adexo3
۱۰۷۲۳۷۳
۱۵ نظر
۲۸۵۶۶
۱۵ نظر
۲۸۵۶۶
پ

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

«دایره مینا» دومین همکاری مشترک داریوش مهرجویی و غلامحسین ساعدی است.

برترین‌ها: برخی فیلم‌ها با دل آدم بازی می‌کنند. همان‌هایی مثل یک الماس در صندوقچه خاطرات سینما جا خوش کردند. امروز به سراغ یکی از همان الماس‌های خوش‌تراش می‌رویم. از «دایره مینا» سخن می‌گوییم. با ما همراه باشید.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

«دایره مینا» پنجمین فیلم داریوش مهرجویی، نخستین تجربه رنگی و دومین همکاری مشترک او و ساعدی در سال ۱۳۵۳ ساخته شد. فیلم‌نامه «دایره مینا» اقتباسی از داستان «آشغالدونی» از مجموعه داستان‌های گور و گهواره است. فیلم به مدت سه سال توقیف بود و سرانجام در ۱۳۵۶ پروانه نمایش گرفت اکران عمومی آن در ۲۳ فروردین ۱۳۵۷ آغاز شد.

داستان فیلم چیست؟

پسر جوانی با خانواده‌اش در محله‌های حاشیه‌نشین تهران زندگی می‌کند. پدر بیمارش را برای معالجه به بیمارستان بزرگی می‌برد، نمی‌تواند پدرش را بستری کند و در پیاده‌رو کنار نرده‌های بیمارستان چند روزی را سپری می‌کنند تا این که شخصی به نام سامری در عوض خون فروشی به آن‌ها پول می‌دهد و این ورود پسر جوان به چرخه سیاهی است. فیلم در جشنواره پاریس در ۱۹۷۷ (پاییز ۱۳۵۶) و سپس برلین به نمایش درآمد و جوایزی نیز از این دو جشنواره دریافت کرد.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

جرقه‌ای که در ذهن مهرجویی خورد!

در نشستی در اردیبهشت سال ۹۵ که پس از نمایش «دایره مینا» برگزار شد، داریوش مهرجویی در سخنانی گفت: «ابتدا می‌خواستم مستندی در مورد مسائل و مشکلات انتقال و اهدای خون در آن سال بسازم. در این مورد با مرحوم غلامحسین ساعدی صحبت کردم که او گفت؛ داستانی کوتاه با عنوان «آشغالدونی» دارد که در یک بیمارستان روایت می‌شود و می‌تواند فیلمنامه فیلم من شود. ما پنج ماه روی سناریوی این فیلم بحث و گفتگو کردیم.

نکاتی در فیلم هست که در داستان ساعدی نبود و من آن را از افراد واقعی مانند دکتر علا الهام گرفتم. زمانی که فیلم ساخته شد، با وجود اینکه تهیه‌کنندگان فیلم نیز همگی از داماد‌های شاه بودند، سه سال توقیف بود، اما در نهایت پس از سه سال در آستانه انقلاب به نمایش درآمد و همانند امروز که در بحث آلودگی هوا اطلاع‌رسانی می‌شود آن زمان در باب مشکلات انتقال خون، آگاهی مردم را بالا برد.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

فیلمی که داد شاه را درآورد!

پس از توقیف این فیلم، فرح پهلوی این فیلم برای شاه نشان داده و شاه در میانه تماشای فیلم با خشم برخواسته و اتاق سینما را ترک گفت و به زبانی بلند و پر اعتراض ادعا کرد که این به اصلاح روشنفکران یا آنچنان که رسم مالوف شوخی هایش با علم بود، این اَن تلکتوئل‌ها ـ چرا همیشه به جنبه‌های تیره هستی دلبسته‌اند و تنها سیاهی‌های جامعه را نشان می‌دهند؟

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

عزت‌الله انتظامی، علی نصیریان، سعید کنگرانی، فروزان، مرضیه برومند، ایرج راد، اسماعیل شنگله در این فیلم سینمایی مقابل دوربین هوشنگ بهارلو بازی کردند. مهرجویی برای ساخت این فیلم از معتادان واقعی بهره برد و آن‌ها را کنار بازیگران خود جلوی دوربین نشاند. تصاویر دلخراشی که او در لحظه‌های گرفتن خون از این اشخاص ثبت کرده، آن‌قدر تاثیرگذار از کار درآمد که به هیچ‌وجه نمی‌شد آن را نادیده گرفت.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

پدیده سال 57؛ چه آثاری اسماعیل!

«دایره مینا» با تأخیری چندساله پس از نمایش سریال تلویزیونی پربیننده «دایی‌جان ناپلئون» و نقش محوری سعید کنگرانی در آن و همچنین فروش خیره‌کننده  «در امتداد شب» در تاریخ سینمای ایران به عنوان پرفروش‌ترین محصول سینمایی کشور در سال ۱۳۵۷ به نمایش درمی‌آید. حضور فروزان چه از نظر منتقدین که انتظار نداشتند بازیگری از سینمای تجاری و موسوم به فیلم‌فارسی در فیلم روشن‌فکرانه‌ای از مهرجویی بازی کند و چه از نظر عموم مردم جالب و خبرساز بود.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

محسن ظهوری در عصر ایران نوشت: مهرجویی دوربین خود را به مراکزی برد که معتادان و نیازمندان در ازای دریافت پول، خون می‌دادند. در آن سال‌ها خون در بیمارستان‌های کشور به این صورت تأمین می‌شد؛ هر مرکز درمانی مجبور بود برای به دست آوردن خون مورد نیاز خود، با افرادی قرارداد ببندد که مسئول جمع‌آوری خون بودند. یکی از مهم‌ترین مراکز جمع‌آوری خون هم بیمارستان هزارتختخوابی تهران بود که حالا آن را با نام بیمارستان امام‌خمینی می‌شناسیم. «دایره مینا» پشت پرده همین خون‌فروش‌ها را به نمایش گذاشت و به سرعت هم توقیف شد.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

وزارت فرهنگ و هنر مانع از نمایش آن شد و رئیس نظام پزشکی کشور هم با پخش آن مخالف بود. اما این فیلم را نمی‌شد نادیده گرفت؛ به خصوص وقتی کسی، چون «فریدون علاء» پشت آن ایستاده باشد؛ کسی که با مدرک دکترای پزشکی از دانشگاه ادینبورگ اسکاتلند، ۹ سال قبل از ساخت فیلم به ایران آمده و مصمم بود تا سازمانی مدرن و منظم برای دریافت، انتقال و پالایش خون در ایران درست کند. او سه سال قبل از ساخت این فیلم، ایده ایجاد سازمانی برای انتقال خون را مطرح کرده و موفق شده بود سال ۱۳۵۱ نام این سازمان را به ثبت برساند، اما هنوز برای تاسیس این سازمان مشکلات زیادی پیش رویش بود. سال ۱۳۵۳، فیلم «دایره مینا» ضربه آخر را زد. این فیلم، صریح و بی‌پرده خون‌فروشی را هدف قرار داد و گرچه در کش و قوس مخالفان و موافقان، حدود سه سال در محاق ماند، اما تأثیر خود را بر ساختار نظام پزشکی ایران گذاشت.

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

«دایره مینا» تاول چرکین و دردناکی است که با نیشتر واقع‌نگری غلامحسین ساعدی نویسندهٔ اصل داستان و سناریو و هوشیاری و آگاهی داریوش مهرجویی -به عنوان سازندهٔ فیلم- می‌ترکد و عفونت آن نفس کشیدن را مشکل می‌سازد.» (محسن سیف. دایرهٔ مینا، برش واقعی از زوایای اجتماع. هفته‌نامه سینما، دورهٔ جدید، شمارهٔ ۲۳۰ و ۲۳۱، نهم و شانزدهم اردیبهشت ۱۳۵۷.)

الماس خوش‌تراشِ مهرجویی، فریادِ محمدرضا پهلوی را درآورد!

از لحظه آغاز فیلم که دوربین مهرجویی با یک حرکت انتخابی، علی و پدر بیمارش را برمی‌گزیند تا زندگی‌شان را در حوزه شرایطی خاص، بررسی کند، ما علت و معلول را در کنار هم می‌بینیم و تحول علی، پدرش و دیگر آدم‌هایی را که ما در رابطه با آن‌ها قرار می‌گیرند، پی می‌گیریم. دنیای بسته و معصومانه علی-مخصوصا- در رویارویی با دنیای سوداگر واسطه‌های خون به‌تدریج دگرگون می‌شود و در نهایت، از علی که خود «شکار» بوده است، یک شکارچی ساخته می‌شود. این شکارچی تازه اما، خود در یک تحلیل نهایی، همچنان یک شکار باقی می‌ماند و به‌رغم آن نگاه گستاخ و بی‌شرمانه علی در پایان فیلم، برای من که مخاطب فیلم هستم، روشن است که او هنوز شکار باقی مانده است. (هوشنگ حسامی، جوانان رستاخیز، سوم آذر ۱۳۵۶).

پ
برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن برترین ها را نصب کنید.

همراه با تضمین و گارانتی ضمانت کیفیت

پرداخت اقساطی و توسط متخصص مجرب

ايمپلنت با ١٥ سال گارانتی ۹/۵ ميليون تومان

>> ویزیت و مشاوره رایگان <<
ظرفیت و مدت محدود

محتوای حمایت شده

تبلیغات متنی

سایر رسانه ها

    نظر کاربران

    • حمیدرضا

      دم آقای مهرجویی گرم...
      خیلی کارهاشون رو دوست دارم!

      پاسخ ها

      • بدون نام

        اینهایی که هی میگن یادش بخیر و چی بودیم چی شدیم خوب این فیلم رو ببینند

      • بدون نام

        اگه الانم برای خون پول پرداخت میشد با چشمهای خودت میدیدی پیرزن هشتادساله و پسر هفت ساله خون میفروختن ، کلیه کجا خون کجا

      • ناشناس

        متاسفانه هنوز هم برای پلاسمافرز همین آدمهایی که شدیدا نیاز به پول دارند میان و پلاسمای خونشون گرفته میشه.

    • بدون نام

      این فیلم در مشهد بیمارستان امام رضا فیلم برداری شده است.

    • بدون نام

      یکی از زیباترین فیلم های تاریخ سینمای ایران که بسیار مهجور مانده، هنرنمایی بازیگران بی نظیره مخصوصا خانم فروزان که دید همه ر نسبت به هنر خودشون دگرگون کردن، صد حیف که قدردانسته نشدن و فیلم آنچنان که باید تبلیغ روش نمیشه برخلاف ”قیصر ” که محتوی و جذابیتش به پای ”دایره مینا” نمیرسه

    • فرهاد از شیراز

      اگر الان هم میشد یک فیلم از فروش کلیه و دیگر اعضای بدن و بعضأ فروش تن و روح و جشم و .... بسازند عالی بود..‌

    • بدون نام

      مگرامروزه فرقی هم کرده!درحال حاضر کی جرأت داره فیلمی انتقادی واعتراضی بسازد،

    • بدون نام

      دردا. یره مینا اوضاع چنین باشد
      هر کو نکند فهمی زین کلک خیال انگیز

    • بينام

      اقا يا خانم 17.44
      زين دايره مينا خونين جگرم مى ده
      تا حل كنم اين مشكل در ساغر ميناىي

    • ناشناس

      اونوقت شاید یه فیلم توقیف شده الان که تا کوچیکترین انتقادی بشه سریعتر فیلم توقیف میشه

    • ناشناس

      والله اونموقع وضع مردم به تیرگی الان نبود

    • z2

      بر خلاف دوستان بنظر می رسد که خانم فروزان چندان درخشان هم نیست... نقش یک پرستار معمولی و آن سکانس نعش کشی و بعدش... اصلا لزومی نداشت بنظرم

    • یحیی

      مهرجویی در انتخاب شخصیتها خوب عمل نکرد . من قبل از دیدن این فیلم ، آشغالدونی غلامحسین ساعدی رو خونده بودم ،شخصیتها رو مرحوم ساعدی زیرکانه انتخاب کرده بود ولی مهرجویی نه،

    • ناشناس

      "به زبانی بلند و پر اعتراض ادعا کرد که این به اصلاح روشنفکران چرا همیشه به جنبه‌های تیره هستی دلبسته‌اند و تنها سیاهی‌های جامعه را نشان می‌دهند؟"

      تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل...

    ارسال نظر

    لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

    از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

    لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

    در غیر این صورت، «برترین ها» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

    بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج