مهدی چمران؛ مَردِ محرمانه‌ی اصولگراها

روزنامه هفت صبح - فرید عطارزاده: شاید بتوان لقب معتمدترین چهره اصولگرایان را به او اختصاص داد. منظورمان مهدی چمران است که با حضور ۱۳ ساله در شورای شهر تهران عملا یکی از خاکریزهای مهم اصولگرایی را با شیوه خاص خود مدیریت کرد و از دل آن دو شهردار مهم تهران (احمدی نژاد و قالیباف) را به تاریخچه سپهر سیاسی کشور اضافه کرد.

مطمئنا اصولگرایان بیشتر از آن که بابت از دست دادن کرسی های شورای شهر نگران باشند، نگران از دست رفتن مدیر معتمد خود هستند. مدیری که در تمام فراز و نشیب ها نشان داد به صورت تمام قد پشت سر اصولگرایان ایستاده و نقش استراتژیکی در سازماندهی اصولگرایان و متحد کردن آنها به عهده داشت. چه در سال ۸۲ که با پرچم ائتلاف «آبادگران» اصولگرایان را وارد شورای شهر کرد و چه در سال ۹۶ که یکی از اعضای اصلی اتاق فکر جبهه «جمنا» و حجت الاسلام رئیسی بود. حالا با پایان یافتن شورای چهارم و اتمام کار او در شورای شهر، باید دید چه نقشی در معادلات سیاسی کشور بر عهده خواهد داشت. در این گزارش ۱۰ نکته از زندگی او را مرور می کنیم.

۱. مهدی چمران شهریور سال ۱۳۲۰ در محله سرپولک تهران به دنیا آمد. پدرش حسن چمران ساوجی بود که از روستای چمران ساوه به تهران مهاجرت کرده بود. مهدی چمران در خانواده ای هشت نفره بزرگ شد و پنج برادر دارد که مصطفی و عباس از همه آنها مشهورترند. برادر بزرگ ترش همان دکتر چمران مشهور و از نزدیکان امام موسی صدر است که در خرداد ۶۰ شهید شد. عباس برادر وسطی هم آخرین رئیس دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف قبل از انقلاب بود که پس از شهید چمران درگذشت.

۲. خیلی ها او را بعد از سال ۸۲ و ورود به شورای شهر دوم شناختند اما مهدی چمران از همان روزهای پس از انقلاب فعالیت های سیاسی داشت. حضور در کمیته استقبال از امام (ره) اولین سمت رسمی او پس از پیروزی انقلاب بود و چند ماه پس از آغاز جنگ نیز به کمک برادرش رفت و جانشین فرمانده ستاد جنگ های نامنظم شد. پس از پایان جنگ به بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس رفت. مدتی ریاست دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران را بر عهده داشت و همچنین معاونت فرهنگی ستاد فرماندهی کل قوا و مشاور تحقیقات علمی رئیس ستاد فرماندهی کل قوا از دیگر سِمت های مهم او است.

۳. مهدی چمران یکی از نزدیکان حاج احمد خمینی بود. خودش در گفتگویی در مورد آشنایی اش با سید احمد خمینی گفته: «بیشترین شناختی که من از حاج احمد خمینی پیدا کردم در لبنان بود. حاج احمد آقا بین سال های ۵۰ تا ۵۷ بسته به شرایط، سالی چند بار به لبنان برای دیدار با امام موسی صدر و اقوام از جمله صادق طباطبایی و دکتر چمران می آمدند و با دکتر چمران خیلی مأنوس و دوست شده بود و او و ایده های او را خیلی دوست داشت. به هر حال من آشنایی که با حاج سید احمد آقا پیدا کردم از بیان دکتر چمران بود و دکتر خیلی حاج احمد آقا را دوست داشتند.»

۴. همزمان با آغاز به کار دور دوم دولت اصلاحات، طیف های اصولگرا برنامه ریزی ها برای تصاحب همه مناصب مهم سیاسی پیش رو را آغاز کردند. انتخابات دومین شورای شهر تهران که در اسفند ماه سال ۱۳۸۱ برگزار می شد، اولین سنگ محک و قدم اصولگرایان بود. آنها نام خود را به ائتلاف آبادگران تغییر دادند و در فضایی متاثر از قهر مردم با اصلاح طلبان به موفقیت رسیدند. آنها توانستند ۱۴ کرسی از ۱۵ کرسی شورا را با قاطعیت به دست آورند و مهدی چمران به عنوان رئیس شورای شهر انتخاب شد.

به این ترتیب او اولین نفر از نیروهای اتاق فکر اصولگرایان بود که توانست هدف این طیف سیاسی را به سرانجام برساند. این ائتلاف در انتخابات مجلس هفتم یک سال بعد نیز توانست تمامی ۳۰ کرسی تهران در مجلس شورای اسلامی را با سرلیستی حداد عادل به خود اختصاص دهد. حداد عادل فقط چهار سال عهده دار ریاست مجلس بود اما مهدی چمران ۱۳ سال ریاست شورای شهر را بر عهده داشت. راز موفقیت او چه بود؟

۵. در واقع او در حدود ۱۳ سال رئیس شورا بود و سهم بزرگی در سازماندهی نیروهای اصولگرا در شورای شهر داشته است. چمران در سال ۱۳۹۲ ریاست شورا را به مسجد جامعی واگذار کرد اما سال بعد، با هماهنگی استراتژیک میان چهره های اصولگرا و چهره های ورزشی شورای شهر، توانست دوباره جایگاه خود را پس بگیرد. او که از سران جبهه تازه تاسیس آبادگران محسوب می شد، حامی اصلی احمدی نژاد در معرفی او به عنوان شهردار تهران بود و همچنین از او به عنوان یکی از حامیان قدرتمند قالیباف نام برده می شود.

چمران در دوره دوم، سوم و چهارم شورای شهر به عنوان نفر اول وارد شد و حتی با وجود آن که در شورای شهر چهارم تعداد اصلاح طلبان شورا نسبت به دوره های قبل افزایش چشمگیری داشت اما باز هم چمران و یارانش نگذاشتند شهردار تهران از طیف سیاسی متفاوتی از اصولگرایان انتخاب شود. به این ترتیب چمران بزرگ ترین پشتیبان قالیباف در تمام این سال ها بوده است.

۶. یکی از بزرگ ترین یادگارهای مهدی چمران در ۱۳ سال ریاست خود این بود که جلسات مهم شورای شهر را به صورت غیر علنی برگزار می کرد. روشی که با انتقادهای فراوانی روبرو بود اما چمران با وفاداری کامل به طیف های اصولگرا توانست این سنت خودساخته را تا آخرین روز شورای شهر حفظ کند. به این ترتیب بررسی برخی موارد مشهور مانند املاک جنجالی، تراکم ها، سندهای مالی و ... همگی در جلسات غیر علنی برگزار شد.

او در تمام این طوفان ها پشت سر قالیباف ایستاد و اکثر جلساتی که قرار بود شهردار در آن اقدام به پاسخگویی کند، فقط در انحصار اعضای شورا بود. چمران گفته حتی جلسه روز یکشنبه آینده که با قالیباف برگزار می شود نیز غیر علنی است و بنابراین جلسه علنی شورا در روز سه شنبه ای که گذشت، آخرین جلسه شورای شهر محسوب می شود.

۷. در سال های اخیر نام فرزندان او نیز در گوشه و کنار خبرها دیده می شد. پسر بزرگش مصطفی، مهندسی مکانیک خوانده و به گفته خود چمران برای نیروگاه ها دستگاه تصفیه می سازد اما محمد حسین پسر کوچکش که متولد ۶۶ است و کارشناسی معماری اش را سال ۸۹ از دانشگاه آزاد تهران مرکز گرفته، خبرساز شده است.

محمد حسین در سال ۹۱ به سمت جانشین معاونت شهرسازی شرکت نوسازی عباس آباد منصوب و سه سال بعد سرپرست آنجا شد. حکم سرپرستی محمد حسین چمران بر شرکت نوسازی عباس آباد درست زمانی صادر شد که بحث حسابرسی اراضی عباس آباد در شورای شهر تهران حساسیت برانگیز شده بود. چمران که معمولا تلاش می کند از فضای رسانه ای دور باشد این بار وارد میدان شد و پاسخ هایی داد.

۸. سال ۱۳۹۶ برای او سال شکست سیاسی بود. در انتخابات شورای شهر تهران در لیست خدمت قرار داشت و نفر بیست و دوم این انتخابات شد و با توجه به رأی کامل ۳۱ نفره لیست امید از راهیابی به شورای شهر باز ماند. از سوی دیگر او یکی از اعضای اصلی اتاق فکر جبهه جمنا بود و در ستادهای انتخاباتی حجت الاسلام رئیسی تلاش های فراوانی داشت که در این کارزار نیز شکست خورد.

۹. در انتخابات اردیبهشت ماه او ۶۵۰ هزار رأی آورد که ۸۰ هزار رأی بیشتر از دوره قبل بود. امسال اما تفاوت ها در آنجا بود که نفر اول تهران یعنی محسن هاشمی، بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار رأی آورد و به عنوان نفر اول وارد شورا شد. آخرین نفر وارد شده به شورای شهر (بیست و یکم) نیز در حدود یک میلیون رأی آورد و چمران در رتبه بیست و دو قرار گرفت و از راهیابی به شورا باز ماند.

۱۰. حالا نوبت اصولگرایان است که پاسخ تعاملات ۱۴ ساله او را بدهند. کدام یک از مناصب مهم سیاسی کشور برای چمران آماده شده است؟