درگذشت مردی که اسراییل را در تهران شکست داد

روزنامه اعتماد: فرانک اوفارل سرمربی اسبق تیم ملی فوتبال ایران که همراه با این تیم موفق به کسب مدال طلای بازی‌های آسیایی شده بود، در سن ۹۴ سالگی درگذشت.

او تا قبل از آمدن دراگان اسکوچیچ رکورددار کسب امتیاز بین سرمربیانی بود که بیشتر از شش بازی روی نیمکت تیم ملی نشستند. فرانک اوفارل ایرلندی سال ۱۳۵۳ به تهران آمد و یک سال بعد با ثبت رکورد تاریخی کسب مدال طلای بازی‌های آسیایی تهران با برتری مقابل اسراییل در فینال و رساندن تیم ملی به بازی‌های المپیک ۱۹۷۶ برای نخستین‌بار، از تیم ملی کنار رفت. بعد از او مربیان دیگری رکورد‌های بهتری ثبت کردند مثل مرحوم یاوری ولی آن‌ها در ۶ یا تعداد کمتری بازی هدایت تیم ملی را برعهده داشتند.

رکورد جالب اوفارل تا همین سال گذشته پابرجا مانده بود تا اینکه دراگان اسکوچیچ آمد و با ثبت ۱۴ برد در ۱۵ بازی تبدیل به بهترین مربی تاریخ فوتبال ایران از لحاظ نتیجه‌گیری شد. معلوم نیست پیرمرد ۹۴ ساله که زمانی سابقه هدایت منچستریونایتد را در کارنامه داشت این اواخر اصلا بازی‌های تیم ملی ایران را دنبال می‌کرد یا اصلا به یاد می‌آورد که یک سال از عمرش را در تهران گذرانده یا خیر. البته او که در سال ۲۰۰۷ به دعوت باشگاه پرسپولیس به تهران آمده بود تاکید کرد که حتی سرمربیگری منچستریونایتد هم به اندازه حضور در ایران برایش خاطره‌انگیز نبوده و تا آن زمان فوتبال ملی ایران را دنبال می‌کرده.

شکسته شدن رکورد پیرمرد ایرلندی توسط اسکوچیچ تنها نقطه پیوند این دو سرمربی نیست. نگاهی به رسانه‌های مکتوب آن دوران نشان می‌دهد اوفارل هم مانند اسکوچیچ چندان بین ژورنالیست‌های آن زمان محبوب نبود و همه دنبال زمین خوردنش بودند. وقتی موفق شد ایران را قهرمان بازی‌های آسیایی کند گفتند او بهترین بازیکنان را در اختیار داشته و هر کس دیگری جای او بود تیم را به مدال طلا می‌رساند. درست مثل حرف‌هایی که در مورد ترکیب طلایی تاریخ فوتبال ایران و اسکوچیچ گفته می‌شود. حتی رزومه درخشان اوفارل که در آن هدایت منچستریونایتد و لستر به چشم می‌خورد هم باعث نشده بود که در تهران با استقبال گرمی مواجه شود. جالب اینکه آن زمان می‌گفتند اوفارل به خاطر اینکه از بریتانیا آمده و هدایت یونایتد را برعهده داشته مغرور است و خودش را بالاتر از فوتبال ایران می‌داند و این روز‌ها به اسکوچیچ می‌گویند، چون رزومه ندارد در سطح تیم ملی ما نیست.

مرحوم صدر درباره اوفارل نوشته: «رسانه‌ها او را مربی لجوج و متکبری خواندند که نمی‌خواهد ایران را بشناسد. او را به‌رغم آنکه ایرلندی بود، مرد انگلیسی خطاب کردند که هنوز با رویای امپراتوری بریتانیا از خواب بلند می‌شود. گفتند یک‌دندگی‌اش آمیخته به لاف‌زنی است. نوشتند ایران را «سرزمین هزار و یک شب» پنداشته و مثل شهرزاد قصه گو برای نجات جانش، امیر را با بافتن هزار و یک قصه افسون کرده. تکرار کردند انگلیسی لاف‌زن می‌خواهد ایرانیان را خواب کند.» مفسر و تاریخ‌نگار فقید فوتبال ایران در ادامه به واکنش‌ها بعد از قهرمانی‌اش مقابل اسراییل اشاره می‌کند و می‌نویسد: «خرده‌گیران می‌گفتند بهترین‌های یک دوران را در اختیار داشته: ناصر حجازی را درون دروازه. جعفر کاشانی، عزت جان‌ملکی، مسیح‌مسیح‌نیا و اکبر کارگرجم را در دفاع. علی پروین، قلیچ خانی، علی جباری و محمد صادقی را در میانه میدان و غلامحسین مظلومی، رضا عادلخانی و حسن روشن را در خط حمله.»

حالا پیرمرد ایرلندی، فاتح اولین طلای تاریخ فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی و آخرین مربی فوتبال ایران مقابل اسراییل دیده از دنیا فروبسته است. مردی که یک سال در ایران بود و به اندازه چندین سال روی فوتبال کشورمان تاثیر گذاشت. کمتر کسی از بزرگان فوتبال ایران هست که از آن ایرلندی با چهره سنگی و لبخند براق به نیکی یاد نکند.

حشمت مهاجرانی دستیار فرانک اوفارل که بعد از او هدایت تیم ملی را برعهده گرفت و ما را برای اولین‌بار به جام جهانی رساند در مورد اوفارل تعریف می‌کند که یک بار به خاطر اتفاقاتی حسن روشن مورد غضب کادرفنی قرار گرفته بود. مهاجرانی اصرار داشته او اخراج شود، اما اوفارل نپذیرفته و این داستان را برای مهاجرانی تعریف کرده است: «اوفارل می‌گفت زمانی که منچستر بوده تیمش بازی مهمی در مسابقه‌ای حذفی داشته. آن موقع جرج بست ستاره تیمش بوده. شب قبل از بازی، او را با مستخدم هتل و در حال مستی، می‌گیرد و از زمین می‌گذاردش بیرون. آن‌ها بدون بست بازی را می‌بازند. برای بازی برگشت هم نمی‌خواسته از بست استفاده کند. یک نیمه هم او را روی نیمکت می‌نشاند، اما وقتی به زمین می‌آید روند بازی را یک تنه عوض می‌کند و با ۳ گل این ستاره بازی را می‌برند و صعود می‌کنند.» مهاجرانی از آن خاطره این طور جمع‌بندی می‌کند: «من همیشه می‌گویم اخلاق، اما اوفارل می‌گفت ستاره‌ات را حتما تنبیه کن، طوری که نادم و پشیمان شود، اما هیچ‌وقت اخراجش نکن، چون توانی که ستاره‌ها دارند را یک بازیکن معمولی نخواهد داشت. من هم به شاگردانم توصیه می‌کنم آن پند فرانک اوفارل را در کارشان استفاده کنند.»