محرمانه فیفا از جواهرات ایران

ایران ورزشی: سال‌ها پیش، همان روزها که صفایی فراهانی رییس فدراسیون فوتبال بود و ایران می‌خواست در زمره کشورهایی قرار بگیرد که صاحب لیگ و تشکیلات فوتبال حرفه‌ای با‌شند، فدراسیون جهانی فوتبال ناظران خود را به تهران فرستاد تا در بخش‌های مختلف پژوهش‌هایی صورت بگیرد. حدود یک سال بعد، گزارشی محرمانه از سوی فیفا برای صفایی فراهانی ارسال شد که بعدها بخش‌هایی از آن در رسانه‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. در گزارش محرمانه فیفا آمده بود: «در میان تمام کشورهای آسیایی که مورد پژوهش قرار گرفته‌اند، ۳ کشور به لحاظ نیروی انسانی، وضعیت جسمانی و نژاد می‌توانند به سطح اول فوتبال دنیا - لیگ‌های معتبر اروپایی - برسند. این ۳ کشور عبارتند از کره جنوبی، ایران و عراق.»

در بخش مربیان این پژوهش، استانکو سرمربی وقت پرسپولیس تنها مربی شاغل در لیگ ایران بود که 70 درصد از اصول تمرین را رعایت می‌کرد. در میان مربیان ایرانی از فیروز کریمی هم نام برده شده بود که حدود 20 درصد با مبانی تمرینات حرفه‌ای آشنایی داشت.

بخش سوم گزارش محرمانه، به ساختار باشگاه‌های ایران اشاره می‌کرد. در میان تمام باشگاه‌های حاضر در لیگ آزادگان - که حکم لیگ برتر فعلی را داشت - سپاهان تنها باشگاهی بود که در مسیر حرفه‌ای شدن گام‌هایی برداشته بود و بقیه باشگاه‌ها هیچ کدام حتی یک درصد اصول حرفه‌ای را رعایت نمی‌کردند.

با این مقدمه، برویم سراغ بازی استقلال - السد؛ نماینده قطر از کشوری آمده که جمعیت آن در آخرین سرشماری تازه به ۲ میلیون نفر رسیده است. یعنی به لحاظ نیروی انسانی - در تمام حوزه‌ها حتی غیر از ورزش - یک چهلم ایران می‌شود. بحث ما ورزش و خاص‌تر، فوتبال است.

طبق گزارش فیفا، ایران به لحاظ نیروی انسانی، یکی از 3 کشور مستعد در آسیا برای رسیدن به سطح جهانی است. پس در این زمینه در کشورمان تقریبا همه چیز برای درخشش و شکوفایی فراهم است.

موضوع دوم، نظام باشگاهداری حرفه‌ای است که از زمان انتشار گزارش محرمانه، چیزی بالغ بر ۲۰ سال گذشته و باشگاه‌های امروزی ما سر و شکل حرفه‌ای‌تری به خود گرفته‌اند. یعنی صاحب کمپ‌های تمرینی، تیم‌های پایه - همان آکادمی - و ساختار اداری شده‌اند. نمونه‌اش سپاهان، ذوب‌آهن، فولاد خوزستان و... که از نظر امکانات و سخت‌افزار، خود را تجهیز کرده‌اند. حالا چرا فوتبال ایران با در اختیار داشتن ۲ مورد از مواردی که فیفا اشاره کرده بود، بالغ بر ۴۰ سال قهرمان جام ملت‌های آسیا نشده‌ و در زمینه باشگاهی هم نزدیک به ۳ دهه است که جام بزرگی را تیم‌های ما کسب نکرده‌اند؛ چرا؟

پاسخ در بخش سوم گزارش محرمانه فیفا به صفایی فراهانی نهفته است؛ دانش فوتبال!

مربیان ما در ۲۰ سال اخیر تا چه اندازه رشد کرده‌اند که مفاهیم حرفه‌ای و اصولی فوتبال را از آکادمی‌ها تا تیم‌های بزرگسال به بازیکنان آموزش بدهند؟

به یک جمع‌بندی برسیم؛ نیروی انسانی ممتاز در فوتبال ایران به وفور وجود دارد. امکانات سخت‌افزاری هم تا حدودی به نسبت گذشته بهبود یافته اما هنوز تیم ملی ما یک زمین تمرین مناسب برای ملی‌پوشان ندارد.

اگر هر باشگاه ایرانی صاحب امکاناتی نظیر باشگاه السد شود، چه اتفاقاتی می‌افتد؟ اگر استقلال و پرسپولیس مثل الغرافه و الریان، سپاهان و ذوب‌آهن، مانند الاهلی و السد و تراکتورسازی شبیه الجیش صاحب امکانات شوند و از همه مهم‌تر مربیانی بالای سر آنها قرار گیرند که در السد، الغرافه، الریان و تیم‌های عربی مشغول کار هستند، آن وقت نیروی انسانی و استعداد ما شکوفا می‌شود و فوتبال ایران به جایگاهی می‌رسد که 20 سال پیش فیفا پیش‌بینی کرده؛ سطح اول دنیا.

همواره در تمام این سال‌ها، یک پای کار ما لنگ بوده؛ یا امکانات نداشته‌ایم و یا اگر امکاناتی فراهم شده است، مربیان برجسته و درجه اول را بالای سر استعداد ناب ایرانی قرار نداده‌ایم.
در تیم ملی، کارلوس کی‌روش نمونه‌ای آشکار است که عملکردش انعکاس روشنی است از فراهم شدن 3 ضلع اصلی مثلث فوتبال. یک مربی درجه یک بالای سر استعدادهای ناب قرار گرفته‌ و در تیم ملی تا جایی که امکانش بوده، امکانات و تجهیزات مهیا شده است؛ اگرچه همین هم برای کی‌روش و تیم ملی کافی نیست.

در پرسپولیس، یک مدیریت خوب، یک باشگاه آرام و حرفه‌ای ساخته و دست بر قضا یک مربی خوب به نام برانکو فرصت یافته تا ۳ سال بالای سر پرسپولیس باشد. نتیجه‌اش را هم گرفته‌ایم. تیم ملی سال‌هاست در آسیا شکست‌ناپذیر است و جام جهانی رفته‌ایم و باز هم شانس اول صعود در آسیا هستیم.

پرسپولیس هم با فوتبال متفاوتی که در 2 سال اخیر ارائه کرده، اهالی فوتبال را به وجد آورده و با تقویت می‌تواند پس از سال‌ها نماینده موفقی در آسیا باشد.

همه اینها را گفتیم تا به اینجا برسیم که فوتبال ایران معدن الماس‌های درخشان است. تکنولوژی و امکانات در کنار مهندسان کاربلد، این گنج‌های نهفته را برای ما در ویترین جهانی به نمایش می‌گذارد.