آیت الله هاشمی، اینستاباز ۸۰ ساله!

هفته نامه چلچراغ - حمیرا علایی: روزگار، روزگار شبکه ها و رسانه های اجتماعی است؛ روزگاری که با یک موبایل هوشمند و یک اینترنت حتی نمی بند می توانی به دنیای پر از خبر و حادثه و فان وارد شوی و از آن بهره ببری و متوجه شوی دنیا دست کیست؟

اگر تا پیش از این باید منتظر روزنامه و مجله و تلویزیون بودی تا آن چه را می خواهی دریابی، حالا عصر یهویی هایی است که آن قدر جزئی از ما شده اند که تصور جهان بدون آن ها برایمان خیلی سخت است.

شاید عموم مردم از شبکه های اجتماعی برای پر کردن اوقات فراغت یا برنامه ریزی جهت یک سفر آخر هفته استفاده کنند، اما سیاستمداران به دلیل دارا بودن جایگاه اجتماعی با سبکی متفاوت از این شبکه ها استفاده می کنند؛ سبکی که حالا دیگر برای مخاطب عام هم غریبه نیست. چندی پیش اظهار نظر آقای روحانی درباره تقدیر از عملکرد کاربران ایرانی در شبکه های اجتماعی با واکنش تند رییس سازمان صدا و سیما روبرو شد.

این در حالی است که سیاستمداران در برخورد با رسانه ها مواضع مختلفی دارند. اگر از آنها بگذریم که اصطلاحا با رسانه ها قهر کرده و نه تلفن خود را برای مصاحبه پاسخ می دهند و نه در مراسم مختلف در دسترس خبرنگاران قرار می گیرند، بقیه فعالان سیاسی دو دسته اند. گروهی منفعل عمل می کنند و هرازگاهی که خبرنگاری سراغشان را بگیرد، خبری از آنها منتشر می شود. گروهی دیگر اما فعال و کنش گر هستند، آن ها خودشان صاحب رسانه اند. منظور صرفا رسانه های رسمی نیست، بلکه آن ها از فضاها مجازی و شبکه های اجتماعی استفاده می کنند.

از آن جمله شخص آیت الله هاشمی رفسنجانی به عنوان ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام است که نه تنها خود به عناوین مختلف در راس اخبار حضور دارد و هر حرکت و کنش سیاسی و حتی غیرسیاسی اش خبرساز می شود، بلکه حالا به لطف شبکه های اجتماعی خود آیت الله حضور در این رسانه ها و خبرسازی هایی از این دست را ترجیح می دهد. هرچند به گفته مدیر اجرایی پایگاه اطلاع رسانی آیت الله هاشمی رفسنجانی صفحه اینستاگرام آیت الله بازتاب اخبار سایت و عکس های دیدارها و سخنرانی های ایشان است.


اما زمان هایی برخی عکس ها با بازخوردهایی سازمان دهی شده همراه شده است. مثل آن زمان که خاطره های آیت الله از اما خمینی (ره) خیلی ها را به واکنش وادار کرد، یا اظهاراتش در خصوص استفاده از شبکه های اجتماعی و ماهواره. صفحه اینستاگرام هاشمی رفسنجانی ۱۶۰ هزار فالوئر دارد و تنها صفحات امام خمینی، آیت الله خامنه ای و حسن روحانی را فالو می کند. اخیرا اما به رغم تمام عکس ها و فیلم هایی که از حضور مهدی هاشمی در اوین در فضای مجازی دست به دست چرخید، هیچ خبری در صفحه اینستاگرام آیت الله نبود و صفحه ایشان تنها به انتشار عکسی که آیت الله را در کنار وزنه برداران پیش کسوت نشان می داد، بسنده کرد، آن هم تنها لحظاتی بعد از حضور مهدی در اوین.

مدیر اجرایی پایگاه اطلاع رسانی هاشمی رفسنجانی می گوید: نگاه امروز آیت الله هاشمی رفسنجانی در حوزه اطلاع رسانی برمی گردد به ۲۰ سال پیش. همان نگاهی که امروز برابر ماهواره وجود دارد، ۲۰ سال پیش برابر ویدیو وجود داشت و نوع نگاه ایشان به این موضوع کلید فضای جدید رسانه ای است. مهم ترین مصداقش هم مقایسه تیراژ ۹۰هزارتایی مجله ایران فردا در زمان ریاست جمهوری ایشان مقابل تیراژ مجلات و حتی روزنامه های امروز است.

با این مقایسه متوجه فضایی می شوید که ایشان در آن مقطع دنبال آن بودند و همین الان هم هستند. به طوری که با عبور از آن مقطع در سال ۹۱ ایشان اولین شخص جمهوری اسلامی است که نسبت به شبکه های اجتماعی موضع گیری علنی داشتند. زمانی که در جلسه ای در مرکز تحقیقات استراتژیک از کلیدواژه فیس بوک پدیده مبارکی است استفاده کردند. این گفته همان نوع نگاه ایشان به رسانه های نو است.


آیت الله هاشمی معتقد است در رابطه با استفاده از ابزارهای نوین اطلاع رسانی باید کار را به تشخیص خود مردم گذاشت. چرا که در غیر این صورت نتیجه ای مشابه تجربه های ناموفق در مورد ماهواره را شاهد خواهیم بود. ایشان در یکی از سخنرانی هایشان بیان داشتند: آن قدر که ماهواره ها را از پشت بام ها جمع کردیم، نتیجه چه شد؟ جز این که مردم در نهایت نیاز خود را مرتفع کردند. پس بهتر است اشتباهی را که درخصوص ماهواره داشتیم، درباره شبکه های اجتماعی نداشته باشیم.

او می گوید: پروفایل آیت الله هاشمی رفسنجانی در کلوپ ۵۵ هزار عضو دارد و در اینستاگرام هم با وجود این که هنوز صفحه رسمی نیست، حدود ۱۳۰ هزار تعقیب کننده دارد. صفحه اینستاگرام هاشمی رفسنجانی در حال حاضر اکثر اخبار سایت آیت الله هاشمی را بازنشر می دهد و به دلیل محبوبیت اینستاگرام اکثر جوانان اخبار ایشان را از این صفحه پی گیری می کنند.

مدیر اجرایی پایگاه اطلاع رسانی هاشمی رفسنجانی ضمن اشاره به کارکرد و ماهیت لحظه ای بودن اینستاگرام می گوید: هرچند نوع بهره گیری از اینستاگرام برای رجال سیاسی در ایران کمی متفاوت از نوع کارکرد مرسوم آن است، اما براساس نظر آیت الله هاشمی می خواهیم به سمتی حرکت کنیم که این ماهیت یعنی در لحظه بودن در صفحه ایشان رعایت شود و اخبار و عکس های در لحظه را به اشتراک بگذاریم.


وی هم چنین با اشاره به صراحت لهجه آیت الله هاشمی که از قبل بیشتر شده است، می گوید: جوانان با تیترهای ایشان خیلی سریع ارتباط برقرار می کنند و در اینستاگرام واکنش نشان می دهند، به طوری که در ماجرای توافق هسته ای ما بیشترین کامنت ها و لایک ها را داشتیم. از دیگر روزهای پرلایک و کامنت برای صفحه ایشان اظهاراتشان در خصوص حذف شعار مرگ بر آمریکا بوده است.

هم چنین آن زمان که گفتند محدودیت اینترنت بازگشت به عصر بربریت است. اما از مهم ترین زمان هایی که کارکرد شبکه های اجتماعی و رسانه های نو بیش از پیش رخ نمود، واکنش ها به انتشار خاطرات ایشان در فضای مجازی بود. چرا که خاطرات از لا به لای کتاب هایی با تیراژ پایین که سال ها پیش نوشته شده بود، وارد شبکه های اجتماعی با مخاطب میلیون شد و افرادی که احساس خطر داشتند، واکنش های سیاسی و منفی نشان دادند. چه بسا نقل گفت و گوی دونفره ایشان با حضرت امام مهم ترین نقش را در انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به عنوان رهبری داشته است و این موضوعی است که برای اکثر نمایندگان مجلس خبرگان آشکار است.

حضور خبرساز و فعال در شبکه های اجتماعی از تیزهوشی آیت الله است


فاطمه راکعی، فعال سیاسی، درخصوص شخصیت کاریزماتیک آیت الله هاشمی در پی گذشت این همه سال از انقلاب می گوید: آیت الله هاشمی رفسنجانی تنها کسی است که پس از خطبه های فراموش نشدنی اولین خطیب جمع تهران، آیت الله طالقانی، خطابه مهمی را ایراد می کردند.

خطبه هایی که مخاطب را به منبر نماز جمعه می کشاند و افراد با اشتیاق کامل پای خطبه های ایشان می نشستند. خطبه های آیت الله هاشمی در نماز جمع از جنس حرف های حاشیه ای و کلیشه ای و خسته کننده نبود، بلکه ایشان حرف های تازه، صادقانه و کلیدی می زد که به نفع مردم و جمهوری اسلامی بود.

خطبه های هاشمی رفسنجانی بسیار سنجیده و از فرمت مشخصی برخوردار بود، چنان چه مردم و نیز مسئولان از حرف های ایشان رهنمود می گرفتند و حتی جزئیات را نیز به خاطر می سپردند. طبیعی است که یاز صدیق و نزدیک حضرت امام و از دلسوزان نظام هر موضع گیری و قول و نظرش مورد توجه آحاد ملت قرار گیرد و با واکنش های موافق و مخالف همراه باشد. نکته مهم درخصوص اظهارات و مواضع آیت الله هاشمی در این سال ها این است که تمام گفته های ایشان هیچ گاه خود را از مردم جدا نکرده اند و این نشان از هوش سیاسی سرشار و دل سوزی ایشان برای نظام و انقلاب است.


هم چنان که در سال های گذشته شاهد رفتار اصلاح طلبانه ایشان بودیم و این که خودشان را در جرگه اصلاحات جای دادند. اظهارات ایشان درخصوص حقوق شهروندی و دیگر مسائل نشان از آن است که آیت الله برای تمام آحاد ملت و همه دیدگاه ها جایگاه و احترام قائل است. آیت الله هاشمی در زمانی که خیلی ها به بی راهه رفته بودند، دریافتند اقتدارگرایی در ساختار چند صدایی جایی ندارد. در جوامع چندصدایی باید خواسته های مردم توجه شود تا نظام بتواند به حیات خود ادامه دهد.

همه این کنش ها باعث شده محبوبیت ایشان در این سال ها نه تنها کم نشده، بلکه بیشتر هم شده است و جوانان به خوبی ایشان را دنبال کنند. این موضوع را با نگاهی به صفحات ایشان در فضای مجازی می توان دریافت. حتی حضور فعال ایشان در فضای مجازی نشان از تیزهوشی و به روز بودنشان است. جامعه امروز عصر ارتباطات و اطلاعات است و یکی از ابزارهای موثر برای ارتباط با مردم شبکه های اجتماعی است. اگر زمانی منبرهای هاشمی موثر بود و پرمخاطب، امروز صفحات مجازی ایشان از همان استقبال برخوردار است.