الجولانی رقیب پیدا کرد

تسنیم: «احمد العوده» از شبه‌نظامیان سرشناس سوری است که اکنون جدی‌ترین رقیب ابومحمد الجولانی، سرکرده تحریرالشام محسوب می‌شود. وی تا پیش از این فرماندهی تیپ هشتم (فیلق ثامن) در جنوب سوریه را به‌عهده داشت و از حمایت امارات و روسیه نیز برخوردار است.

«احمد العوده» یکی از مهمترین چهره‌های نظامی در سوریه طی سال‌های اخیر بوده است که به‌لطف حمایت اطلاعاتی روسیه، کمک‌های مالی امارات و پشتیبانی لجستیک از اردن به قدرت اول در جنوب سوریه تبدیل شد.

احمد العوده که تا قبل از سقوط دمشق به‌عنوان «مرد روسیه» در سوریه شناخته می‌شد اکنون در سایه خلأ قدرت در این کشور، می‌تواند همچون «خلیفه حفتر»، سرهنگ لیبیایی، آلترناتیو حکمرانی سلفی‌ها در سوریه شود.

احمد العوده فرمانده «فیلق ثامن» (تیپ ۸) است. این گروه جایگاه ویژه‌ای میان مخالفان بشار اسد دارد، چراکه خاستگاه این تیپ استان درعاست که مهد اعتراضات ۲۰۱۱ محسوب می‌شود. احمد العوده از افسران ارتش سابق سوریه بود که با آغاز اعتراضات سال ۲۰۱۱ مانند دیگر افسران اهل درعا از ارتش جدا شد و آنان نیروی مسلح جدیدی را تشکیل دادند.

نکته کلیدی اینجاست که به‌طور سنتی بدنه افسران میانی ارتش سوریه از درعا بودند و احمد العوده که متولد شهر «بصری» در استان درعا بود، بعد از اخذ مدرک لیسانس زبان انگلیسی از دانشگاه به ارتش سوریه پیوست.

وی بعد از آغاز اعتراضات همانند تعداد دیگری از افسران میانی ارتش به جیش الحر پیوست، اما دو سال بعد به‌همراه تعدادی از شبه‌نظامیان همفکرش، گروهی موسوم به «شباب السنة» را در جنوب سوریه شکل داد که دارای اندیشه‌های سلفی و تفکیری بود و در سه استان درعا، سویدا و قنیطره فعالیت گسترده‌ای علیه حکومت وقت سوریه داشت.

طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ گروهک شباب السنة تحت فرماندهی اتاق عملیات «الموک» در اردن فعالیت کرد. الموک مرکز فرماندهی مخالفان مسلح جنوب سوریه بود که با همکاری دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا، انگلیس و مشارکت عربستان سعودی و اردن، در ناآرام سازی جنوب سوریه نقش کلیدی داشت.

پس از سال ۲۰۱۸ و موفقیت ارتش سابق سوریه با همکاری نیروهای مقاومت و پشتیبانی هوایی روس‌ها در بازپس‌گیری درعا از چنگ تروریست‌ها، احمد العوده از طریق «خالد المحامید»، برادر همسرش با نیروهای پلیس نظامی روسیه در جنوب سوریه ارتباط گرفت.

احمد العوده به‌ازای تحویل سلاح‌های سنگین و ادغام گروهک شباب السنة، فرماندهی فیلق ثامن را به‌عهده گرفت و به متحد روسیه در جنوب سوریه تبدیل شد، این درحالی بود که وی در سال ۲۰۱۷ توسط روس‌ها متهم به استفاده از سلاح‌های شیمیایی شده بود و در لیست تروریستی قرار گرفته بود.

طی سال‌های اخیر شبه‌نظامیان تحت فرماندهی احمد العوده در استان قنیطره و حومه درعا نقش اصلی را به‌عهده داشتند و در سایه حمایت اطلاعاتی روس‌ها عملاً حاکم بلامنازع مناطق جنوبی بودند. همزمان با ورود فعال امارات به تحولات سوریه در سال‌های اخیر در سایه عادی‌سازی روابط دمشق با ابوظبی، احمد العوده همچون سرهنگ «خلیفه حفتر» در لیبی که شریک همکاری‌های روسیه با امارات علیه شبه‌نظامیان مورد حمایت ترکیه شد، از حمایت‌های ابوظبی و مسکو بهره‌مند شد.

اکنون در سایه تحولات اخیر و روی کار آمدن نیروی نزدیک به ترکیه در دمشق، برخی منابع مدعی هستند که امارات با همکاری اردن درحال تقویت و پشتیبانی از احمد العوده هستند تا وی را به قدرتی در جنوب سوریه تبدیل نمایند. نکته اصلی اینجاست که در درگیری‌های ماه گذشته که منجر به خروج بشار اسد از دمشق شد، نیروهای تحت‌امر احمد العوده زودتر از نیروهای ابومحمد الجولانی، سرکرده گروهک تحریرالشام به دمشق رسیده بودند، ولی به‌دلیل حمایت آمریکایی‌ها از الجولانی، وی دست برتر را در صحنه میدانی سوریه بعد از اسد پیدا کرده است،

با این حال تضمینی وجود ندارد که محمد الجولانی در ادامه نیز موقعیت کنونی خود را حفظ کند و ممکن است با تغییر و تحولات در کاخ سفید و تأثیر آن بر موازنه‌های منطقه‌ای، شرایط به‌گونه‌ای دیگر رقم بخورد.