۱۲ آبان - ۳ نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۱۲ آبان هجری شمسی برابر با ۳ نوامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۲۴۵ - سالروز ايجاد شهر قزوين به دستور شاپور يکم، شاه ساساني ايران

سوم نوامبر سال ۲۴۵ ميلادي شاپور يكم شاه وقت ايران از دودمان ساساني كه در دوران زمامداري خود ايران را ابرقدرت اول جهان كرده بود دستور بناي شهر قزوين را صادر كرد .كار ايجاد اين شهر سه سال طول كشيد و در اكتبر (جشن هاي مهرگان) سال ۲۴۸ ميلادي پايان يافت. نام قزوين از طايفه اي به همين نام گرفته شده و يونانيان و روميان باستان و اينك جهانيان درياي مازندران را به نام اين طايفه درياي «كاسپين» مي خوانند، زيرا كه منطقه محل سكونت اين طايفه آريايي تا ديلمان، گيلان و سواحل غربي آن دريا امتداد داشته است.

شاپور يکم در طول حكومت خود چند شهر تازه ساخت كه نام او با پيشوند و پسوندهايي بر آنها گذارده شد اما دستور داد كه شهر تازه ساز به نام طايفه اي كه در آن منطقه سكونت داشت «كَسپين» ناميده شود كه اين نام به مرور زمان و تهاجمات به صورت قزوين در آمده است. در كتب قرون وسطي هم درياي مازندران را درياي قزوين نوشته اند. قزوين در سال ۶۴۴ ميلادي به تصرف اعراب مسلمان درآمد و در قرن ۱۶ ميلادي پايتخت ايران شد و شاه طهماسب صفوي عمارات فراوان در آنجا ساخت، تا اين كه شاه عباس در سال ۱۵۹۸ ميلادي پايتخت را از قزوين به اصفهان ـ شهر مركزي ايران منتقل ساخت.

يكي از علل انتقال پايتخت از قزوين به اصفهان اين بود كه درآن شهر، سران قزلباش مادر شاه عباس را كشته و جسدش را به بيابان افكنده بودند و اقامت در قزوين باعث مي شد كه هر لحظه قتل فجيع مادر در ذهن او تداعي و وي را متاثر كند.

قزوين در جريان دو جنگ جهاني اول و دوم به اشغال خارجي درآمد و در سپتامبر ۱۹۴۱ توسط هواپيماهاي شوروي بمباران شد. رضاخان مير پنج (سرتيپ) از همين شهر عزم تسخير تهران و برانداختن دولت وقت را كرد. اين شهر تاريخي اخيرا مركز استاني به همين نام شده است.


644 - عمر بن خطاب دومین خلیفه از خلفای راشدین، توسط اسیری ایرانی به نام پیروز نهاوندی به قتل رسید.


1268 - عزل اميركبير از صدارت ناصرالدين شاه

اميركبير كه پس از ورود ناصر الدين شاه به تهران، به عنوان صدراعظم برگزيده شده بود، در ابتدا بكارگيري القاب و تعارفات بي‏ معنا را در نامه‏هاي اداري حذف كرد. اخذ رشوه را ممنوع نمود و جلوي اختيارات بي‏حد و حساب و نامشروع درباريان را گرفت. براي متعادل كردن دخل و خرج مملكت، بر بيشتر وظايف و مستمري‏هايى كه اشخاص با نفوذ مانند شاهزادگان و اُمراي لشكر، بدون استحقاق از خزانه‏ي دولت دريافت مي‏كردند، خط بطلان كشيد. اخذ ماليات‏ها را بر اساس صحيحي قرار داد چنان كه در اندك مدتي، خزانه‏ي خالي مملكت از درآمد ماليات پُر شد. بر گسترش كشاورزي همت ورزيد و مدرسه‏ي عالي دارالفنون را تاسيس كرد. اميركبير هم‏چنين دست سفيران روس و انگليس را از دخالت در امور داخلي ايران كوتاه ساخت و بَست نشستن در محل سفارت آنان را ممنوع اعلام نمود. لياقت و تدبير و طهارت اخلاق اميركبير موجب وحشت درباريان ناپاك و حسودان شد و شاه بي‏تجربه را با دسيسه‏ها و تحريكات فراوان به عزل وي تشويق كردند. سرانجام بر اثر دسيسه‏هاي فراوان اطرافيان به ويژه مهد عُليا مادر ناصرالدين شاه، اميركبير از صدارت عزل شد و ميرزا آقاخان نوري به جاي وي به صدارت عُظمي رسيد.


1903 - تجزيه سرزمين کلمبيا و ايجاد کشور پاناما

سوم نوامبر سال 1903 پاناما كه قبلا بخشي از كشور كلمبيا بود اعلام استقلال كرد و كشتي هاي نظامي ايالات متحده كه به دستور تئودور روزولت رئيس جمهوري وقت اين كشور به آبهاي پاناما فرستاده شده بودند مانع از مداخله ارتش كلمبيا براي جلوگيري از تجزيه اين كشور شدند.

در کتب تاريع عمومي آمده است که دولت وقت آمريكا قبلا پاره اي از اصحاب نفوذ را در پاناما ترغيب به اعلام استقلال كرده بود؛ زيرا دولت كلمبيا به آمريكا اجازه نداده بود كه طرح خود براي ايجاد آبراهي ميان دو اقيانوس اطلس و آرام را در منطقه پاناما اجرا كند و كنترل كشتيراني را در اين آبراه تا مدتهابه دست گيرد.

دولت تازه استقلال يافته پاناما اندكي پس از آغاز بكار؛ با اجراي طرح آمريكا موافقت كرد و آبراه پاناما ساحته شد که از پايان سده بيستم اداره امور آن در دست دولت پاناما قرار گرفته است.


1918 - لهستان از فرصت پايان جنگ جهاني اول و درگيري داخلي روسها پس از انقلاب بلشويکي استفاده كرد، از روسيه جدا شد و اعلام استقلال كرد.


1957 - اعزام يك سگ به عنوان اولين جاندار فضانورد توسط سفينه شوروي

بین سالهای 1957 تا1966 سیزده سگ توسط دانشمندان شوروی سابق برای این منظور به فضا فرستاده شدند که نام حداقل سه تای این سگ ها که مجبور شدند در این سفرها شرکت کنند و در نهایت هم قهرمان راه علم فضانوردی شدند، لایکا،لیسیچکا و بارس بود.

لایکا یک سگ ماده دورگه حدودا سه ساله و ولگرد بود که در یکی از خیابانهی مسکو پیدا شد و در کنار دو سگ دیگر تحت آموزشهای لازم برای سفر به مدار زمین قرار گرفت. اما بین این سه سگ سرنوشت برای لایکا اینگونه رقم خورد که برای این سفر انتخاب شود .در نتیجه در تاریخ سوم نوامبر 1357سه روز پس از قرار گرفتن در سفینه اسپوتنیک2، به فضا پرتاب شد.لایکا درون محفظه ای مخصوصی درون اسپوتنیک توسط نوارهایی که تنها اجازه حرکت وی برای دسترسی به غذا را می داد، مهار شده بود و الکترودهایی که لحظه به لحظه علايم حیاتی او را به زمین مخابره می کرد ،به بدنش متصل بود.


با توجه به اینکه اسپوتنیک دو، سفینه ای پانصد کیلویی بدون امکان بازگشت به زمین بود به طبع این سفر برای لایکا نیز سفری بدون بازگشت به خانه بود. دانشمندان روسی حدس می زدند که لایکا حداقل برای چهار روز در آن شرایط خاص زنده بماند!ولی بار دیگر سرنوشت برای لایکا طوری دیگر رقم خورد!

حدود پنج تا هفت ساعت پس از از پرتاب از مرکز بایکونور قزاقستان و قرار گرفتن در مدار زمین به علت نقص فنی ،حرارت در محلی که لایکا در آن قرار داشت به شدت بالا رفت و ناگهان علایم حیاتی مخابره شده به زمین قطع گردید و این دلیلی بر پایان دردناک زندگی اولین سگ فضا نورد تاریخ بود.(البته تا چند سال قبل دانشمندان روسی علت مرگ لایکا را که ناشی از حرارت زیاد و استرس شدید وارد شده به اون بود را به طور عمومی اعلام نکردند!وتا آن زمان گمان می رفت مرگ لایکا به علت پایان یافتن اکسیژن و یا ناشی از امکانات خاصی بود که برای ایجاد مرگ بی درد برای سگ بیچاره در نظر گرفته شده بوده!)

سفینه اسپوتنیک دو،نیز پس از 2570 بار چرخیدن به دورزمین در تاریخ چهاردهم آوریل 1357 همراه با جسد لایکای کوچک پس از ورود به جو آتش گرفت و سوخت.

1357 - اعلام حمايت آمريكا از نخست وزيري ازهاري

در 12 آبان 1357 دو روز قبل از آنكه نخست ‌وزيري ارتشبد غلامرضا ازهاري از شبكه‌هاي خبري ايران وجهان اعلام شود، برژينسكي مشاور امنيتي جيمي كارتر رئيس جمهور آمريكا، در تماسي تلفني به شاه حمايت كامل دولت متبوع خود را از وي اعلام كرد. اين تماس متعاقب جلسه‌اي كه در كاخ سفيد و در ارتباط با گزارش ويليام سوليوان سفير امريكا در تهران برگزار گرديد، گرفته شد. در آن گزارش، سوليوان به وضعيت متزلزل شاه و به روند رو به گسترش انقلاب اسلامي ايران اشاره كرده بود.


توصيه برژينسكي به شاه مقدمه تشكيل دولت نظامي ارتشبد ازهاري بود. كمتر از 48 ساعت پس از اين توصيه ازهاري رئيس ستاد ارتش با حكم شاه به نخست‌وزيري رسيد و به دولت دو ماهه جعفر شريف‌امامي خاتمه داد.

1357 - گسترش تظاهرات و اعتصابات سال 1357 در ايران

برغم بركناري 34 تن از مقامات تراز اول ساواك از جمله ثابتي، وارد آمدن 13 مورد اتهام به سپهبد نعمت الله نصيري رئيس پيشين آن سازمان و سفير ايران در پاکستان كه از اين کشور به تهران احضار شده بود و دادن وعده آزادي همه زندانيان سياسي تا بيستم آذرماه، دامنه تظاهرات ضد سلطنت و اعتصابات عمومي در اين روز ـ 12 آبان 1357 ـ گسترش يافت و سراسر كشوررا فراگرفت و سنديكاي روزنامه نگاران به دبيري محمدعلي سفري كه دو دهه پيش دچار مرگ ناگهاني شد براي اعلام يك اعتصاب طولاني به مراحل نهايي كار رسيده بود و تني چند از وزيران كابينه هم آماده تسليم استعفانامه شده بودند.


1359 - اسارت شهيد تندگويان توسط عراق

محمدجواد تندگويان در سال 1329 در تهران به دنيا آمد. پس از پايان تحصيلات وارد مبارزات سياسي شد و با پيروزي انقلاب نيز در خط نظام قرار گرفت تا اينكه در دولت شهيد رجايي به وزارت نفت انتخاب شد. كمتر از دو ماه بعد، وي در يكي از بازديدهايي كه از صنعت نفت در جنوب داشت به اتفاق چند نفر ازمسئولان وزارت نفت به اسارت نيروهاي متجاوز بعثي عراق درآمد. شهيد تندگويان در طول مدت اسارت تحت سخت‏ترين شكنجه‏ هاي بعثيان قرار گرفت تا اينكه به فيض شهادت نائل آمد. سرانجام بعد از گذشت 11 سال، پيكر مطهر اين آزاده مجاهد در اواخر آذرماه 1370 به ايران انتقال يافت و در بهشت زهرا به خاك سپرده شد.

آندره مالرو

چارلز برانسون

لوریس چکناواریان

گرد مولر

آکیرا کوبایاشی

یکتا ناصر

هانری ماتیس

ویلهلم رایش

مسعود بختیاری