نقش پُررنگ سرمربیان غیر بومی‌ در قهرمانی آسیا

وبسایت نود: کمتر از پانزده روز تا آغاز جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۹ در کشور امارات باقی مانده است. فوتبال ایران بیش از ۴۰ سال است که طعم حضور در فینال این رقابت‌ها و قهرمانی در جام ملت‌های آسیا را نچشیده است.

این دوره از رقابت‌های جام ملت‌های آسیا دومین دوره‌‌ای است که کارلوس کی‌روش روی نیمکت تیم ملی ایران می‌نشیند و با توجه به نتایج قابل قبولی که او در سال‌های گذشته همراه با تیم ملی ایران گرفته است، این امید وجود دارد که تیم ملی همراه با کی‌روش به رویای ۴۳ ساله‌ی ایرانی‌ها پایان دهد.

در این گزارش بررسی کرده‌ایم که بعد از سه قهرمانی پیاپی ایران در جام ملت‌های آسیا، سرمربیان غیر بومی چه نقشی در موفقیت تیم‌های قاره‌ی کهن در این رقابت‌ها داشته‌اند.

نقش پررنگ غیر بومی‌ها

فوتبال ایران در حالی سه دوره‌ی پیاپی قهرمان جام ملت‌های آسیا شده است که هر سه قهرمانی با مربیان بومی بدست آمده. ایران در جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ که میزبان بود و بازی‌ها با حضور پنج تیم برگزار شد، همراه با محمود بیاتی، جام ملت‌های آسیای ۱۹۷۲ که در تایلند و با حضور ۶ تیم برگزار می‌شد، همراه با زنده‌یاد محمد رنجبر و جام ملت‌های آسیای ۱۹۷۶ که باز هم در ایران با حضور ۶ تیم برگزار شد، همراه با حشمت مهاجرانی قهرمان این رقابت‌ها شده است.

از بعد از قهرمانی‌های ایران، مربیان خارجی نقش پررنگی در موفقیت یک تیم در قهرمانی جام ملت‌های آسیا داشته‌اند.

از جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰ کویت که برای اولین بار این رقابت‌ها با حضور ۱۰ تیم برگزار شد تا جام ملت‌های آسیای ۲۰۱۵ استرالیا، در ۱۰ دوره‌ای که این رقابت‌ها برگزار شده در ۸ دوره تیمی قهرمان شده که روی نیمکت آن سرمربیان غیر بومی حضور داشته‌اند.

تنها در جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۴ سنگاپور و جام ملت‌های آسیای ۲۰۱۵ استرالیا دو تیم عربستان و استرالیا موفق شدند با سرمربیان بومی قهرمان این رقابت‌ها شوند. قهرمانی استرالیایی‌ها با سرمربی بومی در حالی بدست آمد که این تیم میزبان این رقابت‌ها هم بود.

در تاریخ رقابت‌های جام ملت‌های آسیا فقط یک سرمربی بوده است که توانسته ۲ بار قهرمان این رقابت‌ها شود. کارلوس آلبرتو پریرای برزیلی در جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰ همراه با کویت و در جام ملت‌های آسیای ۱۹۸۸ همراه با عربستان قهرمان این رقابت‌ها شده است.

فقط یک دوره

در بین هفت سرمربی‌ غیر بومی‌ای که در ۱۰ دوره‌ی آخر رقابت‌های جام ملت‌های آسیا موفق شده‌اند همراه با تیم‌های خود قهرمانی در این بازی‌ها را تجربه کنند، علاوه بر کارلوس آلبرتو پریرا، نام‌های شناخته شده‌ای از جمله آلبرتو زاکرونی ایتالیایی، نلو وینگادای پرتغالی، فیلیپ تروسیه فرانسوی و زیکوی برزیلی هم به چشم می‌خورد.

علاوه بر اینکه سرمربیان غیر بومی در ۱۰ دوره‌ی گذشته جام ملت‌های آسیا نقش پررنگی در قهرمانی تیم‌های خود داشته‌اند، در ۷ دوره‌ی آخر این رقابت‌ها فقط یک دوره بوده‌ است که دو تیمی که به فینال این رقابت‌ها رسیده‌اند، هر دو روی نیمکت خود سرمربی غیر بومی نداشته‌اند و یکی از تیم‌ها را سرمربی بومی هدایت کرده است.

در آخرین دوره‌ی این رقابت‌ها، استرالیای میزبان همراه با سرمربی بومی خود به فینال رسید و در نهایت قهرمان شد. از جام ملت‌های آسیای سال ۱۹۹۲ ژاپن تا جام ملت‌های آسیا سال ۲۰۱۱ قطر در بازی‌های فینال هر دو تیم از سرمربیان غیر بومی استفاده کرده‌اند.

پیش به سوی قهرمانی

در این دوره از رقابت‌های جام ملت‌های آسیا برای اولین بار رقابت‌ها با حضور ۲۴ تیم برگزار می‌شود. تیم ایران که در ۳ دوره‌ی آخر این رقابت‌ها از رسیدن به نیمه نهایی باز مانده و حذف شده، در ۱۰ دوره‌ی گذشته‌ی این رقابت‌ها، هم با مربیان بومی و هم با مربیان غیر بومی از رسیدن به فینال ناکام بوده است.

در اتفاقی عجیب در تاریخ تورنمت‌های فوتبالی تیم‌های ایران و کره جنوبی در ۵ دوره‌ی پیاپی این رقابت‌ها از جام ملت‌های آسیای ۱۹۹۶ امارات تا جام ملت‌های آسیای ۲۰۱۱ قطر در مرحله‌ی یک چهارم نهایی با هم رو به رو شده‌اند. در این ۵ تقابل کره‌ای‌ها ۳ بار موفق شدند از سد ایران بگذرند.

دو دوره‌ی آخری که سرمربیان ایرانی روی نیمکت تیم ملی در جام ملت‌های آسیا حضور داشتند، این کره‌ای‌ها بودند که موفق شدند ایران را از این رقابت‌ها حذف کنند.

با آمدن کی‌روش به فوتبال ایران کره‌ای‌ها که گربه سیاه فوتبال ما در چند دوره‌ی جام ملت‌های آسیا بودند، دیگر نتوانستند در عصر کی‌روش از سد تیم ملی فوتبال ایران بگذرند. از زمانی که کی‌روش به فوتبال ایران آمده، ایران و کره جنوبی ۵ بار با هم رو به رو شده‌اند که در این ۵ بازی، ۴ بار تیم ملی ایران به پیروزی رسیده و کره‌ای‌ها فقط توانستند یکبار ایران را متوقف کنند.

کره‌ای‌ها با وجود اینکه در جام ملت‌های آسیای ۲۰۱۵ توانستند به فینال این رقابت‌ها برسند اما آخرین قهرمانی آن‌ها در جام ملت‌های آسیا در حالی بدست آمد که هیچکدام از بازیکنان فعلی این تیم هنوز به دنیا نیامده بودند. انتظار کره‌ای‌ها برای قهرمانی در آسیا از انتظار فوتبال‌دوستان ایرانی هم بیشتر است.

علاوه بر کره جنوبی، عربستانی‌ها هم دو بار در ۱۰ دوره‌ی گذشته نگذاشتند که فوتبال ایران به رویای حضور در فینال جام ملت‌های آسیا و در نهایت قهرمانی این رقابت‌ها برسد. آن‌ها در جام ملت‌های آسیای ۱۹۸۴ سنگاپور و ۱۹۹۶ امارات ایران را در نیمه نهایی رقابت‌ها بردند و در هر دو دوره هم خودشان قهرمان جام ملت‌های آسیا شدند. با وجود اینکه روزگاری عربستانی‌ها قدرت برتر قاره‌ی کهن بودند، این روزها آن‌ها قدرت دوران اوج فوتبال خود در آسیا را ندارند.

شاگردان کارلوس کی‌روش در تیم ملی که چند سالی است فوتبال را با سبک خودشان بازی می‌کنند، برای قهرمانی در جام ملت‌ها آسیا شانس زیادی دارند و می‌توانند در رقابت‌ با قدرت‌ها برتر قاره‌ کهن در این دوره از رقابت‌ها (استرالیا، ژاپن، کره جنوبی و عربستان)، به رویای ۴۳ ساله‌ی فوتبال‌دوستان ایرانی پایان دهند.