داوری ایران روی موج مدرنیته!

روزنامه شرق: به نظر می‌رسد «داوری» ایران همین امروز و فردا «خم» اولین «کوچه» را رد کند و به پیچ «دوم» در عرصه داوری برسد. طبق خبری که روز گذشته از فدراسیون فوتبال و البته کمیته داوران مخابره شده، قرار است بالاخره داوران ایرانی هم به سیستم «هدست رادیویی» (گوشی رادیویی) مجهز شوند تا از حداقل امکانات ارتباطی بین یکدیگر بهره‌مند شوند. این خبر از آن جهت مهم است که الان نزدیک به سه فصل است که گفته می‌شود تجهیزات رادیویی در اختیار داوران قرار خواهد گرفت و هر بار به بهانه‌ای بعضا عجیب این سیستم‌ها به دست داوران نمی‌رسد. آخرین بهانه برای نرسیدن این سیستم‌های رادیویی به دست داوران، «جاماندن در گمرک» بود که تقریبا نزدیک به یک سال طول کشید! بااین‌حال مثل همیشه جدی‌ترین مانع در این راه همان بحث مشکلات مالی بود؛ بحثی که فدراسیون فوتبال و کمیته‌های زیرمجموعه‌اش همواره با آن چالش درست و حسابی داشته‌اند. البته بیان‌کردن این بحث به‌ویژه در یکی، دو فصل گذشته که داوران هم دارای اسپانسر شدند و نزدیک به یک‌ میلیارد تومان در سال از اسپانسر می‌گرفتند، کمی عجیب به‌نظر می‌رسید چون با توجه به مطلبی که در ادامه به آن اشاره خواهد شد، هزینه تأمین این هدست‌ها بسیار پایین‌تر از رقمی است که اسپانسر به کمیته داوران و فدراسیون فوتبال می‌دهد.

١٠ دست هدست یا ٤٠ دست؟

هرچه باشد، چه آزادشدن هدست‌ها از گمرک و چه تأمین هزینه خرید این هدست‌ها، قرار است به‌زودی داوران کشورمان هم به سیستم هدست‌های رادیویی مجهز شوند تا مگر کمی کیفیت قضاوت بالاتر برود. از قرار معلوم همان اسپانسر معروف کمیته داوران ٤٠ دست هدست برای داوران خریده و آن را به فدراسیون تحویل داده تا در اختیار داوران لیگ قرار بگیرد. موضوعی که در این میان هنوز علامت سؤال است اینکه مشخص نشده آیا ١٠ ست چهار هدسته خریداری شده یا اینکه ٤٠ ست چهار هدسته! به عبارت دقیق‌تر مشخص نشده که آیا فدراسیون قرار است ٤٠ داور را مجهز به سیستم رادیویی کند یا اینکه ١٦٠ داور را! آن‌طور که اعلام شده قرار است این هدست‌ها در همین هفته با یک برنامه مشخص در اختیار داوران قرار بگیرد و شاید بشود آن زمان پاسخ همه این سؤالات را پیدا کرد.

١٠ تا ٢٠‌ میلیون تومان هزینه

این‌ را که داوران ایرانی قرار است بالاخره صاحب سیستم ارتباط رادیویی شوند باید به فال نیک گرفت؛ سیستمی که ١٠ سال پیش به طور رسمی در لیگ‌ها و تورنمنت‌های معتبر و غیرمعتبر جهانی به کار گرفته شده، تازه به ایران می‌رسد تا در اختیار داوران قرار بگیرد. البته نباید از این موضوع هم غافل شد که تعدادی از داوران بین‌المللی کشورمان که قضاوت‌های متعددی در عرصه‌های بین‌المللی داشته‌اند، با خودشان این هدست‌ها را به ایران هم آورده و در لیگ هم از آن به همراه همکارانشان استفاده می‌کردند. بااین‌حال اینکه فدراسیون فوتبال و کمیته داوران اقدامی در این زمینه کرده باشد هنوز به مرحله عمل نرسیده و قرار است با ١٠ سال تأخیر در استفاده تمام داوران دنیا از این امکانات اولیه، داوران ایرانی هم مجهز شوند. اگرچه همواره در سال‌های گذشته بحث نبودن بودجه برای فراهم‌کردن این هدست‌ها مطرح شده ولی یک جست‌وجوی ساده مشخص می‌کند که قیمت این هدست‌ها چندان زیاد نبوده و فدراسیون فوتبال در خریدن آنها در این همه سال اهمال کرده است!

هرچند این روزها اعلام می‌شود که خریدن هر دست سیستم که چهار هدست برای هر چهار داور باشد، نزدیک به ٢٠‌ میلیون تومان هزینه دارد ولی با جست‌وجوی کلی‌تر می‌توان به این نتیجه رسید که بسته به کیفیت و برند این هدست‌ها، رقم خریدن آنها مبلغی بین ١٠ تا ٢٠‌ میلیون تومان است، تازه آن هم با قیمت دلار امروزی؛ شاید اگر فدراسیون فوتبال سال‌ها پیش برای خریدن این هدست‌ها اقدام می‌کرد، هزینه از این هم کمتر می‌شد. حالا این موضوع را که هر دست هدست نزدیک به ٢٠‌ میلیون تومان هزینه برمی‌دارد، باید کنار درآمد یک‌‌میلیاردتومانی اسپانسر کمیته داوران قرار داد تا کم‌کاری در این زمینه بیشتر از هر زمان دیگری به چشم بیاید. شاید بهانه این باشد که مبلغی که اسپانسر به کمیته داوران می‌دهد، صرف ده‌ها مورد ریز و درشت می‌شود ولی حتی اگر این موضوع هم صحت داشته باشد، باز می‌شد سال‌های گذشته حداقل چهار سیستم کامل خرید تا داوران در دیدارهای مهم از آنها استفاده کنند.

و ما همچنان اندر خم همان کوچه...

حالا با توجه به همین موضوع که بالاخره داوران ایران با تأخیری ١٠ساله، قرار است صاحب هدست‌های رادیویی شوند، بهتر است نگاهی گذرا به دیگر سیستم‌های امروزی در اروپا شود که شاید نزدیک به ٥٠ سال دیگر زمان ببرد تا این سیستم‌ها به فوتبال کشورمان به‌ویژه در عرصه داوری وارد شود. جدیدترین سیستمی که لیگ‌های معتبر اروپایی و البته فیفا را مجاب به استفاده از آن کرده، سیستم تکنولوژی خط دروازه است که در جام‌ جهانی برزیل در تمام مسابقات از آن استفاده شد. حالا هم در لیگ‌های آلمان و انگلیس و به‌زودی هم در دیگر لیگ‌های اروپایی قرار است از این سیستم استفاده شود تا داوران مشکل کمتری داشته و درنهایت تنش کمتری هم در بازی‌های ایجاد شود. این سیستم که با هفت دوربین پیشرفته کار می‌کند، از سه زاویه لحظه برخورد توپ با زمین را مشخص می‌کند و درنهایت به‌سادگی نشان می‌دهد که توپ از خط دروازه گذشته است یا خیر. موردی که همه فدراسیون‌های دنیا را راغب به استفاده از این سیستم نمی‌کند، فعلا هزینه بالای آن است.

هر ورزشگاهی که بخواهد به این سیستم مجهز شود، نیاز به بودجه‌ای بین ٢٠٠ تا ٣٠٠‌ هزار یورو دارد؛ به عبارتی بودجه‌ای نزدیک به یک‌‌میلیاردو ٢٠٠‌ میلیون تومان. در اینکه این سیستم برای ورزشگاه‌های ایران هزینه زیادی است، هیچ تردیدی نیست؛ در ایران هنوز سیستم پخش اچ‌دی مسابقات کامل نشده و بسیاری از ورزشگاه‌ها همچنان مسن هستند که باید عطای هرگونه حرکت مدرنی را به لقایش بخشید. بااین‌حال شاید بد نباشد برای یک ‌بار هم که شده در آوردن یک سیستم مدرن به فوتبال پیش‌دستی کرد؛ درست است که هم این موضوع هزینه‌بر است و هم هر ورزشگاهی امکانش را ندارد، ولی حداقل برای دلخوشی هم که شده می‌توان ورزشگاه آزادی را به این سیستم مجهز کرد؛ آن هم با استفاده از این بند که هم این ورزشگاه درآمدزاست و هم میزبان بازی‌های تیم ‌ملی کشورمان. ضمن اینکه نباید این موضوع را هم فراموش کرد که لیگ‌های اروپایی در‌حال‌حاضر در پی تست‌کردن سیستم کاملا تازه‌ای هستند. در واقع آنهایی که به سیستم تکنولوژی خط دروازه مجهز هستند، قرار است از این سیستم برای کنترل خط آفساید «Auto Offside» هم استفاده کنند تا از این پس تردیدها درباره آفسایدبودن یا نبودن یک بازیکن هم به‌طورکامل برطرف شود. حالا با توجه به میل کندی که ایران به تکنولوژی داوری دارد، به نظر می‌رسد یک قرن طول بکشد تا پای چنین سیستمی به ایران باز شود.