جاباما
۱۰۱۴۶۵۲
۶۲ نظر
۵۰۶۱
۶۲ نظر
۵۰۶۱
پ

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟

تحولات نگاه جامعه به زنان و نقش‌آفرینی‌های آن‌ها موضوع جالب توجه‌ای‌ست، این مقاله خواندنی‌ست و از دستش ندهید.

وب‌سایت میدان - مرضیه آژینی: یادداشت پیش رو در جستجوی پیدا کردن زنِ ایده‌آلِ در صد سال اخیر است.

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟

ایرانِ مدرن تاریخی حدوداً صد ساله را پشت سر گذاشته است. صد سالی که با روی کار آمدن دوره‌های حکومتی متفاوت همراه بود. حکومت‌هایی که هر کدام گفتمان‌ها، ایدئولوژی‌ها و هژمونی‌های مسلط خود را شکل دادند و تقویت کردند. این مقاله در جستجوی پیدا کردن زنِ ایده‌آلِ هر کدام از این حکومت‌ها، در خلال روز‌های سپری شده از اواخر قاجار تا ابتدای جمهوری اسلامی، است. زن ایده‌آلی که گویا تحکیم گفتمان مسلط تنها به کمک بدن و حضور تعریف‌شده او ممکن بود.

با اندکی مسامحه می‌توان گفت، برای نخستین بار، زن به عنوان عضوی از جامعه در اواخر عصر قاجار، همزمان با اوج‌گیری مشروطه‌خواهی در ایران، مطرح شد. بعد از شکست‌های بزرگ و ننگین ایران در برابر روسیه تزاری از ۱۸۰۴ تا ۱۸۱۳، و از ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۷، و در برابر انگلستان در بازه زمانی ۱۸۵۶ تا ۱۸۵۷ میلادی، که منجر به از دست رفتن قلمرو‌های عظیمی از قفقاز و افغانستان شد، گفتمان مدرن ملی‌گرایی در ایران شکل گرفت. این گفتمان که پیوند تنگاتنگی با مفاهیم بازتعریف‌شده‌ای، چون «ایران»، «ملت» و «وطن» داشت، قلمرو جغرافیایی وطن را همچون پیکر یک زن در نظر گرفت.

این‌همان بودنِ وطن و زن یکی از مولفه‌های اصلی گفتمان ملی‌گرایی در تاریخ بسیاری از کشور‌های جهان بوده است. اما تفاوتی آشکار بین وطن - زنِ ایرانی و نمونه‌های فرامرزی آن وجود دارد. بر خلاف فیگور‌های اروپایی، چون ماریانا، گرمنیا و بریتانیا، که اغلب الهه‌هایی باشکوه، با تاجی بر سر و شمشیری در دست بودند، فیگور ایرانی، که بی‌ارتباط با شکست‌های ایران نبود، مادری پیر، بیمار و رو به احتضار بود.

مادری که نیاز اضطراری و مبرم به تشخیص بیماری، مراقبت، حمایت و عشق از سوی ملت داشت.

ملتی که اغلب از مردانی تشکیل شده بود، که برای نخستین بار نه برای پیوند مشترک خونی‌شان، بلکه به دلیل هم‌وطن بودنشان، برادر شده بودند. برای داشتن ملتی قدرتمند و پویا، زن - مادر، به عنوان کسی که نه تنها به ملت زندگی می‌بخشید، بلکه به عنوان نخستین آموزگار او، مهم شد. اهمیتی که به مسائلی، چون آموزش، پاکیزگی، سلامت، ازدواج و خانواده پیوند خورد. بنابراین، زنِ ایده‌آل عصر مشروطه مادر بود. مادری که از یک سو نیاز به حمایت مردانه، و از سوی دیگر نیاز به آموزش مدرن داشت.

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟ نقاشی Germania، توسط Philip Veit در سال ۱۸۴۸

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟ ایران همچون مادر بیمارِ افتاده در بستر، در بیخیالی و خواب‌زدگی پسران. چاپ‌شده در روزنامه شکوفه، دومین نشریه زنان در عصر قاجار، ۱۵ اردیبهشت ۱۲۹۴.

بعد از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹، و با به قدرت رسیدن رضا شاه، نقش‌ها و هنجار‌های جنسیتی با دگرگونی‌های چشمگیری روبه‌رو شد، از اصلاحات در حوزه‌های سلامتی و پاکیزگی گرفته تا تغییر در مولفه‌های پوششی و منع حجاب در ۱۷ دی ۱۳۱۴. از یک سو راه‌اندازی پروژه‌های گسترده مدرنیزاسیون و غربی‌سازی که مولفه‌هایی، چون پوشش، تفریحات و مدل ایده‌آل خانواده غربی را تبلیغ می‌کرد، و از سوی دیگر حکومت دیکتاتوریِ وابسته به قدرت مرکزی و مطلقه رضا شاه که منجر به شکل‌گیری سازمان‌های وابسته و تحت حمایت دولت از جمله سازمان‌های زنانه شد، زن ایده‌آل را از مادر ضعیف و بیمار مشروطه به زنی مدرن، اما مطیع در عصر رضا شاه تبدیل کرد.

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟ دیوارآویز، در ستایش رضاخان به عنوان نجات‌دهنده ایران. ایرانی که در هیبت زن به قامت ایستاده و مطمئن پدر بزرگ تکیه داده است.

در خلال جنگ جهانی دوم، با باز شدن پای متفقین به ایران، و به بهانه حمایت شاه ایران از هیتلر، رضا شاه در سال ۱۳۲۰ تبعید شد و جای خود را به پسر داد. ایران در آستانه فترتی دوازده ساله قرار گرفت، فترتی که با فعالیت‌های اقتصادی و آزادی‌های سیاسی همراه بود.

دوره‌ای که همزمان با تولد احزاب سیاسی و سندیکا‌ها بود. اما افسوس که این دوره کوتاه آزادی با کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به پایان رسید. اگرچه در این دوره زنان به حقوق بسیاری، چون حق رای در سال ۱۳۴۱ و تصویب لایحه حمایت از خانواده در سال ۱۳۴۶، دست یافتند، اما همچنان فیگور زن مدرن و مطیع توسط حکومت تقویت شد.

در اواخر دوره پهلوی، که با انقلاب ۵۷ به پایان رسید، سه گونه متفاوت از گفتمان مخالف، فیگور زن مدرن را به مبارزه طلبید. نخست، زنان و مردان اقشار متوسط شهری و متمول بازاری. دوم، حزب چپ اسلامی، مجاهدین خلق؛ و سوم، حزب چپ مارکسیستی، فدائیان خلق. هر کدام از این مخالف‌خوان‌ها به گونه‌ای متفاوت زن ایده‌آلِ خود را تعریف کردند. از زن مطیع گرفته تا زن فاقد جنسیت احزاب چپ.

هر سه با پوشش خاص خود، یا با بلوز و شلوار گشاد و روسری، و یا با پوششی مردانه، به شدت از مولفه‌های پوششی زنانه، که الهام‌گرفته از غرب بود، مبارزه کردند.

زنِ ایرانی ایده‌آل ۱۰۰سال گذشته، چگونه زنی‌ست؟ پوستر روز جهانی زن در دانشگاه تهران، اسفند ۱۳۵۷.

در جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، زن دوباره در تاریخ ایران مادر شد.

پ
برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن برترین ها را نصب کنید.

همراه با تضمین و گارانتی ضمانت کیفیت

پرداخت اقساطی و توسط متخصص مجرب

ايمپلنت با ١٥ سال گارانتي 8/8 ميليون تومان

ویزیت و مشاوره رایگان
ظرفیت و مدت محدود
درآمد ماهیانه 5-20 میلیون از توی خونه با موبایل

آموزش رایگان کسب درآمد 5-20 میلیون ماهیانه از خونه و فقط با یه موبایل ساده رو در یک وبینار رایگان آموزشی یاد بگیر

محتوای حمایت شده

تبلیغات متنی

سایر رسانه ها

    مطالب خواندنی

    نظر کاربران

    • بدون نام

      الانم که زنها به دروان قاجار برگشتند با همان سبک وسیاق فقط رنگ ولعابش فرق میکنه

      پاسخ ها

      • من یک زنم و به جنسیتم افتخار میکنم

        مطلب چرت فمنیستی .زنان فمنیست همان دختران عقده ای از ظلم مردان زورگو هستند. ...

      • بدون نام

        همون عکس اول نشون میده چقدر مردم آزاد بودن و به عقاید هم احترام میزاشتن ....

      • بدون نام

        روحش شاد

      • بدون نام

        روحش شاد و یادش گرامی

      • بدون نام

        برو کتاب قدم به قدم با اسکندر رو بخون تا بدونی توی تاریخ چطور از زنان پارسی تعریف میکردن ، مرد ایرانی اصیل به زنها احترام میزاره

      • بدون نام

        پیشرفت زن از نظر غربگداها یعنی عریانی و ظاهر پر زرق و برق.زنان قجر رو بخاطر چاق بودن و پر مو بودن تحقیر می کنند و زنان مینی ژوپ پوش دوره پهلوی رو تحسیین.زنان تحصیل کرده مانتویی امروزی رو هم عقب افتاده می بینند

    • بدون نام

      ولا رضا خان برای چی به خانها ازادی داد شما اول واقعیت بنویس برای اینکه ان زمان جمعیت ایران کم بود رضاخان خواست زنها رو وارد جامعه وفعالیت کنه ولی خانها تا ان زمان حق مدرسه رفتن نداشتن نقاب میزدن به طوری که چشمهاشون هم معلوم نبود زنانی که هیچ اخیاری نداشتناجازه هیچ فعالیتی در جامعه ولی رضا خان امد تو 30 سال تحولی عظیم ایجاد کرد دیگه امروز همه ملت دسترسی به اینترنت دارن باسوادن 40 سال پیش نیست که بخوایین ملت گول بزنین

      پاسخ ها

      • بدون نام

        درود درود درود روحش شاد بخدا تو کوچه بازار هرکی رو میبینیم اسم رضاخان میاد خدابیامرزی بهش میده چرا بد 60سال اینقدر محبوبیت داره برترینها در این هم مطلب بذارین لطفا

      • بدون نام

        رضا خان بزرگ مرد ایران پدر ایران اصیل بزرگ روحت شاد

      • بدون نام

        درود درود درود

      • بدون نام

        حیف کسی جرات دوزدی نداشت یادش بخیر پنبه گرگان دشت که به دست خان رونق گرفته بود از سیستان سمنان کلی کارگر میومدن گرگان دشت کار میکردن بیکارنبودیم

      • بدون نام

        روحش شاد

      • بدون نام

        متاسفانه خیلی ها نمی‌دانند اما از همان زمان قاجار هم ایرانی های مسلمان مدارس مخصوص به خود را داشتند و این گونه نبود زنان به مدرسه نروند بلکه هم زنان و هم مردان به مدرسه می رفتند

      • بدون نام

        رضاخان همونی که آژانهاش رو فرستاد سراغ زنها تا با کتک و وحشت چادر از سرشون بکشه.یک قلدر زن ستیز

    • امید

      هروقت خانوما اومدن توجامعه فساد درکشور به اوج رسید و همیشه خانوما با با استفاده از زیبایی و جذابیت زنانه پادشاهان زمان رو مجبور به ظلم کرده اند

      پاسخ ها

      • بدون نام

        چرا تو كشوراي نروز و سوئد فساد نيست

      • بدون نام

        اره مثلا پنجاه سال پیش فساد بود ولی الان نیست اره؟؟؟؟؟؟

      • بدون نام

        کمتر حریم سلطان ببین خخخخ

      • بدون نام

        چرا الان هم فساد هست و بیشتر هم شده چون تاثیر خانوما در جامعه بیشتر از قبل شده اما خب زن های کشورهای مختلف با هم متفاوتند
        همه خانوما که مثل زنان ایرانی فمینسیت زبون دراز وپول دوست نیستن

      • بدون نام

        نروژ و سوئد کنار خیابون دختر و پسر نوجوون فساد می کنن

      • بدون نام

        نه اين كه تو ايران نيست !

      • بدون نام

        تو هنوز تو درك معني فساد موندي

      • بدون نام

        فسادي كه در ايران هست هيچ جاي جهان نيست در حالي كه زن كمترين نقش در اجتماع را دارد ....

      • بدون نام

        من سوئد زندگي ميكنم نديدم شما چطور ديدي ؟

      • بدون نام

        با پرچم ایران میای بعد میگی توی سوئد زندگی می کنم همچین چیزی ندیدم. فساد ربطی به زن یا مرد بودن نداره ربط به تربیت خانوادگی داره. زیاد شدن فساد به خاطر رها شدگی هست و نداشتن تربیت خانوادگی

      • اسیدپاش

        ۱۳:۱۵
        شما هم اگر با چشم بصیرت نگاه کنی حتما می بینی
        مهم بصیرته. بصیرت

      • بدون نام

        همه زنان زیبا و جذاب نیستند.زنی که تو ذهن امثال توئه سی درصد جمعیت زنهاست

      • بدون نام

        بقول بودا فساد از مرده

    • علیرضا

      اصلا یکی بگه چرا مردان باید به زنان مهریه ناحق بدهند؟ چرا زنان نباید به مردان مهریه بدن؟چرا وقتی دونفر میخوان طلاق بگیرن پسر باید به دختر پول بده؟ بیشتر زندانیان ایرانی به خاطرمهریه در زندانند وچرا دختران به سربازی نمیرن؟
      پس ببینید قوانین به نفع زنان هم زیادند که باید برداشته بشن

      پاسخ ها

      • بدون نام

        و البته چرا زنان میتونن به راحتی توسط مردان کشته بشن؟ چرا حق طلاق و حضانت ندارن؟ چرا برای سفر کار ازدواج به اجازه نیاز دارن؟ چرا جهزیه باید با زن باشه در صورتی که با مرده؟ چرا زنان باید حجاب داشته باشن؟ چرا زنان نمیتونن ارثیه برابر داشته باشن؟ چرا زنان نمیتونن رییس جمهور بشن؟ چرا زنان نمیتونن ورزشگاه برن؟ چرا زنان نمیتونن چندتا همسر داشته باشن؟ چرا وقتی به زن تجاوز میشه باید شاهد داشته باشه؟ دیگه حوصله ندارم بنویسم خودت بشین فکر کن ببینم برترینها پیامه منو میزاره یا فقط هرچی که دوس داره؟

      • بدون نام

        13:25
        دمت گرم.
        چشتون دراد زن نگیرید یا یکی در حد خودتون بگیرید تو مهریه اش نمونید. همچین میگه چرا باید مهریه بدیم انگار الان کل سکه ها شمرده گذاشته جلو طرف. تازه مهریه هم میخواد؟؟! خجالت نکشید یه دفعه بشینید خونه
        داری کنید ما خرجتونو بدیم. از کی مردا انقدر ...

      • بدون نام

        چون مردا مسئولیت زایمان را بر عهده نمی گیرن که خانما برن کار کنن و خرج خونه را بدن؟؟؟

      • بدون نام

        فرصتهای شغلی برابر دستمزد برابر آزادی انتخاب امتیاز ویژه برای بارداری ارث برابر حق طلاق و حضانت و بقیه مسائل رو به زنان بدهید مهریه را حذف کنید

      • فاطمه

        هر موقع حق طلاق ب زن ها هم داده شه و خرید جهیزیه و سیسمونی بچه با خانواده زن نباشه و نگن زن باید مردو تمکین کنه اون موقه میشه مهریه رو هم برداشت
        درسته حقوق باید برابر باشه

    • پسرجوان

      راستش من با اینکه پسرهستم ولی قبول دارم که خانوما بافکرتر- زیباتر و قویتر از مردان هستند و با زیبایی وسیاست زنانه می توانند هر ردی رو زن ذلیل کنن و اگه من میتونستم ورود تمامی پسران ومردان رو به تمامی عرصه ها ممنوع میکردم تا خانوما با خیال راحت زندگی کنن
      لطفا خانوما من روبه عنوان یک پسرنوکر فمینیست بپذیرند البته که من در برابر بانوان جهان ارزشی ندارم

      پاسخ ها

      • رحیم

        دقیقا چی گفتی شما!!!!!

      • بدون نام

        بیشتر شبیه پسر روانی میمونی تا جوان !

      • بدون نام

        متاسفانه مردا حتی نمیدونن فمینیست یعنی چی اینی که شما گفتی زن سالاریه فمیمیست یعنی برابری یعنی چرا مرد ها باید خونه رو بگیرن چرا زن ها نمیتونن ورزشگاه برن فمینیست برابریه نه این چرتو پرتا برترینها البته اینو نمیزاره که فمینیست همینطور احمقانه بنظر بیاد

      • بدون نام

        آفرین تو یک انسان متعالی هستی

      • بدون نام

        کاربر پسرجوان

        خیال میکنی نمیدونیم که دختری، به نقل پسرها کامنت میذاری

      • بدون نام

        من خانمم و از عقاید فمینیستی یا هر عقیده افراطی دیگه متفرم. ما میخوام حق و حقوق انسانی داشته باشیم نه کسی نوکریمونو بکنه. از ایرانی جماعت کج فهمتر خودشه.

    • علی

      دلیل مهریه مرد به زن چیه؟ چرا زن به مرد مهریه نمیده؟چرا دخترا سربازی نمیرن؟

      پاسخ ها

      • امین

        علی جان من که هر زنی رو دیدم دنبال کار راحته. اصلا عادت نکردن به خودشون سختی بدن. کار من تولیدی پوشاک هر خانمی که میاد دو روز کار میکنه بعدش فرار میکنه بهونشم اینه که کارتون سخته. جالبه که زنهای نسل قدیم خیاطی جزو اولین کارایی بود که بلد بودن ولی زنهای امروزی!!! همشون دوست
        دارن پشت میز بشینن و یه حقوق تپل هم گیرشون بیاد. و برای خرج کردن اون حقوق در زندگی مشترک هم احساس میکنن دارن به شوهرشون لطف میکنن

      • کوروش

        این برداشت ها و نگرش ها مثل این میمونه بگی چرا در عصر حجر خام خواری میکردن

        از غار درونت بیرون بیا و ببین چند هزار سال بشر به جلو حرکت کرده

      • بدون نام

        برای اینکه اینجا ایرانه هر وقت عین کشور های دیگه حقوق کامل داشتیم این چرندیاتو دور میریزیم

      • بدون نام

        یه دونه مهریه رو دلتون قلمبه شده زن جهیزه مگه نمیاره از حق طلاق و ..‌هم که هنه واسه مرده ضمنا هیچ زن سالمی مهریه اش و نمیخواد مگه مرد خیانت کنه یا بخواد طلاق بده میخواو

      • بدون نام

        تا امثال تو بیشتر بسوزید. واقعن خجالت نمیکشی اینارو میگی؟

      • بدون نام

        کاربر 12:15

        جهزیه کجا و مهریه های میلیاردی کجا
        تازه نفقه و اجرت المثل هم بکنار
        تامین نان همسر بصورت اجباری بر عهده مرد بودن هم بکنار

      • بدون نام

        چرا دخترا سربازی نمیرن؟؟ این سوالو با سوال دیگری جواب میدیم: چرا پسرها بچه نمیارند؟

      • بدون نام

        نه که مردهای امروزی با خویش آهن زمینو شخم میزنند؟ در مورد درد زایمان بخون و گریه های زمان سربازیتو بخاطر بیار

    • بدون نام

      همین ؟!! از آن تاریخ 100 ساله که گفتی 41 سالش رو خوردی یا سانسورش کردند ! الله اعلم

      پاسخ ها

      • بدون نام

        چهل و یک سالش زنان بیشتر از مردان در دانشگاه قبول شدند و زنان شهرستانی و روستایی که در جامعه فاسد پهلوی گوشه نشین بودند تحصیل کردند

    • بدون نام

      حاجی پسند!

    • بدون نام

      به عکس اول نگاه کنید فقط نگاه کنید!

      پاسخ ها

      • بدون نام

        بيانگر داشته ها و نداشته هاي الان هست

      • R

        عکسیه که نشون میده پوشش هر فرد به خودش ربط داره

    • بدون نام

      عكس نهايت آزادي كه وجود داشته رو نشون ميده ..........

    • بدون نام

      مرداشم دیگه حقی ندارن کجای کاری کاتب؟

    • مجید

      خیلی جالبه اصلا مقاله بی سر و ته ای بود وکامنت ها از اون بی سر وته تر .نکنه یه بازی روانشناسی بوده این مقاله .

      پاسخ ها

      • بدون نام

        عالی

    • بدون نام

      عکس اول کاملا گویا هست چه بودیم چه شدیم.

    ارسال نظر

    لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

    از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

    لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

    در غیر این صورت، «برترین ها» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

    بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج