فلورا سام: من یک زن خانه دارم که فیلم هم می سازم!

تماشا: فلورا سام از آن رهروان آهسته و پیوسته روست. سال هاست کارش را در رشته تحصیلی اش یعنی «نمایش» شروع کرده و امروز تبدیل به یکی از چهره های تلویزیون شده است اما با همه اینها، انتقادهای زیادی به سریال «راز پنهان» به کارگردانی او شنیده می شود. انتقادهایی که امسال نه تنها به «راز پنهان» بلکه به همه سریال های ویژه رمضان وارد شده.

با فلورا سام درباره حواشی سریالش و اینکه چرا مخاطب سریال های ویژه رمضان به شدت کاهش پیدا کرده به گفت و گو نشستیم و او از سریالی که سناریوی آن را نوشته و کارگردانی کرده، دفاع کرد و از ویژگی های متفاوت آن گفت.


شما همیشه از چهره های کم کار هستید. در حدود این بیست سال هم که در این حرفه هستید کم کار بوده اید و ظاهرا همیشه هم فقط با یکسری آدم های ثابتی کار می کنید. چرا؟

- عده ای که شاید دوست نداشتند من خیلی بازی کنم یکسری شایعاتی را درباره من سر زبان ها انداختند و بین همکارانمان رواج دادند و دوستان دیگر هم به این شایعات دامن زدند. تا جایی که همین الان بعد از این همه سال بعضی ها به من می گویند چرا نمی روی با کسان دیگری هم کار کنی؟ چرا با کارهایی که خارج از دفتر شوهرت ساخته می شوند، همکاری نمی کنی؟ و من به همه آنها می گویم باور کنید من هیچ مشکلی ندارم و چه کسی گفته من در کاری خارج از دفتر همسرم بازی نمی کنم و فقط با شوهرم کار می کنم.

اما در زمینه نویسندگی هر چند من با دفاتر دیگر جز دفتر همسرم هم کار کردم ولی واقعیت این است که وقتی من در دفتر آقای اوجی کار می کنم اطمینانی به کیفیت دارم. ایشان چون خودشان تحصیل کرده رشته تئاتر هستند دید و شناخت خوبی نسبت به بخش های مختلف تولید دارند.

ایشان از نظر کیفی پایین نمی آیند در حالی که اتفاق افتاده من فیلمنامه ام را به دفتر دیگری دادم، موقع پخش دیده ام که چقدر کیفیت کار پایین آمده است.

و این اواخر هم که به نظر می رسد بیشتر علاقه دارید سناریوهای تان را خودتان هم کارگردانی کنید؟

- خیلی وقت ها متن های من وقتی به اجرا درمی آمد من حس می کردم حق مطلب ادا نشده است و ای کاش بیشتر دقت می شد تا اینکه با تشویق برخی همکارانم شروع کردم به عنوان دستیار کارگردان در یکی دو کار همکاری کردم که البته در تیتراژ هیچ کدام با تصمیم خودم اسمم را به عنوان دستیار کارگردان نزدم. از این طریق من توانستم چیزهایی را که باید یاد بگیرم. بعد چند تله فیلم با هزینه شخصی همسرم ساختم و کار جدی را با سریال «ناز و نیاز» شروع کردم.


امسال متاسفانه مخاطبان سریال های ماه رمضان که سریال شما هم جزو آنهاست به شدت کاهش پیدا کرده. شما علت را در چه می دانید و چه انتقادی به کار خودتان وارد می دانید؟

- کاهش بینندگان تلویزیون از همان ۳، ۴ سال پیش که شبکه های ماهواره ای فارسی زبان شروع به پخش سریال های خارجی با دوبله فارسی کردند، شروع شد. شما اگر دوران قبل از این پدیده را دوران طلایی تلویزیون در نظر بگیرید الان دیگر نمی توانیم با آن زمان مقایسه کنیم. یک موقعی بود تلویزیون فقط دو تا کانال داشت و هیچ چیز دیگری هم وجود نداشت به تدریج به این کانال ها اضافه شد اما باز هم حداقل فقط تلویزیون خودمان بود.

امروز اما شرایط کاملا فرق می کند. چند سالی است تعداد زیادی شبکه های ماهواره ای وجود دارند که سریال های کوبایی، ترک، ایتالیایی، کره ای و ... را با دوبله فارسی پخش می کنند. علاوه بر آن خیلی سریال های خارجی مثل سریال های معروف آمریکایی از طریق DVD بین مردم دست به دست می شوند.

اما اگر بیننده ما کاهش پیدا کرده و بیننده این شبکه ها شده است. اشکال از ماست. ما یعنی مسئولان و مدیران فرهنگی. ما متاسفانه در این سال ها خیلی کار فرهنگی نکردیم که اگر کرده بودیم این وضعیت و شرایط مان نبود. ما نشستیم تا دشمن حمله کرد و بیننده ما را اسیر کرد بعد تازه ما فکر کردیم چه باید کرد تازه اگر الان هم فکر کرده باشیم.

ما باید کاری می کردیم که مخاطبمان را در مواجهه با این هجمه از دست ندهیم. ما با اولین هجمه و ضعیف ترین هجمه از پا درآمدیم. یعنی با ضعیف ترین آثار ممکن.

خانم سام ظاهرا برگ برنده همین سریال های ضعیف این شبکه ها نسبت به سریال های ما فیلمنامه های آنهاست که پر از حادثه و اتفاق و هیجان هستند و مثل غالب آثار ما یک خطی و تخت و بی اتفاق نیستند. شما خودتان هم نویسنده متن سریال ها هستید. چرا اینقدر فیلمنامه های سریال های ما ضعیف است و مخاطب نمی تواند با آنها هم ذات پنداری کند؟

- بله عمده ترین دلیلی که این سریال ها اینقدر مورد استقبال مردم هستندو مردم آنها را دوست دارند، همین پر اتفاق و پر حادثه بودن آنهاست. هر چند من معتقدم که بالاخره هر چیزی را در تلویزیون نمی توان نشان داد چون تلویزیون مخاطب های مختلف دارد.

اما با در نظر گرفتن همه اینها من به عنوان نویسنده می گویم باید دست نویسنده هایمان را باز بگذاریم تا بتوانند زندگی واقعی مردم را به تصویر بکشند. من الان در سریالم پلیسی دارم که اشتباه می کند. همین کلی برای مردم جالب است چون ما مجبوریم همه اصناف، طبقات، گروه ها و ... را بی عیب و نقص و مبرا از هر ضعفی نشان دهیم پس پلیسی که اشتباه می کند برای مردم عجیب است. این ممیزی ها اشکال کار ماست. این اشکال کار ماست که هر وقت من به عنوان نویسنده سراغ یکی از مشاغل می روم اجازه ندارم بنویسم فلان آدم در آن شغل خلافی کرده یا ضعفی دارد.


من در سریال «همسایه ها» نقش معلمی را داشتم که در خانه حرف زیر زبانش نمی ماند. بعد از چند قسمت که کار پخش شد به ما انتقاد کردند که این کاراکتر را تغییر بدهید چون معلم که نباید چنین خصوصیتی داشته باشد. طبیعی است وقتی چهره های ما اینقدر مصنوعی و غیرواقعی می شوند دیگر مخاطب هم ذات پنداری نمی کند.

در هر صنفی خوب هست، بد هم هست. نباید منکر مشکلاتی که وجود دارد، بشویم. مردم باید حس کنند که در سریال ها حرف دل خودشان زده می شود. حالا سریال های ما همه عین هم هستند و انگار فقط اسم ها تغییر می کند. حتی در تیتراژ ما با محدودیت های زیادی مواجه هستیم. به نظرم ما در حوزه ممیزی و اعمال محدودیت ها داریم زیاده روی می کنیم و نتیجه خوبی از این راه و روش نمی گیریم.

الان حتی خیلی سریال های مثل «میوه ممنوعه»، «خواب و بیدار» و ... را دیگر نمی توان ساخت. بیننده های تلویزیون به نسبت ۴-۳ سال پیش، طبیعتا کم شده اند و کسی نمی تواند منکر این باشد. اصلا به آثار کارگردانان بزرگ نگاه کنید. آیا «در مسیر زاینده رود» به اندازه «میوه ممنوعه» بیننده داشت؟ نه، معلوم است که بیننده ریزش کرده است.

برای سریال «راز پنهان» شما به مشکل ممیزی برخوردید؟

- نه چندان. چون من موقع نگارش کار مرحله به مرحله فیلمنامه را با مسئولان مربوطه چک کرده ام و البته من خیلی سعی کرده ام هر نکته ای که به نظرم حساسیت برانگیز بوده را با احتیاط مطرح کنم. در سریال من یک کاراکتری وجوددارد که زنی است که با مردی متاهل رابطه نامشروع دارد. من تا به حال یادم نمی آید در سریالی ایرانی رابطه نامشروع به این شکل عنوان شده باشد. اگر هم بوده باز عنوان کرده اند که اینها صیغه خوانده اند.


کدام فیلمنامه شما با بیشترین ممیزی روبرو بوده است؟

- من سعی می کنم پیش از ساخته شدن کار، جلوی این ماجرا را بگیرم. معمولا بعد از اینکه طرح فیلمنامه ام تصویب می شود، شروع به نگارش می کنم. با تمام شدن فیلمنامه، آن را به شوراهای سازمان می دهم تا اگر ممیزی دارد، در همان مرحله باشد، نه در مرحله اجرا. من به کارم اعتقاد دارم و می خواهم با آن حرفی به مخاطبم بزنم. اگر ممیزی ها باعث شوند که نتوانم حرفم را بزنم، از ساختنش منصرف می شوم.

فکر می کنید با شرایطی که از تلویزیون می شناسید، اصلا این روزها فیلمنامه ای مثل «میوه ممنوعه» اجازه ساخت پیدا می کند؟

- مسئله همین است. آقای فتحی که همان آقای فتحی است اما چه اتفاقی می افتد که «در مسیر زاینده رود»، «میوه ممنوعه» نمی شود؟ سریال «خواب و بیدار» مهدی فخیم زاده قابل قیاس با «قتل در ساختمان شماره ۸۵» آدم همان آدم است اما ممیزی ها اضافه شده ودر کنارش هم شبکه های فارسی زبان ماهواره ای باعث می شوند کارت ضعیف و بیننده ات کمتر شود. به همین راحتی.

علت اینکه تلویزیون مخاطبش را از دست داده این است که ما برنامه سازی نداریم. فقط سریال مهم نیست. تلویزیون را روشن کنید. از ساعت ۴ بعدازظهر هیچی ندارد تا ساعت بشود ۸ شب که یکباره سیل سریال ها سرازیر می شود.

خب در همین فاصله مخاطب از دست رفته و جذب دیگر شبکه ها شده است و دیگر ۱۰ شب تلویزیون را یادش رفته است. من می گویم چرا ۲۴ ساعت برنامه بسازیم؟ ۸ ساعت برنامه خوب بسازیم و تکرار کنیم. همان کاری که همه شبکه های بزرگ دنیا انجام می دهند.


وقت و انرژی را برای ساخت ۸ ساعت برنامه در روز می گذارند و اینقدر کارهایشان قوی هست که در تکرارها هم پربیننده باشد. برای خود من هم این اتفاق می افتد. بارها نشسته ام پای تلویزیون تا چیزی ببینم. هر چه این کانال، آن کانال کرده ام، هیچی برای دیدن نبوده.

طبیعی است که در این شرایط مخاطب می رود سراغ ماهواره تا سریال های پر از هیجان و اتفاق و قصه آنها را ببیند. اصلا فراموش می کند که شبکه یکی هم هست که ساعت ۱۰ شب سریال پخش می کند.

با توجه به اینکه دست به قلم هستید، امکانش هست که از شما کتابی بخوانیم؟

- اینکه من دارم فیلمنامه می نویسم، دلیلی نیست که من می توانم داستان هم بنویسم. واقعیت این است که من تا امروز هنوز جرات نکرده ام که به آن فکر کنم. من وقتی رمان می خوانم، می بینم که چقدر از نوشتن فیلمنامه متفاوت است. شاید اگر روزی بنشینم و سیاه مشق کنم، سمتش بروم ولی الان و بدون دانش و مهارت، نه.

اگر مثلا در بانک فرمی جلوی شما بگذارند، جلوی شغل، چه می نویسید؟ نویسنده، کارگردان یا بازیگر؟

- هیچ کدام. می نویسم خانه دار (می خندد).


چرا؟ خانه دار که نیستید.

- چون کار ما هنوز در جامعه به عنوان یک شغل مطرح نشده. من همیشه می گویم که خانه ام برایم مهمتر از کارم بوده و از اینکه بگویم خانه دار هستم، اصلا احساس افت نمی کنم. من زن خانه داری هستم که فیلم هم می سازد.

چند سال است ازدواج کرده اید؟

- همین دو روز پیش که سالگرد ازدواجمان بود وارد ۲۸ سال شدیم.

چندتا فرزند دارید؟

- یک دختر دارم که ۲۶ ساله است به نام فریال اوجی که تحصیلکرده رشته عکاسی است و این هنر را تدریس می کند. او در خیلی از کارهای من عکاس است.


چندی پیش شایعاتی درباره سریال «راز پنهان» در یکی از روزنامه ها منتشر شد مبنی بر اینکه سریال شما به خاطر رابطه ای که همسرتان، محمد اوجی به عنوان تهیه کننده کار، با فرجی، مدیر شبکه یک سیما داشتند توانسته در نوبت پخش شبکه برای ایام ماه رمضان قرار بگیرد. شما همان زمان این شایعات را تکذیب کردید. این ماجرا در نهایت به کجا ختم شد؟

- متاسفانه فضایی بر رسانه ها حاکم شده که گویی برخی از روزنامه ها هیچ در و پیکری ندارند. خبر کذبی که در آن روزنامه منتشر شد را ظاهرا نه سردبیر و نه مدیر مسئول نگاه نکرده بودند چون قاعدتا مطلبی که چاپ می شود و به خصوص مطلبی که در آن اتهاماتی به یک نفر زده شده است باید از نظر سردبیر و مدیر مسئول گذشته باشد. من متعجبم چطور بدون هیچ سند و مدرک معتبری یک چنین اتهامی به من و همسرم، آقای اوجی زده شده است. ظاهرا خبرنگار - نویسنده این مطلب تنها بر اساس یکسری شنیده های غیر موثق این نوشته را تنظیم و منتشر کرده است.

مطالبی از این دست نه تنها درباره ما بلکه درباره خیلی هنرمندان در نشریات مختلف منتشر می شود که طبیعتا اعتبار رسانه ها را در اذهان عمومی و جامعه هنری کم می کند. در این باره هم علاوه بر پیگیری خود ما، من شنیدم که آقای فرجی هم پیگیر این موضوع هستند و قصد شکایت قانونی دارند. از طرف روزنامه هم بعد از همان صحبتی که من با روزنامه شما داشتم به گوششان رسید که ما قصد پیگیری قانونی داریم و چندین بار با ما تماس گرفته اند تا مشکل را با گفت و گو حل بکنند.


واقعیت این است حالا چه این مسئله از راه های قانونی پیگیری شود و چه با گفت و گو و عذرخواهی رسمی حل شود اما من بسیار از این اتفاق متاثر شدم زیرا سال ها پیش وقتی من سریال «ماه عسل» را نوشته بودم همین خبرنگار درباره آن سریال با من گفت و گویی انجام داده بودند و خیلی خوب و مثبت با من صحبت کردند. ایشان آن زمان خودشان را یک روزنامه نگار حرفه ای می دانستند و در یکی از روزنامه های بسیار معتبر هم کار می کردند.

اتفاقا من با توجه به این پیشینه بسیار متاسف شدم چرا این روزنامه نگار باید به جایی رسیده باشد که یکسری اتهامات را تنها به صرف شنیدن شایعاتی علیه کسی که خودشان چند سال پیش او را صاحب استعداد دانستند و معتقد بودند کارش را بلد است، چاپ کنند. من بارها گفتم که افتخار می کنم که همسرم من را حمایت می کند و این چیزی نیست که کسی بخواهد به عنوان اتهام علیه من مطرح کند. بالاخره هر کسی در شروع کارش از حمایت دیگران استفاده می کند تا بتواند روی پای خودش بایستد. من خیلی خوشحالم که این آدم همسرم بوده و اشکالی هم در این قضیه نمی بینم.