بر سر خانواده بن لادن چه آمده است؟

روزنامه تماشاگران امروز - علی مسعودی نیا: در اوایل سپتامبر سال ۲۰۰۱، خانواده اسامه بن لادن زندگی آرام شان در خانه بزرگ یکی از رهبران تروریسم جهانی در افغانستان را رها کردند. جایی که پسران بن لادن در آنجا معمولا به بازی نینتندو مشغول بودند و چهار همسر او از طریق رادیو به صدای مدونا گوش می دادند و غذاهای فرنگی طبخ می کردند؛ اما در شب دهم سپتامبر، به آنها فرمان عزیمت داده شد و کل خانواده پس از سفری سه روزه، از قندهار به جلال آباد نقل مکان کردند. این رویداد زمانی اتفاق افتاد که بن لادن نقشه حمله هوایی به برج های دوقلوی تجارت جهانی را عملیاتی کرده بود.

طی 9 سال پس از عملیات 11 سپتامبر سه تا از همسرهای بن لادن به همراه فرزندان شان به خاورمیانه کوچ کردند و دنیای پیرامون شان کاملا و برای همیشه تغییر کرد. شاید آنها هرگز درست نفهمیدند که دلیل این تغییر چیست اما نهایتا سفرشان در ایران به انتها رسید.

این سفر در کتاب جدیدی که روزنامه گاردین آن را مورد توجه قرار داده تشریح شده است. در این کتاب گفته می شود که چگونه «نجوا» همسر اول بن لادن، پیش از عملیات ۱۱ سپتامبر او را ترک کرد و به عربستان سعودی رفت و دیگر نتوانست آن زندگی تلخ را که روحش را خراشیده بود تحمل کند.

او پس از پسرش «عمَر» خانه را ترک کرد. عمر نیز بر سر مسائل مرتبط با خشونت جهادی با پدرش درگیر بود و راه گریز را در پیش گرفت. آنها رفتند و خوشبخت شدند. بعد از مهاجرت به جلال آباد، سایر همسران بن لادن و فرزندان شان مجبور شدند در اتاقکی که در گذشته کمپ آموزش سربازان القاعده بود اقامت بگزینند. آنها کل دیوارها و پنجره ها را با قالی پوشانده بودند تا از دید دیگران پنهان باشند و مجبور بودند با لباس بیرون روی تشک های مندرس بخوابند، در حالی که شب ها پیش از خواب به خود کمربندی مجهز به نارنجک و سلاح دستی می بستند.

اگر گروه مورد حمله قرار می گرفت، همسران بن لادن- خیریه، سهام و امل- دستور داشتند که خودشان را با کمربند انتحاری منفجر کنند. در نوامبر ۲۰۰۱ بالاخره روزهای آزادی فرارسید، چون بن لادن ملاقات کوتاهی با خانواده خود داشت و البته طی این دیدار تنها به آنها دستور داد که به پاکستان نقل مکان کنند، چون نیروهای آمریکا داشتند به اقامتگاه فعلی نزدیک می شدند اما این خانواده حتی در پاکستان هم نمی توانست امنیت کاملی داشته باشد.

این شد که تصمیم گرفتند راهی ایران شوند به این امید که دشمنی ایران با آمریکا و حکومت شیعه این کشور، باعث شود مسئولان ایران آنان را به آمریکا تحویل ندهند. خطر تقریبا از بیخ گوش شان گذشت وقتی که شایعه مذاکره مقامات تهران و بوش در سال ۲۰۰۲ منتشر شد.

در باب کاهش تحریم ها و مراودات سیاسی اما بخت با خانواده بن لادن یار بود و این امر هرگز تحقق نیافت. البته ایران هرگز علاقه ای به بن لادن و برنامه هایش نداشت و او را یک افراطی می دانست اما این امر را هم در نظر داشت که ارزش خانواده بن لادن بیش از آن است که رهایشان کند.

همسران بن لادن به همراه فرزندان شان، هشت سال بعدی را در تهران سپری کردند. محل اقامت آنها حتی برای اعضای درجه یک خانواده شان هم نامعلوم بود تا جایی که اقوام آنها گمان می کردند همگی مرده اند.

گفته می شود که در اطراف محل اقامت آنها نیروهای امنیتی و نظامی ایران حضور داشته اند اما خانواده در این دوره روزگار خوشی را تجربه کردند. با غذاهای خوب و بستنی و خوراکی های مختلف از آنان پذیرایی می شد. آنها اجازه رفتن به بازار تهران را یافتند و بیشتر شبیه توریست ها زندگی می کردند اما یکی از فرزندان بن لادن به نام سعد در سال ۲۰۰۸ تصمیم گرفت فرار کند و پدرش را در پاکستان بیابد و خانواده را دوباره دور هم جمع کند ولی ظاهرا در سال ۲۰۰۹ و در اثر حمله یک پهپاد در پاکستان به قتل رسید. پسر دیگر بن لادن به نام حمزه نیز در ایران دستگیر شد و تا سال ۲۰۱۰ در زندان بود.

او حالا تلاش می کند پا جای پای پدرش بگذارد و رهبری القاعده را به دست بگیرد. در ابتدای امسال نام او در فهرست تروریست های ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. دختر بن لادن به نام «ایمان» نیز در سال 2009 و در حالی که برای خرید از منزل خارج شده بود تصمیم گرفت بگریزد و به سفارت عربستان پناه ببرد. او در مسیر لباس هایش را عوض کرد و توانست به این سفارت خانه برسد. او از آنجا با سایر اعضای خانواده تماس گرفت و سرانجام مذاکرات درباره آزادی سایر اعضای خانواده در تهران آغاز شد.

«ایمان» ۱۰۰ روز در سفارت عربستان اقامت داشت و بعد اجازه یافت به مادرش که مقیم سوریه بود بپیوندد. سایر همسران بن لادن راه پاکستان را در پیش گرفتند و سرانجام به پناهگاهی رسیدند که بن لادن تا زمان کشته شدنش در سال ۲۰۱۱ در آنجا اقامت داشت. گفته می شود خیریه، سهام و امل در زمان مرگ بن لادن در کنارش بوده اند و حتی امل به عنوان سپر انسانی بن لادن در مقابل نیروهای آمریکایی قرار گرفته بوده است.

«خالد» فرزند اسامه و سهام، نیز در همین عملیات به قتل رسید. نیروهای ویژه آمریکا به زبان اردو او را به بیرون از خانه فراخواندند اما او بالای پشت بام رفت تا ببیند سرانجام ماجرا چه می شود و همان جا تیر خورد. حمزه، تنها فرزند بن لادن و خیریه از این عملیات جان سالم به در برد و حالا در تلاش است جایگاه پدرش را در القاعده تصاحب کند و رییس این گروه شود.

هنوز مشخص نیست که تا چه میزان از مطالب موجود در این گزارش را باید باور کرد و این گفته ها تا چه اندازه مستند هستند، اما آنچه مسلم است دست کم یکی از پسران بن لادن سوادی انتقام گیری از آمریکا را در سر می پروراند. هرچند در این روزگار، القاعده دیگر قدرت سابق را ندارد و به عنوان یک خطر جدی در منطقه تلقی نمی شود و تمام توجهات معطوف به داعش است.