ایلان ماسک؛ مرد ایده های بزرگ

مجله دانستنیها - حسین رحمانی: «ایلان ماسک» مهندسی کانادایی - آفریقایی متولد آفریقای جنوبی است. فرزند مدلی کانادایی و مهندسی آفریقایی که از دوازده سالگی برای کامپیوتر کدنویسی می کرد. او مدرک کارشناسی فیزیکش را از دانشکده علوم دانشگاه پنسیلوانیا و کارشناسی دیگری هم در زمینه اقتصاد از «مدرسه وارتون» وابسته به همان دانشگاه گرفت. سپس در سال ۱۹۹۵ در مقطع دکترای فیزیک کاربردی «دانشگاه استنفورد» ثبت نام کرد اما کمی بعد دانشگاه را رها کرد تا روی کسب و کار خودش در زمینه انرژی های تجدیدپذیر و فضا تمرکز کند و این تازه آغاز ماجراجویی ماسک در دنیای تکنولوژی بود.

ایلان ماسک در طول سال های نخست کاری اش چند شرکت موفق کوچک راه اندازی کرد که «زیپ 2» (Zip2) یکی از آنها بود. «زیپ 2» یک شرکت نرم افزاری بود که «ایلان» همراه با برادرش، «کیمبال ماسک» راه انداخت؛ شرکتی که یک راهنمای شهری ویژه صنعت انتشار روزنامه به بازار عرضه کرد.

در سال 1999 شرکت «کامپک» (Compaq)، «زیپ 2» را با قیمت 307 میلیون دلار خرید که از این رقم 22 میلیون دلار به «ایلان ماسک» رسید. پس از فروش «زیپ 2» ایلان ماسک، «X.com» را راه انداخت که قرار بود یک سرویس دهنده مالی باشد و راه حلی برای پرداخت میلی ایجاد کند. X.com، پس از مدتی کوتاه با شرکت «کانفینیتی» (Confinity) ترکیب شد و شرکت تازه ای پدید آمد که اکنون با نام «پی پل» شناخته می شود. «پی پل» به موفقیتی عظیم تبدیل شد و در سال 2002 به eBay فروخته شد. «ایلان ماسک» از این معامله چیزی حدود 165 میلیون دلار درآمد کسب کرد.

ایلان ماسک با استفاده از پولی که از فروش «پی پل» به دست آورد، وارد باشگاه میلیونرها شد و در سال ۲۰۰۲ شرکت دیگری به نام «اسپیش مایکس» را در حوزه صنایع فضایی راه انداخت اما موفقت «اسپیس ایکس» راحت به دست نیامد. شش سال پس از راه اندازی «اسپیس ایکس» و پس از سه آزمایش منجر به شکست در پرتاب موشک، آینده کسب و کار «ایلان ماسک» چندان روشن به نظر نمی رسید. سرمایه او به ۷۵ میلیون دلار کاهش پیدا کرده بود که هر چند برای راه اندازی استارت آپ های زیادی کافی بود اما برای ادامه کار «اسپیس ایکس» کفاف نمی داد. با توجه به این که ساخت هر کدام از موشک های «اسپیس ایکس» ۹۰ میلیون دلار هزینه داشت، یک شکست دیگر در پرتاب موشک می توانست به معنای پایان کار «اسپیس ایکس» و بلندپروازی های «ایلان ماسک» باشد.

همچنین بعد از راه انداختن «اسپیس ایکس» ماسک به «تسلا» پیوست و نقش مهمی در جذب سرمایه اولیه برای این شرکت بازی کرد. طی سال های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ تسلا به رشد ادامه داد و نخستین اتومبیل خود را با نام «روداستر» (Roadster) توسعه داد. تسلا کارخانه تولید خود را در شهر «فرمونت» (Fermont) کالیفرنیا و در فضایی که سابق بر آن به «تویوتا» و «جنرال موتورز» تعلق داشت راه انداخت. این کارخانه با نام «Nummi» شناخته می شود و خط تولید آن در مجموع به چیزی بیش از ۲.۵ کیلومتر می رسد.

تسلا و رودستر

در سال ۲۰۰۸ ایلان ماسک مدیرعامل و طراح محصول شرکت تسلا شد و تا امروز این سمت ها را در اختیار دارد. در همان سال «تسلا» نخستین اتومبیلش را که همان «روداستر» بود، معرفی کرد. این خودرو نقدهای مثبتی از طرف رسانه ها دریافت کرد و مشخصات فنی آن نشان می داد تسلا به همان اندازه که به طراحی خودرو اهمیت داده، کیفیت را هم در نظر گرفته است. به گفته مدیران تسلا، «روداستر» ظرف ۳.۹ ثانیه به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می رسید و در ۱۵۰ هزار کیلومتر اول رانندگی به جز تعویض لاستیک، نیاز به تعمیر و نگهداری خاصی نداشت.

اما سال 2008 برای «تسلا» هم سال سختی بود. «رودستر» به عنوان نخستین خودروی الکتریکی تسلا و با وجود نظرهای مثبتی که جلب کرده بود، آنچنان که باید موفق از آب در نیامده بود و به دلایل فنی متعدد، شرکت متحمل هزینه های فراخوان محصول می شد. از همه اینها گذشته، آن زمان زندگی شخصی ایلان ماسک هم دستخوش مسئله جدایی تلخ او از نخستین همسر و مادر پنج فرزندش بود اما روزهای خوش گذشته قرار بود بار دیگر برای ماسک میانسال تکرار شوند.

طلوع موفقیت

چهارمین آزمایش پرتاب موشک «اسپیس ایکس» در سپتامبر 2008 (تابستان 1387) موفقیت آمیز بود. نتیجه این پرتاب موفقیت آمیز، انعقاد چندین قرارداد میلیون دلاری با ناسا برای حمل بار به ایستگاه فضایی بین المللی بود. در سال 2015 شرکت «اسپیس ایکس»، 12 میلیارد دلار ارزش گذاری شد و توانست موشک پیشرفته تری به نام «فالکون 9» را به شکل موفقیت آمیزی روانه فضا کند.

همچنین به گزارش «بلومبرگ»، «تسلا موتورز» هم در سال ۲۰۱۲ در آستانه ورشکستگی قرار داشت اما این شرکت هم توانست مسیر دشوارش را ادامه دهد و بار دیگر اعتماد عموم را جلب کند به طوری که تا پیش از پایان سال ۲۰۱۶ تعداد پیش خریدهای «مدل ۳» (سومین خودروی الکتریکی تسلا که سال ۲۰۱۷ به بازار خواهد آمد)، از مرز ۳۰۰ هزار دستگاه گذشت.

ایلان ماسک سال به سال

۲۵ تا ۳۰ سالگی

- به اتفاق برادرش Zip۲ را با قرض کردن ۲۸ هزار دلار از پدر تاسیس کردند. Zip۲ به شرکت «کام پک» فروخته شد و ۲۲ میلیون دلار به ایشان رسید. او با این پول «X.com» را تاسیس کرد که سرویسی برای پرداخت اینترنتی بود.
- از ترکیب «X.com» با رقبا، شرکت «Paypal» به وجود آمد.
- ازدواج با نویسنده کانادایی، «جاستین وینسون» و همزمان خلع غیابی از سمت مدیرعاملی پی پل.
- ایده پردازی برای طراحی یک «سفر فضایی به مریخ و تلاشی ناکام برای خرید موشک از روسیه

31 تا 35 سالگی

- دریافت 165 میلیون دلار از بابت فروش Paypal به «Ebay»
- تاسیس «Space X» و برنامه ریزی برای توسعه سریع فناوری فضایی خصوصی
- سرمایه گذاری در تسلا و فروش اولین خودروهای این شرکت ظرف یکی دو سال

35 تا 40 سالگی

- پیروزی Space X در مناقصه های ناسا و رشد سریع این شرکت در عرصه فضایی
- سرمایه گذاری در سولارسیتی
- رونمایی از مدل های جدید تسلا و افزایش محبوبیت این شرکت

41 تا 45 سالگی

- اتصال کپسول «دراگون» اسپیس ایکس به ایستگاه فضایی
- ساخت اولین گیگافکتوری
- انتشار ایده هایپرلوپ
- معرفی شبکه گسترده ای از شارژهای خودرو
- معرفی باتری های نوری جدید سولارسیتی
- ادغام سولارسیتی در تسلا
- معرفی طرح بلندپروازنه ماسک برای فتح مریخ