آیا سال ۹۵، رستاخیز فوتبال ایران بود؟

فرهنگستان فوتبال - سیامک رحمانی: گفتنِ‌ این که فوتبال ایران در سال ۱۳۹۵ یکی از بهترین مقاطع خود را در دهه‌های اخیر سپری کرده، شاید در نگاه اول اغراق‌آمیز به نظر برسد. ما در سال گذشته، نه مجوز ورود به جام‌حهانی را دریافت کردیم و نه در تورنمنت بزرگی درخشیدیم. از این منظر، روی کاغذ، فوتبال ما تفاوتی خاص با سال‌های گذشته نداشته است و در تاریخ، وقتی اوراق فوتبال دهه‌های اخیر را ورق می‌زنیم، با رسیدن به سال ۹۵، تأمل زیادی نخواهیم کرد. اما فوتبال چیزی فراتر از اعداد روی کاغذ و چیزی است که در سالنامه‌ها ثبت خواهد شد. اینها در فوتبال نشانه‌اند. اما هواداران ساندرلند که چهار دهه است حتی جام کوچکی را هم به ویترین او لایت نیاورده‌اند، یا هواداران مونشن گلادباخ یا نفت آبادان و شاهین بوشهر می‌توانند شهادت بدهند که عشق به فوتبال و لذت از آن تنها در جام‌ها و افتخارت خلاصه نشده است.

سال ۱۳۹۵ می‌تواند رستاخیز فوتبال ایران باشد، به خاطر اینکه دست برقضا در یک سال گذشته، بسیاری از همان چیزهایی اتفاق افتاد که باید می‌افتاد. پدیده‌هایی که وقتی رخ می‌دهند، قلب فوتبال تندتر می‌زند و خون به چهره‌ی هوادارانش می‌دود. برگشتن پرسپولیس به کورس قهرمانی، البته که در سال گذشته هم پرسپولیسی‌ها را تب‌دار کرده بود؛ اما اقتداری که در این فصل از تیم برانکو دیده‌ایم، فاصله‌ای که از رقبایش گرفته است و له‌لهی که برای بردن می‌زند، موجی از رضایت خاطر را در میان هوادارانش به‌وجود آورده است که سال‌ها بود گم شده بود. ورزشگاهی که حالا در بازی‌ با تیم‌های ته جدولی هم با هجوم تماشاگران مواجه می‌شود و طرفدارانی که دوباره از گفتن نام تیم محبوبشان مغرور می‌شوند.

اما همه‌ی اینها اگر با نمایش مطلوب استقلال و امیدواری هوادارانش همراه نبود، فقط می‌توانست انگیزه‌ای رنگی به فوتبال ما بدهد. می‌شد همان که در سال‌های قبل هم دیده بودیم. اما فوتبال وقتی لبخند می‌زند، که پرسپولیس در بهترین روزهایش به رقیب می‌بازد تا کسی از دوست‌داشتن فوتبال سَرخورده نشود، تا گرما بالا برود و سهام عدالت و لذّت فوتبال از کسی دریغ نشود. اگر امسال هیچ نکته‌ی روشنی هم نداشت، نگاه‌کردن به تیم علیرضا منصوریان و استعدادهای در آستانه‌ی انفجارش کافی بود، تا بگوییم که امسال را دستِ پر به پایان برده‌ایم. تلنت‌هایی که هر کدامشان فصل بعد به اروپا بروند، نباید تعجب کرد. کاش تراکتورسازی هم پاسوز اشتباهاتِ خردکننده‌ی مدیرانش نمی‌شد و بازیکنانش را از دست نمی‌داد، تا رقابت بر سر قهرمانی، در آخرین دقایق، نفس‌ها را حبس نگه دارد؛ در وقتی که نمایندگان ما تا اینجا بهترین نمایش آسیایی خود در سال‌های اخیر را هم ارائه داده‌اند، و توقع این است که در بازی‌های برگشت دور مقدماتی و در حضور هواداران خودی، نتایجی رقم بخورد که سال‌ها نخورده است.

اینها را به وضعیت باثبات و امیدوارکننده‌ی تیم ملی اضافه کنید، تا به این نتیجه‌گیری برسیم که فوتبال ملی و داخلی، یک سال تحسین‌برانگیز را سپری کرده است. تیم ملیِ قابل اتکایی که حالا کسی نگران نرسیدن ستاره‌هایش نیست؛ پتانسیلی دارد که کی‌روش بتواند به‌راحتی تهدید کند که همه‌ی بازیکنان پرسپولیس را کنار خواهد گذاشت و تحلیل‌گرها سریع دست به‌کار شوند و نشان دهند که نه؛ رضاییان و طارمی و امیری و بیرانوند هم نباشند، آب در دل کسی تکان نخواهد خورد و آنقدر جایگزین برایشان هست که همین حالا هم هیچ‌کدام اطمینانی برای حضور در ترکیب و حتی ماندن در هیجده‌نفر را ندارند. حالا می‌شود فهمید چرا کی‌روش به شکل رذیلانه‌ای همه را تشویق می‌کند تا به لیگ‌های اروپایی بروند و شانس خود را با بازی در تیم‌های کوچک و گرفتن دستمزدهای بالا نسوزانند؛ شانس بازی در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه و دیده‌شدن در مارکت جهانی. این وسوسه‌کردن‌ها بالاخره شرایطی را به‌وجود آورد که سال‌ها از آن دور افتاده بودیم.

اگرچه هنوز هم حسرت داشتن یکی- دو بازیکن ثابت مثل مهدوی‌کیا در هامبورگ، شبیه رؤیاست، اما همین تماشا و پیگیری عملکرد سردار و جهان‌بخش و کریم انصاری‌فرد در لیگ‌های اروپایی و قراردادن گل فوق‌العاده‌ی آزمون در فهرست بهترین گل‌های سال، خودش کم دستاوردی نیست. حیف که این‌همه اتفاق مثبت که می‌تواند تداوم داشته باشد، مدام باید در سایه‌ی درگیری سرمربی تیم ملی با مربیان باشگاهی، ما را میان غرور و نگرانی تاب بدهد. حیف که همه‌ی نشانه‌های روشن و دلگرم‌کننده‌ای که سال ۱۳۹۵ را برایمان ساخت، نه از یک روَند، که بیشتر از حوادث ناشی شده است. نه مدیران فوتبال ما چشم‌اندازی برای آینده دارند، نه ایده‌ای دارند که باید به کجا برویم، و نه ظرفیت‌های ما برای چنین جهش و پیشرفتی آماده است. فوتبالی که حتی برای برگزاری یک تورنمنت کوچک بین‌المللی هم آمادگی ندارد و تربیت نشده است و حتی افقی کوتاه‌مدت و میان‌مدت نیز طراحی نکرده است، چه برسد به برنامه‌های جدّی و بلندمدت برای توسعه.

اما اجازه بدهید در این روزها خوش‌بین باشیم و تصور کنیم که اتفاقات خوشایند ممکن است بر ناتوانی‌های ما غلبه کنند و امواج، ما را به جلو ببرند؛ همان که در یک سال گذشته شاهدش بودیم؛ با همه‌ی حظّی که کردیم و همه‌ی امیدهایی که رنگ گرفت.