آیا چیزهای زنده و مرده با هم تفاوتی دارند؟

وب سایت ویدوآل: آیا اساسا چیزهای زنده و مرده با هم تفاوتی دارند یا خیر؟! فیزیکدانی به نام آقای اروین شرویدینگر حیات را این طور تعریف کرده است: "چیزهای زنده از زوال و نابودی دوری کرده و به وضع بی نظمی و تعادل می رسند!"

اما این جمله به چه معناست؟ بیایید جهان را پوشه ی دانلود شما در نظر بگیریم! که به صورت منظم شروع شده و کم کم به مرور زمان بی نظم و نامرتب می شود. با صرف وقت و انرژی شما میتوانید به آن نظم بخشیده و آن را مرتب کنید. این همان کاریست که موجودات زنده انجام می دهند. اما حیات دقیقا چیست؟

تمام موجودات زنده در این سیاره از سلول ساخته شده اند. اساسا سلول، یک روبات بر پایه ی پروتئین؛ اینقدر کوچک است که نمی تواند چیزی را تجربه یا احساس کند. سلول ویژگی ها و خصوصیاتی را که ما به حیات و زنده بودن نسبت می دهیم را دارد. سلول دیواره ای دارد که آن را از اطرافش جدا کرده و نظم می بخشد، خودش را تنظیم و تعدیل می کند و حالتی پایدار را حفظ می کند، تغدیه می کند تا زنده بماند، رشد و توسعه می یابد، به محیط واکنش نشان می دهد و تحت تاثیر تکامل قرار می گیرد و تکثیر می شوند.

اما هیچ کدام از چیزهایی که یک سلول را میسازند، زنده نیستند! مواد با مواد دیگر واکنش داده و واکنشهای زنجیره وار دیگری را سبب می شوند. در یک سلول، در هر ثانیه حدود میلیونها واکنش شیمیایی انجام می گیرد که ارکستر پیچیده ای را تشکیل می دهند! یک سلول میتواند چندین هزار پروتئین مختلف تولید کند. بعضی از آن ها بسیار ساده و یعضی دیگر بسیار پیچیده اند.

ماشینی را در نظر بگیرید که با سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در حال حرکت است و دائما تمام قسمت های خودش را با چیزهایی که از کنار خیابان جمع می کند؛ بازسازی می کند! این همان کاریست که سلول ها انجام می دهند. اما هیچ کدام از قسمت های سلول زنده نیستند. همه ی آنها اجزای مرده ای هستند که با قوانین جهان کار میکنند. بنابراین؛ آیا حیات مجموعه ی تمام واکنشهای در حال انجام است؟!

همه ما میدانیم که سرانجام همه ی موجودات زنده می میرند. هدف تمام این فرآیند ها جلوگیری از مرگ - با تولید واحدهایی جدید به نام دی ان ای - است. حیات تا حدی از یک نظر؛ فقط چیزهایی ست که اطلاعات ژنتیکی را حمل می کنند. همه ی موجودات زنده تحت تاثیر تکامل قرار دارند و دی ان ای ایی که بهترین موجود زنده را تولید کند در جرخه ی حیات باقی می مانند. بنابراین؛ آیا دی ان ای خودِ حیات است؟!

اگر دی ان ای را از پوسته ی خود بیرون بیاوریم با یک مولکول بسیار پیچیده روبرو خواهیم شد. اما دی ان ای به تنهایی نمی تواند هیچ کاری انجام دهد. اینجاست که ویروس ها همه چیز را پیچیده تر می کنند! آن ها اساسا رشته ایی از دی ان ای یا آر ان ای در یک قشر بسیار کوچک هستند که برای فعالیت به سلول نیاز دارند. ما مطمئن نیستیم که آنها جز موجودات زنده قرار می گیرند یا نه! با این وجود؛ ۲۲۵ میلیون متر مکعب ویروس بر روی زمین وجود دارد! و اصلا اهمیتی نمی دهند که ما درباره ی شان چه فکری می کنیم. حتی ویروسهایی وجود دارند که به سلولهای مرده حمله کرده و از آنها به عنوان میزبان استفاده کرده؛ آن ها را دوباره زنده می کنند! که باعث پیچیده تر شدن موضوع می شود.

یا میتو کُندری! آنها نیروگاه های اغلبِ سلولهای پیچیده هستند که زمانی باکتری های زنده ی آزادی بودند که برای همزیستی وارد سلولهای بزرگتر شدند. آنها هنوز دی ان ایِ خاصِ خود را دارند و می توانند تکثیر شوند؛ اما دیگر زنده نیستند. آنها مُرده اند! بنابراین؛ آنها حیاتِ خود را برای بقای دی ان ای شان فدا کرده اند. بدین معنی که موجودات زنده برای بقای کدهای ژنتیکی شان می توانند به مواد مرده تکامل پیدا کنند!

بنابراین؛ ممکن است حیات، اطلاعاتی باشد که باقی ماندن خودشان را تضمین می کنند؟! اما هوش مصنوعی چطور؟! بر طبق تعاریف رایج ما؛ ما به ساخت زندگی مصنوعی در کامپیوترها بسیار نزدیک شده ایم. اینجا فقط بحث زمان مطرح است تا تکنولوژی ما به آن حد برسد. و این یک موضوع علمی - تخیلی هم نیست؛ انسانهای باهوش زیادی مشغول کار بر روی این پروژه هستند.

حالا شما حتی میتوانید ویروسهای کامپیوتر را زنده فرض کنید. هوووم! خب پس حیات چیست؟ مواد، فرآیندها، دی ان ای یا اطلاعات؟ به همین سرعت خیلی گیج کننده شد! درسته؟ چیزی که مسلم است این است که: تصور اینکه حیات اساسا با اشیا غیر زنده تفاوت دارد و به دلیل اینکه آنها شامل اجزای غیر غیر مادی هستند یا با اصول و قواعد مختلفی کنترل میشوند - کاملا اشتباه است.

قبل از چارلز داروین انسانها بین خود و بقیه ی موجودات زنده تمایز قائل میشدند و بر این باور بودند که ما انسانها چیزی جادویی و منحصر بفرد داریم که ما را از بقیه ی جانداران خاص و متمایز می کند. اما هنگامی که بپذیریم ما هم مانند بقیه ی موجوداتِ زنده محصول تکامل هستیم؛ دیگر خودمان را از بقیه ی جانوران متمایز نمی دانیم.

اما هرچه بیشتر به عملکرد حیات و کارهایی که کامپیوتر می تواند انجام دهد پی میبریم؛ به ساخت اولین ماشینی که با تعریف ما از حیات متناسب باشد؛ نزدیک تر شده؛ تصویرمان از خودمان دوباره بیشتر به خطر می افتد! و این دیر یا زود اتفاق خواهد افتاد!

حالا یک سوال دیگر برای شما: اگر همه چیز در جهان از مواد مشابه ساخته شده اند؛ آیا این بدان معنی ست که همه چیز در جهان مُرده است یا همه چیز در جهان زنده است؟! و این فقط یک سوال پیچیده و گیج کننده است!

آیا این بدین معنی ست که ما هرگز نمی میریم؛ زیرا از ابتدا اصلا زنده نبوده ایم؟ آیا مرگ و زندگی پرسشی نامربوط است که ما تاکنون متوجه آن نشده ایم؟ آیا ممکن است ما خیلی بیشتر از آنچه فکر می کنیم، عضوی از جهان اطراف مان باشیم؟

به ما نگاه نکنید! منتظر جوابِ ما نباشید! ما هیچ جوابی برای شما جز سوالاتی برای فکر کردن نداریم. نهایتا؛ فکر کردن به چنین سوالاتی ست که به ما احساس زنده بودن و قدری آسودگی خاطر میدهد.