توماس هابز و انسانی که گرگ انسان است

بنابراین، شخص نه تنها باید نگران تامین این وسایل باشد، بل‌که باید نگران حفظ آن‌ها از دست‌برد دیگران هم باشد، که نیازمند قدرت است. قدرت همیشه نسبی است. اگر رقابتی برای کسب یک خیر معین درگیرد، شخص فقط زمانی قادر به تامین آن است که قدرت بیش‌تری از اشخاص دیگر طالب آن خیز معین داشته باشد… تحت این شرایط، کشمکش تمام عیار میان افراد ناگزیر است، جنگ همه علیه همه.» (همان، ص۱۰۶ و ۱۰۷)

هابز برای پیش‌گیری از جنگ همه علیه همه که در آن انسان گرگ انسان است و برای پیش‌گیری از آن «قرارداد اجتماعی» و «دولت مقتدر» را چاره‌ساز می‌داند. همان‌طور که می‌بینیم جمله‌ی انسان گرگ انسان است تجویز گرگ‌بودن انسان نیست بل‌که توصیف انسان در حالت طبیعی است که از دل آن تئوری دولت مقتدر و قرارداد اجتماعی به دست می‌آید.

از معروف‌ترین آثار هابز می‌توان به کتاب «لویاتان» اشاره کرد. هابز پس از انتشار لویاتان در سال ۱۶۵۱، به دلیل اندیشه‌های ارتدادی‌اش و در حالی که در آن زمان در فرانسه زندگی می‌کرد، به انگلستان بازگشت و با این‌که از لحاظ جانی احساس امنیت نمی‌کرد اما بازگشت به انگلستان را ترجیح داد. بسیاری بر این نظر هستند که اندیشه‌ی لیبرالیسم از فلسفه‌ی توماس هابز به وجود آمده است.

وقتی افراد حقوق مطلق خود را در وضع طبیعی به قدرتی برتر واگذار می‌کنند یک حوزه‌ی عمومی و یک حوزه‌ی خصوصی (دولت و جامعه) به صورتی مشخص و مشروع ایجاد می‌شود. چنین امری نتیجه‌ی قرارداد اجتماعی است… بدین‌سان نظریه‌ی هابز گرچه از لحاظ نتایج سیاسی غیر لیبرالی است (چون قدرت دولت حدی ندارد)، به لحاظ موضعش درباره‌ی ماهیت و ریشه‌ی دولتْ لیبرالی است؛ و فرض اساسی آن تفکیک جامعه و دولت و انتقال حقوق جامعه به دولت است.

آزادی از نظر هابز تنها تحت لوای لویاتان تحقق می‌یابد. لویاتان قدرت مطلق دارد، لکین ضامن آزادی‌های فردی است.» (لیبرالیسم و محافظه‌کاری، حسین بشیریه، نشر نی،۱۳۸۷، ص ۱۵ و ۱۶) ترجمه‌ی اثر معروف هابز، لویاتان، به وسیله‌ی حسین بشیریه حوجب هر چه بیش‌تر شناخته‌شدن هابز در ایران شده است. توماس هابز در چهارم دسامبر سال ۱۶۷۹ درگذشت.