چرا آمریکا تولید و توسعه جنگنده اف ۲۲ را متوقف کرد؟

گجت نیوز: اف ۲۲ رپتور، به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های نظامی نسل پنجم جهان شناخته می‌شود. این جنگنده با قابلیت پرواز با سرعتی بیش از ۱.۷ برابر سرعت صوت و رادارگریزی فوق‌العاده، به اندازه‌ای پنهانکار است که حتی وقتی خلبانان دشمن آن را تشخیص می‌دهند، قادر به قفل کردن روی آن نیستند.

جنگنده اف ۲۲ از سال ۲۰۰۵ به خدمت نیروی هوایی ایالات متحده درآمد و با وجود توقف تولید در سال ۲۰۱۱، همچنان به عنوان یکی از ستون‌های اصلی قدرت هوایی این کشور محسوب می‌شود. نیروی هوایی آمریکا نه تنها از بازنشستگی زودهنگام این پرنده ارزشمند خودداری کرده، بلکه برنامه‌های گسترده‌ای برای ارتقای آن در دست اجرا دارد که میلیاردها دلار هزینه در بر خواهد داشت.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که یکی از اصلی‌ترین دلایل توقف تولید اف ۲۲، هزینه‌های گزاف آن بوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ازسرگیری تولید این جنگنده، هزینه‌ای بالغ بر ۵۰ میلیارد دلار برای ساخت ۱۹۴ فروند هواپیمای جدید در پی خواهد داشت. علاوه بر این، جت‌های اف ۲۲ موجود نیز با چالش‌های جدی در زمینه نگهداری و قابلیت اطمینان مواجه هستند که هزینه‌های آنها را به شدت افزایش می‌دهد.

اگرچه F-22 جنگنده قدرتمندی محسوب می‌شود، اما جنگنده‌های توانمندتر در حال جایگزینی آن هستند. حتی سرمایه‌گذاری هنگفت 11 میلیارد دلاری نیروی هوایی برای ارتقای اف 22، در برابر ظهور نسل جدیدی از جنگنده‌های رادارگریز، از جمله J-20 چین و دیگر برنامه‌های مشابه در سراسر جهان، چندان موثر نبوده است. با توجه به این واقعیت که نسل ششم جنگنده‌ها نیز در حال توسعه هستند، F-22 به زودی به موزه‌ای از فناوری تبدیل خواهد شد.

از سوی دیگر، اف 35 به عنوان یک جنگنده چندمنظوره با قابلیت‌های پنهانکاری بالا، به عنوان جایگزین اصلی اف 22 مطرح شده است. این جنگده که به طور رسمی با نام لاکهید مارتین اف 35 لایتنینگ II شناخته می‌شود، از سال 2015 به عنوان یک ابزار قدرتمند برای انجام ماموریت‌های جنگی، نظارتی و اطلاعاتی به خدمت نیروی هوایی درآمد. F-35با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته‌ای همچون رادار آرایه اسکن الکترونیکی فعال و سیستم‌های هدف‌یابی پیشرفته، به یکی از پیشرفته‌ترین هواپیماهای جنگی جهان تبدیل شده است. در حال حاضر نیروی هوایی، 600 فروند از این جنگنده را در اختیار دارد و قصد افزایش ناوگان خود به 1800 فروند را دارد. با این حال، این قدرت و قابلیت‌ها، هزینه‌ای گزاف را به دنبال داشته و برآورد می‌شود که تا سال 2088، برنامه اف 35 بالغ بر 2 تریلیون دلار هزینه در بر خواهد داشت.

با وجود برتری کنونی اف 35، برای حفظ برتری هوایی ایالات متحده در آینده، ارتقاء مداوم این جنگنده امری حیاتی است. اما این تلاش با چالش‌های جدی روبروست. یکی از آن‌ها، احتمال توسعه یک جنگنده نسل ششم White Emperor توسط چین است. این جنگنده قابلیت‌های بی‌نظیری از جمله عبور از جو زمین و حمله به اهداف از فضا را دارا خواهد بود. پیش‌بینی می‌شود که این جنگنده تا اواخر دهه 2030 عملیاتی شود و این امر، آینده اف 35 را با ابهاماتی جدی مواجه ساخته است.

وزیر نیروی هوایی آمریکا اخیرا در این خصوص گفته بود که با وجود مشکلات موجود در روند ارتقاء اف ۳۵، این جنگنده همچنان نقش محوری در برنامه‌های نیروی هوایی ایفا خواهد کرد. وی همچنین بر هزینه‌های هنگفت و طولانی بودن توسعه یک جنگنده نسل ششم تأکید کرد و افزود که در حال حاضر، اف ۳۵ همچنان بر آسمان آمریکا تسلط دارد. با این حال، وی به این نکته نیز اشاره کرد که آینده هواپیماهای نظامی ممکن است بسیار متفاوت باشد و حتی احتمال جایگزینی کامل جنگنده‌های سرنشین‌دار با پهپادها نیز وجود دارد.