختلف در پی آن هستند. سریال «آوای باران» تازه ترین مورد است که بازیگر ایرانی را در شکل و شمایل اورهان کالبیک (ابراهیم پاشای سلطان حریم سلطان) درآورد و تهیه کننده قبل از پخش تاکیدی برای تکذیب خبر حضور این بازیگر نداشت.

علیرضا امینی به تازگی برای ساخت جدیدترین فیلمش «موج کوتاه ردیف 444» با یک کمپانی ترکیه ای به توافق رسیده و قرار است تولگاهان سایشمن که بسیاری از ایرانی ها او را با نام چنار ایگاز به خاطر بازی در سریال ترکیه ای «عمر گل لاله» می شناسند، یکی از نقش های اصلی را بازی کند.


سال گذشته «سینان تازچو» بازیگری که با بازی در سریال «عشق و جزا» به شهرت زیادی دست پیدا کرده با کلی سروصدا به ایران آمد و در چند سکانس فیلم «لاله» جلوی دوربین اسی نیک نژاد رفت. این فیلم البته هیاهوی اسم کم نداشت و در مقطعی از سوی سازندگان آن نامه های بزرگی چون دنیرو، شان پن، بن کینگزلی و کلونی برای بازی در این فیلم رسانه ای شد.

خبرهای عجیب درباره حضور نام های بزرگ در سینمای ایران به همین یک فیلم ختم نمی شود. عجیب ترین نمونه مربوط به حضور آنجلینا جولی در «رسوایی» مسعود ده نمکی بود! این خبر آنقدر در رسانه های رسمی منتشر شد که خیلی ها احتمال حضور او را نزدیک به یقین می دانستند. حتی خود ده نمکی در بازه اکران فیلم گفته بود: «اگر می شد آنجلینا جولی را می آوردم.» در اوج محبوبیت سوسانو و یانگوم خبرهای تایید نشده ای آمد که حسن فتحی و علی عطشانی قرار است از آنها به عنوان بازیگر نقش یک شان استفاده کنند. البته حسن فتحی بعدها در فرانسه با «یک روز دیگر» و در سریال «مدار صفر درجه» از بازیگران خارجی استفاده کرد.

جذابیت

اگر کمال تبریزی در «فرش باد» یا «دونده زمین» از بازیگرانشرق دور استفاده می کرد، هدفش القای مفهوم درون فیلمش بود اما فیلمی مثل «استرداد» گیشه می خواست. سازندگانش برای رسیدن به این هدف و فرار از قیود تثبیت شده سینمای ایران، بازیگر ارمنی (الیسا کاچر) را به خدمت گرفتند و حتی در تبلیغات محیطی آن حساب ویژه روی چهره اش باز کردند.

سرآغاز جدی این جریان به «کتاب قانون» و حضور دارین حمزه برمی گردد. این بازیگر لبنانی به واسطه رانت پنهان تهیه کننده فیلم در وزارت ارشاد (محسن علی اکبری که تهیه کننده استرداد هم بوده) توانست در «کتاب قانون» بازی کند. بعد از آن او در «سی و سه روز»، «شکارچی شنبه» و «فرشتگان قصاب» هم بازی کرد که هیچ کدام از این فیلم ها مثل فیلم اول به چشم نیامدند و اصلا نوع استفاده شان از او در خدمت گیشه نبود.

دستمزد

نرخ دستمزد بازیگران ایرانی مسئله مهم دیگری است که باعث شده سازندگان فیلم ها سراغ چهره های کشورهای همسایه بروند. به عنوان مثال همین مورد اخیر یعنی تولگاهان سایشمن برای فیلم عتلیرضا امینی ۲۰ هزار دلار (۶۰ میلیون تومان) دستمزد می گیرد در حالی که بازیگر هم وزن آن در سینمای ایران سه برابر این دستمزد را طلب می کند.

دارین حمزه برای فیلم «فرشتگان قصاب» ۱۲ هزار دلار (۳۶ میلیون تومان) دستمزد گرفته و بازیگر ارمنی «استرداد» رقمی پایین تر از این. بازیگر فیلم «خاک و مرجان» یعنی ممنون مقصودی که گرانترین بازیکن افغان است رقم دستمزدش ۱۷ هزار دلار (۵۰ میلیون تومان) است. سینان تازچو در فیلم «لاله» موردی استثنایی بود که به خاطر چند سکانس بیش از ۱۰۰ میلیون تومان دریافت کرد. نه اینکه حد او این رقم باشد بلکه «لاله» براساس استانداردهای جهانی به بازیگرانش دستمزد داده!

بازار

به گزاره بالا باید این را هم اضافه کرد که رقم بازیگر مطرح کشورهای همسایه و در رأس آن ترکیه خیلی فراتر از این ارقام است؛ با اینحال اختلاف چندانی با دستمزد ۲۰۰ میلیونی برخی از بازیگران سینمای ایران ندارد. با این تفاوت که بازیگران ترک بازار منطقه ای و جهانی دارند ولی به هزار و یک دلیل بازیگران سینمای ما چهره های نآشنایی هستند و نمی توان در بازار منطقه ای روی چهره های آنها حساب باز کرد. شاید روزی تهیه کنندگان ایرانی با این نگاه سراغ بازیگران مطرح دیگر کشورها بروند که بتوانند بازار منطقه را هم در اختیار بگیرند، احتمالی که نمی توان چندان به قطعیت یافتنش خوشبین بود؛ حداقل شکست «سی و سه روز» در اکران لبنان آن هم در رقابت با فیلم بحث برانگیز دیگر دارین حمزه نشان می دهد که برای رسیدن به این آرزو راه دراز و دشواری در پیش است با اما و اگرهای بسیار.