سلام به دهه عزیز ۶۰ با پژو ۲۰۷ سه میلیارد تومانی!

افزایش قیمت خودرو در روزهای اخیر، بار دیگر به یکی از موضوعات داغ فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده؛ جایی که کاربران با روایت‌های شخصی و مقایسه‌های عددی، تصویری زنده از وضعیت نابسامان بازار ارائه می‌دهند. شدت تورم در این روزها به حدی است که بسیاری از این روایت‌ها، بیش از آنکه تحلیل باشند، فریادی از دل تجربه زیسته مردم به نظر می‌رسند.

در یکی از این روایت‌ها آمده است:

«طرف سال ۹۶ ماشین خریده ۴۰ میلیون تومن ( ۱۱ هزار دلار ) ۹ سال سوارش شده و ازش کامل استفاده کرده الان ماشین فرسوده رو میفروشه ۲ میلیارد ۱۵۰ میلیون تومن ( ۱۴ هزار دلار ). هیچ جای دنیا این امر امکان نداره اتفاق بیفته غیر از این مملکت». این مقایسه، به‌روشنی نشان می‌دهد که جهش قیمت‌ها در ظاهر خیره‌کننده است، اما در مقیاس دلاری، تصویر متفاوتی شکل می‌گیرد.

در توییتی دیگر، با لحنی کنایه‌آمیز نوشته شده است:

«خودرو داره با دلار 220 هزار تومن معامله میشه خلاصه مراقب باشید». این جمله کوتاه، به‌خوبی گویای شکاف عمیق میان قیمت‌های داخلی و واقعیت‌های اقتصادی است.

خرید ماشین تبدیل به رویا شده است

روایت دیگری که به‌سرعت در فضای مجازی دست‌به‌دست شده، تجربه‌ای شخصی از بازار است:

«پارسال شهریور ماه یه شاهین خریدم 990 میلیون الان قیمتش شده 2.350 خوشحال باشم؟ نه همون موقع قیمت ماشین بعدی که میخواستم بخرم 2900 بود الان شده 5.550 یعنی فاصله من با ماشین بعدی که دوست دارم بخرم دقیقا دو برابر شده بابت گرون شدن دارایی‌هاتون خوشحال نشید، همه با هم داریم فقیر میشیم». این روایت، به‌خوبی نشان می‌دهد که افزایش ارزش اسمی دارایی‌ها، الزاماً به معنای بهبود وضعیت اقتصادی نیست.

در همین حال، کاربری دیگر به‌طور خلاصه وضعیت بازار را چنین توصیف می‌کند:

«یکی نوشته بود پراید شده ۹۰۰ میلیون تومان، ال ۹۰ شده دو میلیارد، پژو ۲۰۷ شده سه میلیارد». اعدادی که تا همین چند سال پیش غیرقابل تصور بودند، اکنون به واقعیت روزمره بازار تبدیل شده‌اند.

چه شد که این‌گونه شد؟

در کنار این‌ها، اظهارنظرها درباره دلایل این افزایش قیمت نیز محل توجه است. به گفته یکی از کاربران:

«گرانی خودرو به گفته یکی از مقامات به خاطر اتفاقاتی هست که در صنعت فولاد در جنگ اخیر روزه رخ داده». اشاره‌ای که نشان می‌دهد حتی تحولات مقطعی و بیرونی نیز به‌عنوان عامل توجیهی در این بازار مطرح می‌شوند، هرچند اثر اصلی را باید در ساختار تورمی جست‌وجو کرد.

هر کسی ماشین داره، از قبل داره

جمع‌بندی این روایت‌ها را می‌توان در یک جمله دیگر یافت:

«اینجوری شده که اگر کسی ماشین نداره دیگه نمیتونه ماشین بخره انقدر وضع بازار خرابه». جمله‌ای ساده اما گویا، که از دشوار شدن دسترسی به یکی از کالاهای مهم مصرفی حکایت دارد.

به‌به! دنده عقب تا دهه ۶۰!

در ایران پس از انقلاب ماشین داشتن کلا پدیده لاکچری بود. مهم نبود چه ماشینی، خود ماشین داشتن، شما بگو پیکان یا رنو ۵، برای همه امکان‌پذیر نبود. این قضیه ادامه داشت تا روی کار اومدن احمدی‌نژاد. در دوران خاتمی پراید و ۴۰۵ ماشین لاکچری حساب میشدن. ۴۰۵ ماشین پرفروشی در اروپا بود، اونم ۱۰ ۱۵ سال قبلش، ولی لوکس نبود. در ایران ۴۰۵ برای پولدارا و مرفهین بود. از سال ۸۳ ۸۴ به بعد، با آزادسازی واردات و افزایش چشمگیر درآمدهای نفتی و پخش‌ پول بی‌حسال کتاب در جامعه توسط محمود، دسترسی به ماشین برای خیلی‌ها ممکن شد و اینجا امتیاز ماشین داشتن به امتیاز ماشین خوب داشتن تغییر کرد. الان هم مملکت چهار نعل داره برمیگرده به دوران دهه ۶۰ که یارو با داشتن یه ماشین ۳۰ ساله قدیمی پولدار حساب میشد...

روایت بهنام: اتفاقی که توی بازار ماشین داره میفته یک تورم عادی نیست. ماشین داشتن داره از دسترس یک قشر خارج میشه. یعنی قرار نیست معلم ها ماشین داشته باشند. یا ۲۰۷ ماشین قشر متوسط نیست و ماشین ثروتمندهاست. موضوعی که در دوره کودکی ما خیلی دیده میشد...

در نهایت، آنچه از دل این نقل‌قول‌ها برمی‌آید، تصویری زنده و نگران‌کننده از اقتصادی است که در آن، افزایش قیمت‌ها بیش از آنکه نشانه رشد باشد، بیانگر کاهش مداوم قدرت خرید است؛ جایی که مردم، حتی در صورت افزایش ارزش دارایی‌هایشان، احساس «فقیرتر شدن» را تجربه می‌کنند.