صادق طباطبایی چرا از سیاست دلزده شد؟

سید صادق طباطبایی، متولد ۱۳۲۲ در قم و فرزند آیت الله محمد باقر سلطانی.،خواهر زاده ی امام موسی صدر و برادر خانم حاج سید احمد آقا، مسئول برگزاری رفراندم، سخنگوی دولت مهندس بازرگان بعد از امیر عباس انتظام و مرد به حاشیه رفته ی تمام این سالها ،سیگار را ترک نکرد و سرطان هم او را رها نکرد تا که جانش گرفت.


او در آلمان درگذشت همان جایی که در سی و دو سالگی با ا خذ درجه ی دکترای شیمی به درجه ی استادی در دانشگاه هایش رسید ،آلمان برای صادق طباطبایی فراتر از یک کشور بیگانه بود در همان جا بود که آقا صادق فعالیت های مبارزا تی اش را با انتشار نشریه دانشجویی(او عضو هیأت تحریریه‌ نشریه‌ "اسلام؛ مکتب مبارز" ارگان اتحادیه‌ انجمن‌های اسلامی دانشجویان اروپا، آمریکا و کانادا نیز بود.) آغازکرد، نشریه ای تا ثیر گذار و جریان ساز،سید صادق طباطبایی در همان سالهای اول پس از پیروزی انقلاب به آلمان مهاجرت کرد و از دنیای سیاست کناره گرفت ،مقالات او در تمام این سالها زینت بخش نشریات علوم انسانی بود همچنین حضور او در بطن انقلاب باعث شده بود که هر اظهار نظری از ایشان در این رابطه جریان ساز شود . صادق طباطبایی، در دوره‌‌ کوتاهی مسئولیت بنیاد مستضعفان را هم بر عهده داشت اما پس از آن هیچ گونه مسئولیت اداری و سیاسی نگرفت و بیشتر به کار مطالعه و نوشتن پرداخت.


(کراوات ) و (دستمال گردن ) ازعکس های سید صادق جوان در کنار امام خمینی(ره) به یادگار مانده است، گویی او نماد روزهایی بود که آشتی و همدلی و وفاق : رنگ و پوشش و تفکر را زیر چتر خودش گرفته بود ،سیدصادق طباطبایی با چشمانی که از امام موسی به ارث برده بود ،خیلی زود فعالیت اجرایی را در عرصه ی سیاست کنار گذاشت و بیشتردر جایگاه اهل نظر و تئورسین قرار گرفت ،ثبت خاطرات ارزشمند او که می تواند از ناگفته های بسیاری بگوید در یک مجموعه ی ۵ جلدی که تا امروز ۳ جلد ان منتشر شده است از مهم تریت تالیفات او می باشد ،صادق طباطبایی از آن دسته سیاست مدارانی بود که از سالها قبل از انقلاب به رغم سن وسال نه چندان زیادش در راه انقلاب قدم برداشت.


او در ماجرای تهیه ی اسلحه برای ایران در جریان جنگ تحمیلی متهم به مسائلی شد که تا تبرئه اش یک سال و نیم خون دل خورد شاید همین عامل مهم ترین دلیل دلزدگی صادق طباطبایی از سیاست شد . آن گونه که او در خاطرات خود آورده است برخی قراردادهای مربوط به واردات اسلحه را که شماری از کشورهای غربی به صورت یک طرفه فسخ کرده بودند احیا کرد؛ از جمله ۱۶ فروند هلی کوپتر از شرکت ایتالیایی "بل" و نیز زیردریایی که قرار بود دولت آلمان به ایران تحویل دهد را به نفع ایران بازپس گرفت. صادق طباطبایی که پس از استعفای مهندس بازرگان از سوی امام خمینی(ره) به سمت سرپرستی نخست وزیری منصوب شد در اولین انتخابات ریاست جمهوری آرای قابل توجهی به دست نیاورد و مغلوب بنی صدر شد.


او در اوج بحران گروگانگیری سفارت آمریکا به آلمان فرستاده شد تا با طرف های آمریکایی مذاکره کند، ارن کریستوفر، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در دولت جیمی کارتر که بعدا وزیر امور خارجه آمریکا هم شد، در گفت و گویی اشاره کرده که در بدو ورود به سالن از دیدن آقای طباطبایی با صورت تراشیده و با ظاهری غربی جا خورده است. به گفته سید صادق طباطبایی اشغال سفارت آمریکا در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ که از ساعت ۱۰ و نیم صبح آغاز شده بود، توسط ابراهیم یزدی، وزیر خارجه دولت موقت به امام خمینی (ره)گزارش شد.


جالب است بدانید سید صادق طباطبایی در نوازندگی سازهایی چون پیانو و سنتور تبحر خاصی داشت او که به توصیه ی دایی اش فراگیری موسیقی مقامی را آغاز کرده بود حتی قطعاتی را در کنار شجریان، یاحقی ،فرهنگ شریف و..بزرگان موسیقی ضبط کرده است که تا امروز منتشر نشده است.


از مهم ترین نقاط عطف زندگی صادق طباطبایی انتشار کتاب خاطراتش بود ،او که در ابتدای انقلاب جز اعضای نهضت آزادی به شمار می رفت در کشاکش تمایلات حزبی و خانوادگی خانواده را برگزید و پس از دورشدن نسبی نهضت آزادی از بیت امام (ره) ارتباط خود را با نهضتی ها کم کرد، البته که تا همین اواخر هم در نشست های دوستانه آن ها در اروپا شرکت داشت ،اما دیگر فعالیت تشکیلاتی سیاسی نداشت و بیشتر کار پژوهشی و علمی را پیشه ی خود کرده بود رفیق شفیق سید احمد آقا ،مهم ترین دلیل نوشتنش را انگیزه و تحریک احمد آقا میداند، او بود که صادق طباطبایی را ترغیب کرد که دانسته هایش را از روزهای انقلاب روی کاغذ بیاورد ،هرچند که بعدها نسبت به فرم انتشار خاطرات از سمت عده ای از اندیشمندان انتقاداتی صورت گرفت .اما همین اندازه هم این خاطرات ارزشمند هستند ،منتقدین کلی گویی در ذکر خاطرات و نپرداختن به بعضی از موضوعات مهم و همچنین تعارف با شخصیت های بزرگ در ذکر خاطرات را از نکات مبهم این اثر می دانند .


در تمام این سالها که از ناپدیدشدن رازآلود امام موسی صدر میگذرد ،اهالی نشریات هیچ منبع قابل اطمینان تری از صادق طباطبایی برای غور خوردن در تفکرات امام موسی صدر نداشتند حالا نبود او در این زمینه هم به چشم خواهد آمد،بارفتن او خانواده ی دیگری هم داغدار شدند : طباطبایی پسرخاله ی همسر یکی از روسای سابق دولت بود (۱۳۸۴-۱۳۷۶).بزرگترین میراث طباطبایی شاید این باشد که به قول مهدی فیروزان (پسرخاله ی صادق طباطبایی و مدیر شهر کتاب) او تا اندازه ای اعتدال داشت که دوستان نزدیکش متعلق به طیف های فکری بسیار متنوعی بودند و او با همه ی آنها سازگار بود. شاید مدارا را از امام موسی صدر و تسلطش بر حافظ و یا روحیه ی لطیف و طبع هنرمندانه اش داشت.

برترین ها این ضایعه را به بیت امام (ره) تسلیت می گوید و برای روح ایشان علو درجات را آرزومند است.