روند تغییر نقش مدافعان کناری در فوتبال مدرن

طرفداری: جیمی کرگر در استودیوی برنامه اسکای جمله معروف و عجیبی را گفت: "هیچکس نمی خواهد وقتی بزرگ شد، شبیه گری نویل شود." شاید در ابتدا این جمله یک طنز همراه با توهین به رقیب سال های دور بود اما حرف کرگر واقعیت داشت. فوتبال عوض شده است. در اوایل شکل گیری لیگ جزیره، از یک مدافع کناری انتظار می رفت مدافعان وسط را پوشش دهد و گاهی اوقات با هافبک جلوی خود همکاری کند.

همانطور که می دانیم، این تعریفی قدیمی از وظایف مدافع کناری است. مدافعان فوتبال مدرن امروز، بیشتر در یک سوم زمین حریف شرکت می کنند و در بازیسازی نقش پررنگی دارند. اهمیت شرکت در کارهای هجومی به قدری است که دفاع، در اولویت های بعدی قرار دارد. حتی مدافعان وسط در تاکتیک های مدرن، وظیفه دارند توپ را از عمق خط دفاع حمل کرده و در بازیسازی شرکت کنند. این امر در سراسر قاره اروپا و پیش از آن که در جزیره هم اعمال شود، تبدیل به یک سنت شده بود.

بازیکنانی مانند فرانتس بکن باوئر پیشگام مدافعان بودند و معنای تازه ای به پست مدافع بخشیدند. در روزهای اول بازیگری اش که یک هافبک با استعداد بود، به خاطر دید و تکنیک فوق العاده در بازی، به پست سوییپر برده شد. «قیصر» در حمل توپ و شکافتن خط دفاعی حریف با پاس های دقیق تبحر خاصی داشت. با وجود آن که پست لیبرو یا سوییپر در فوتبال امروز منسوخ شده اما، اصول بازی این فوق ستاره آلمانی در فوتبال امروز هم دیده و تکرار می شود.

در مورد نقش مدافعان کناری در امروزه، می توان آن ها را الهام گرفته از بازی برزیلی های بزرگ، در سال های گذشته دانست. شهرت جهانی برزیلی ها در بازی دلپذیر و فریبنده، برتری بازی هجومی مدافعین را اثبات می کرد. مدافعین سلسائو در جام جهانی 1958، اثبات کردند هیچ تفاوتی با سایر بازیکنان حاضر در زمین ندارند و قدرت هجومی خود را به رخ کشاندند.

قهرمانان ۱۹۵۸ در مقابل استفاده از سیستم « W-M» که آن روزها بسیار رایج شده بود مخالفت کردند تا با استفاده از یارگیری منطقه ای ، فصل جدیدی را در نقش مدافعین آغاز کنند. همانطور که تیم ویکری، کارشناس فوتبال آمریکای جنوبی معتقد است، ژالما سانتوس و نیلتون سانتوس، جان تازه ای به تورنمنت بخشیدند و قالب وظایف مدافعین کناری را عوض کردند.

میراث سانتوس ها را در فینال لیگ قهرمانان اروپا فصل پیش دیدیم که از چهار مدافع کناری، سه بازیکن برزیلی بودند. درخشش ساندرو، دنی آلوز و مارسلو در یوونتوس و رئال مادرید باعث شد این دو به فینال کاردیف برسند تا اهمیت پرورش چنین ستاره هایی در میان برزیلی ها، دو چندان شود. دنی آلوز در دهه گذشته هم برای تیم های باشگاه و هم ملی، ستون اصلی موفقیت بوده و بی شک یکی از بهترین مدافعان راست تاریخ فوتبال است که ظرافت و زیبایی بازی را به جهانیان نشان داد.

آلوز در مدت حضور خود در بارسلونا و مخصوصا زیر نظر پپ گواردیولا، بیشتر به عنوان بازیکنی که به بازی عرض می داد، به کار گرفته می شد. با حضور وینگرهای فعالی چون پدر و داوید ویا، او می توانست به راحتی به محوطه جریمه حریف نفوذ کرده و با پاس های او، موقعیت های بی شماری خلق کند. ظرفیت عالی آلوز در تنفس صحیح به او اجازه می داد پس از حمله از جناح زمین به دفاع بپردازد و این ویژگی، او را با بقیه متمایز می کرد.

البته همه مانند بارسلونا نمی توانند تسلط توپ را در اختیار بگیرند پس برای درک بهتر موضوع، به ایتالیا نگاهی می اندازیم. سال ها است ایتالیا به خط دفاع قدرتمند خود مشهور است و به گفته جاناتان ویلسون- مورخ فوتبال- وینگ بک ها را ایتالیایی ها به فوتبال اعطا کردند. امروزه اکثر تیم های سری آ به سیستم سه دفاعه یا پنج دفاعه روی آورده اند، از جمله تیم ملی ایتالیا. این سیستم به وینگ بک ها یا مدافعان کناری اجازه می دهد آزادی عمل بیشتری در حط حمله داشته و ویرانگر باشند.

این امر نه تنها در رقابت های اروپایی یوونتوس فصل ۱۷-۲۰۱۶ مشهود بود، بلکه آنتونیو کونته با ۲-۵-۳ معروفش در رقابت های یورو و بازی دادن به دی شیلیو و فلورنتزی، فشار را بر روی حریف بیشتر می کرد. حضور آن ها باعث اطمینان خاطر مدافعین وسط آتزوری می شد و اجازه پیشروی را به وینگرهای حریف نمی داد. گرچه رقابت ها به شکل تلخی به پایان رسید و ایتالیا می توانست مقابل آلمان در ضربات پنالتی پیروز باشد اما، آن ها با سری بلند فرانسه را ترک کردند.

پس از آن رقابت ها، کونته به چلسی رفت تا تفکرات خود را در آنجا پیاده کند. چلسی در اولین فصل حضور کونته قهرمان جزیره شد. او این کار را با کمی اعمال تغییر و انعطاف در سیستم آتزوری در یورو انجام داد. با سیستم 3-4-3 که مارکوس آلونسو و ویکتور موزس ،به عنوان وینگ بک هایی که به کمک وینگر تیم می آمدند بازی کردند. تیم دوم لیگ یعنی تاتنهام هم سیستم مشابهی به چلسی داشت و از دنی رز و کایل واکر در جناحین، استفاده مثبتی می کردند.

ورزش فوتبال با نوآوری هایی که هر روز در آن انجام می شود، مخالفان خود را به سکوت دعوت می کند. ژورنالیست ها و متخصصان فوتبال اخیرا از اصطلاح «Inverted Fullbacks» یعنی مدافعانی که به هافبک دفاعی ها کمک می کنند و خصوصیاتی شبیه به وینگر ها دارند، استفاده می کنند. این مدافعان با حمل توپ به وسط زمین، در جریان بازی بیشتر سهیم می شوند. این تفکر که بازهم توسط گواردیولا دوباره بازیابی شد، برخی مدافعان را برجسته تر کرد.

فوتبال روز به روز بیشتر شبیه به شطرنج می شود و متفکران بزرگ، در پی کیش و مات کردن یکدیگر هستند. بی اغراق می توان گفت این تغییر تاکتیکی، کار مدافعان وسط و دروازه بان را راحت تر می کند و امنیت بیشتری هم دارد، درست به مانند قرار دادن مهره فیل در مقابل شاه. پس از آنکه فیلیپ لام توسط گواردیولا در مرکز زمین به کار گرفته شد، بسیاری از مربیان به تفکر در این مورد پرداختند تا شاید در تیم خودشان هم چنین تغییراتی انجام دهند. در نتیجه عواقب این کار، برخی آن را یک موفقیت موقتی و برخی دیگر یک کشف تاکتیکی دانستند. ژاردیم و توخل که اغلب به خاطر استراتژی های تاکتیکی مورد تحسین قرار می گیرند، رافائل گریرو و فابینیو را به همین نحو در پست های جدیدشان بازی دادند.

کار ژاردیم کمی دلیل و تحسین بیشتری داشت. قدرت هجومی سیدیبه و بنجامین مندی با فلسفه موناکو همخوانی داشت. آن ها موناکو را از یک تیم محتاط، به تیمی پرانرژی تبدیل کردند که در نتیجه این امر، لوشامپیونه را فتح کرده و در نیمه نهایی لیگ قهرمانان اروپا هم بازی کردند. باشگاه های انگلیسی بالاخره موفق به درک این موضوع شدند که باید از یک مدافع کناری، انتظارات بیشتری داشته باشند. مدافعین کناری در فوتبال امروز، مشتریان زیادی دارند و سرمایه یک باشگاه محسوب می شوند. شاید انگیزه جوانان برای تبدیل شدن به گری نویل جدید کم شده اما چه کسی دوست ندارد در فوتبال مدرن، یک دفاع کناری باشد؟

به قلم Charlie Carmichael از وبسایت Thesefootballtimes