الکساندر دوما، همچنان محبوب جهانیان

برترین ها - محمودرضا حائری: با این که تاریخ ادبیات فرانسه چندان شان ومنزلتی برای الکساندر دوما قائل نیست؛ در میان خوانندگان کتاب در سراسر جهان او همچنان بواسطه ی قلم شیرین و داستان پردازش محبوب است. این نویسنده پرکار که توانست با حق التالیف آثارش برای خود کاخی بنا کند در ایران نیز محبوب و پر استقبال است. الکساندر دوما جز اولین نویسندگانی است که در عهد ناصری واسطه ی آشنایی ایرانیان با رمان نویسی شد.


محمدطاهر میرزا دو رمان مشهور او «کنت مونت کریستو» و «سه تفنگدار» را برای سرگرم ساختن ذات اقدس همایونی ناصرالدین شاه ترجمه کرد. محبوبیت دوما محدود به دوره ی قاجار نماند بعد ها ذبیح الله منصوری بر اساس رمان های مشهور دوما همچون سه تفنگدار و کنت مونت کریستو و... آثاری را به قول خودش «ترجمه و اقتباس» کرد که تا سالها ایرانیان را به خود سرگرم کرد. آثار او به بیش از صد زبان ترجمه شده و بیش از ۲۰۰ فیلم بر مبنای آثار او ساخته شده است. مجموعه آثار این نویسنده شامل رمان، نمایشنامه و مقالات شامل ۱۰۳ مجلد کتاب می شود. با این حال بر مبنای دست نوشته هایی که از او باقی مانده دوماشناس فرانسوی در سال ۲۰۰۸ رمانی به اسم «آخرین شوالیه» نوشت.

الکساندر دوما در سال ۱۸۰۲ در روستایی در حومه پاریس به دنیا آمد. پدرش را که ژنرالی در ارتش فرانسه بود در چهارسالگی از دست داد. پس از مرگ پدر خانواده ی دوما دچار فقر شدیدی شد. پس از چندی تحصیلات نامنظم الکساندر مجبور شد برای تامین معاش مشغول به کار شود. در پانزده سالگی خوش خطی اش موجب شد در دفتر وکالتی مشغول به کار شود. همزمان شروع کرد به نوشتن مقاله برای مجلات و نوشتن نمایشنامه. نمایشنامه ی «هانری سوم و دربارش» برای او شهرت به ارمغان آورد. پس از آن دوما چندین نمایشنامه نوشت که همگی مورد استقبال فراوان قرار گرفتند تا این که در سال ۱۸۳۹ به نوشتن رمان روی آورد.


او رمان نویسی را با نوشتن رمان های تاریخی شروع کرد. دوما بیش از ۸۰ رمان نوشت. از مشهورترین آنها می توان به «سه تفنگدار» اشاره کرد. «شخصیت های این داستان سه نجیب زاده و سه دوست جداناشدنی، از تفنگداران لویی سیزدهم هستند که بعدها چهارمین نفر به نام دارتانیان به آنها ملحق می شود و قهرمان اصلی داستان می گردد. در این رمان دوما با توده ای مطالب تاریخی اثری بدیع و جاندار آفریده استو سه تفنگدار در میان آثار پرشمار دوما همچنان اثری بی همتا محسوب می شود. استقبال از این رمان چنان درخشان بود که دوما ادامه ی آن را با عنوان «بیست سال بعد» نوشت و در سال ۱۸۴۵ منتشر کرد.»

دیگر رمان مشهور او «کنت مونت کریستو» در سال ۱۸۴۵ منتشر شد. «این رمان سرگذشت مسافر مرموزی است با چهره های گوناگون که با ثروت افسانه ای خود قصد دارد جامعه ی اشرافی پاریس را دگرگون کند. زیرا سالها پیش در شب عروسی خود به وسیله ی رقیب عشقی اش به تهمت طرفداری از ناپلئون به زندان افتاده است. غنای تخیل و نقل حوادث خارق العاده موجب شده که این رمان کششی فوق العاده داشته باشد. بعدها خود دوما از این اثر نمایشنامه ای ساخت که بسیار مورد استقبال قرار گرفت. از این اثر همچنین بارها اقتباس های سینمایی ساخته شده است.»


«ژوزف بالسامو» از دیگر آثار مشهور اکساندر دوما است. «ژوزف بالسامو مردی است با قدرت شگرف هپینوتیزم که به وسیله ی آن می تواند حوادث آینده را در کشورهای مختلف پیش بینی کند و قصد دارد در جوامع گوناگون و حتی در محیط دربار که به سبب فساد در راه سقوط است، انقلابی پدید آورد. پس دسیسه های پنهانی آغاز می کند، تصویرهای خیره کننده از دربار، صفات قهرمانان و اختلاط عجیب عالم واقع و خیال، به این اثر قدرتی فراموش ناشدنی می بخشد.»

دوما که در طول زندگی ثروت فراوانی به دست آورده و مرتب در حال برگزاری جشن های پرشکوه در پاریس بود و با اینکه کاخ و تئاتر شخصی برای خود ساخته بود در سال های آخر عمر جیره خوار پسر و دختر خود گشت. با این که آثار دوما سبک خاصی نداشت اما آثار بزرگش به اندازه ی آثار ویکتور هوگو و بالزاک خوانده شده و همچنان در سراسر جهان مورد استقبال هستند. دوما در ۶۸ سالگی در سال ۱۸۷۰ درگذشت. کاخ او در حومه ی پاریس پذیرای گردشگران است. در سال ۱۹۷۰ یکی از ایستگاه‌های متروی پاریس برای بزرگداشت او به نام ایستگاه الکساندر دوما نام گذاری شد و در سال ۲۰۰۲ میلادی دولت فرانسه به مناسبت دویستمین سالگرد تولد الکساندر دوما بقایای جسد او را در پانتئون پاریس محل دفن مفاخر ملی فرانسه جای داد.