حمایت از اقشار کم‌درآمد با یارانه نقدی یا کوپن؟
۸۵۳۵۳۵
۲۹ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۱:۲۶
۶۸۶۱ 
هر چند به پرداخت یارانه نقدی انتقاداتی وارد است، اما به‌نظر می‌رسد روش بهینه حمایت از دهک‌های پایین همین باشد. در این بین سیاست‌های حمایت قیمتی و توزیع کالا از طریق کوپن نیز مطرح است، اما هر کدام چه مشکلاتی دارد؟

خبرگزاری ایرنا: هر چند به پرداخت یارانه نقدی انتقاداتی وارد است، اما به‌نظر می‌رسد روش بهینه حمایت از دهک‌های پایین همین باشد. در این بین سیاست‌های حمایت قیمتی و توزیع کالا از طریق کوپن نیز مطرح است، اما هر کدام چه مشکلاتی دارد؟

هر چند به‌سختی می‌توان اختلافی بین اقتصاددان‌ها در رابطه با اصل حمایت از اقشار کمتر برخوردار پیدا کرد، اما بر سر راهکارهای معطوف به این حمایت اختلافات زیادی وجود دارد. این اختلافات در مواقعی که ضرورت حمایت از این اقشار نمود بیشتری پیدا می‌کند، تشدید می‌شود.

مطابق آنچه مرکز آمار منتشر کرده، نرخ تورم 12 ماهه منتهی به اسفندماه 1397 به 26.9 درصد رسیده است؛ هر چند در رابطه با برخی اقلام خوراکی افزایش قیمت‌ها بیش از عدد یاد شده بوده است. در همان گزارش آمده که گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با افزایش قیمتی معادل 36.8 درصد در 12 ماه منتهی به اسفند 1397 نسبت به دوره مشابه سال قبل مواجه بوده‌اند. در رابطه با گوشت قرمز و گوشت ماکیان این عدد به 48.2 درصد رسیده و جلوی گروه میوه و خشکبار عدد 53.6 درصد ثبت شده است.

از جدول‌های آماری تا تابلوی قیمت مغازه‌ها

البته بسیاری از مردم عادی از این اعداد سر در نمی‌آورند و گوشت قرمز که قیمت هر کیلوگرم از آن حوالی 100هزار تومان نوسان می‌کند یا مرغ به قیمت هر کیلوگرم 11هزار و 500 تومان و نسبت آن با میزان افزایش درآمدشان برایشان مسئله است. در گفت‌وگو با شهروندان می‌توان متوجه شد که خود را برای گران شدن نان و بنزین هم آماده کرده‌اند.

در این بین، اقشار کمتر برخوردار بیشترین آسیب را از محل این افزایش قیمت‌ها متحمل می‌شوند و در این نقطه است که بحث بر سر چگونگی حمایت از دهک‌های پایین شکل می‌گیرد. راهکاری که دولت در سال 1397 به این منظور در پیش گرفت، توزیع کالاهای اساسی با قیمتی پایین‌تر از نرخ بازار بود. برای نمونه، دلار با نرخ کمتر از بازار آزاد برای واردات گوشت اختصاص یافت تا شاهد کاهش قیمت آن در بازار باشیم، اما حرف و حدیث‌های زیادی درباره قیمت نهایی عرضه آن در بازار یا چگونگی عرضه آن شکل گرفت.

یارانه به قاچاقچی‌ها!

مسأله این است که با در پیش گرفتن چنین سیاستی نمی‌توان تفکیک کرد که دقیقاً چه کسانی از این سوبسید بهره‌مند می‌شوند. نمونه آن را در سوبسید اختصاص یافته به حامل‌های انرژی نیز شاهدیم که قاچاق گسترده سوخت به کشورهای همسایه را در پی داشته و در واقع از راننده تاکسی تا شخصی که برای گردش و تفریح از خودروی‌اش استفاده می‌کند و همچنین قاچاقچی سوخت همگی و بدون ضابطه از این سوبسید بهره‌مند شده‌اند. در چنین شرایطی، افرادی که بیشتر مصرف می‌کنند، بیش از سایرین از یارانه بهره‌مند می‌شوند و این مسئله با اصل سیاستی که برای حمایت از اقشار کم‌درآمد در نظر گرفته شده در تنافی است. میزان دسترسی هر یک از افراد جامعه به کالاهایی که یارانه دریافت می‌کنند و نیاز آن‌ها به استفاده از این کالا نیز با یکدیگر متفاوت است و این موضوع نیز یکی از چالش‌های پیش روی این سیاست است.

با عنایت به آنچه گفته شد، بسیاری از اقتصاددان‌ها معتقدند که باید سوبسید بسیاری از کالاها حذف شده و قیمت آن‌ها واقعی شود تا ضمن تقویت تولید داخلی و جلوگیری از قاچاق، مصرف آن نیز منطقی شود. در عوض با پرداخت یارانه نقدی می‌توان ضمن دادن قدرت انتخاب به مصرف‌کننده برای خرید نوع و میزان کالای مورد نیازش، این یارانه را به‌صورت هدفمند به دست افرادی رساند که جزو دهک‌های پایین درآمدی بوده و لازم است مورد حمایت قرار گیرند.

برگشت به دوره کوپن؟

این در حالی است که بحث برگشت کوپن نیز در طول ماه‌های اخیر مطرح شده است. اواخر دهه 1350 شمسی بود که پای کوپن به اقتصاد کشور باز شد و یکی از خصایص دهه 1360 شمسی را که با مداخلات گسترده دولت در اقتصاد همراه بود، تخصیص کوپن می‌دانند. روغن نباتی، قند و شکر، برنج، مرغ و گوشت قرمز برخی از اقلامی است که به‌صورت کوپنی توزیع می‌شد.

هر چند این روش نسبت به تخصیص سوبسید به برخی از کالاهای مصرفی برتری دارد، اما مواردی همچون به‌وجود آمدن شغل کوپن‌فروشی و محدود شدن حق انتخاب مصرف‌کننده از جمله تبعات این سیاست است.

سرزعیم: روش حمایت قیمتی با فساد همراه است

ایرناپلاس درباره شیوه بهینه حمایت از اقشار کم‌درآمد با علی سرزعیم، اقتصاددان و معاون امور اقتصادی و برنامه‌ریزی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت‌وگو کرده است.

سرزعیم می‌گوید: در این زمینه چند روش وجود دارد، یک روش حمایت قیمتی است که در سال 1397 انجام شد. این روش دو مشکل دارد، یکی اینکه حتماً در آن فساد رخ می‌دهد و دیگر اینکه در مورد اصابت آن به دهک‌های پایین مطمئن نیستیم.

وی می‌افزاید: در این روش، توزیع به‌صورت نابرابر انجام می‌شود. معمولاً مصرف اقلام مختلف حتی نان، دهک‌های بالا بیش از دهک‌های پایین مصرف دارند؛ چه برسد به اقلامی مانند گوشت. همچنین در این روش، حمایت مؤثر از دهک‌های پایین صورت نمی‌گیرد و بیشتر دهک‌های بالا هستند که از این حمایت‌ها برخوردار می‌شوند.

پرداخت یارانه نقدی، بهترین روش حمایتی

این اقتصاددان با اشاره به اینکه روش ایده‌آل، توزیع برابر نقدی و ایده‌آل‌تر توزیع هدفمند نقدی به دهک‌های پایین است، اظهار می‌کند: اگر بنا به هر دلیلی دولت از انجام این کار اکراه دارد، راه‌حلی مانند کوپن اجتناب‌ناپذیر است. کوپن می‌تواند کاغذی باشد و می‌تواند هم به‌صورت مدرن و الکترونیکی باشد. این راه‌حل بهتر از حمایت قیمتی است و فساد را کم می‌کند، اما به‌خوبی پرداخت یارانه نقدی هم نیست.

وی البته توزیع اقلام از طریق کوپن را بی‌عیب نمی‌داند و می‌گوید: کسانی که اقلام کوپنی می‌گیرند، ناچارند آن‌ها را بفروشند و پول نقد آن را به کالایی که نیازمند جدی‌تر آن هستند، تخصیص دهند. این کوپن‌فروشی مصرف‌کنندگان باعث می‌شود که به آن‌ها «هزینه معامله» تحمیل شود، اما با این حال می‌توان کوپن را راهکاری بینابین در نظر گرفت.

سرزعیم در رابطه با مشکلاتی که دولت در رابطه با جمع‌آوری اطلاعات دهک‌های مختلف برای توزیع هدفمند یارانه‌ها دارد، معتقد است: مسائلی از این دست را می‌توان در فرآیند اجرا برطرف کرد، اما پیش از آن لازم است اراده‌ای برای انجام این راهکار وجود داشته باشد.

پازوکی: بیش از 90 درصد جمعیت کشور یارانه می‌گیرند

مهدی پازوکی، اقتصاددان و مدرس دانشگاه نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایرناپلاس می‌گوید: به‌شدت مخالف این هستم که به تمام مردم ایران یارانه داده شود. این رویکرد را به نفع عدالت اجتماعی و منابع بودجه عمومی دولت نمی‌دانم. شخصاً افرادی را می‌شناسم که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، اما همچنان یارانه دریافت می‌کنند. اکنون از جمعیت 81 میلیونی کشور، بیش از 76 میلیون نفر دارند یارانه می‌گیرند که معادل بیش از 90 درصد جمعیت است.

وی در این باره اضافه می‌کند: گروهی هستند که تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی قرار دارند و اطلاعاتشان در بانک اطلاعاتی موجود است. در رابطه با کسانی هم که نیازمند هستند، دولت باید اعلام کند تا با مراجعه به کمیته امداد ثبت‌نام کنند. لازم است سیاستی اتخاذ شود تا مردم کمتر تمایل داشته باشند تحت پوشش کمیته امداد درآیند.

این اقتصاددان با اشاره به اینکه خیلی از کسانی که از کمیته امداد مستمری می‌گیرند، با اتکا به رابطه به این حقوق دست یافته‌اند، می‌گوید: لازم است وضعیت این افراد مجدداً بررسی شود. افراد باقی‌مانده نیز باید با مراجعه به کمیته امداد ثبت‌نام کرده و در رابطه با آن‌ها راستی‌آزمایی صورت گیرد و مستمری به آن‌ها تعلق گیرد؛ زیرا این حمایت، حق طبقات ضعیف است.

تأمین یارانه نقدی از محل حذف سوبسید انرژی

پازوکی با بیان اینکه اکنون بنزین، قیمتی کمتر از نصف آب دارد، می‌افزاید: در رابطه با افزایش کرایه تاکسی باید بدانیم که بنزین بخشی از این هزینه است. علی‌رغم اینکه در 10 سال گذشته بیش از 10 درصد تورم داشته‌ایم، ولی قیمت بنزین ثابت مانده است؛ معنای اقتصادی‌اش این است که قیمت بنزین کاهش یافته است. توصیه‌ام به دولتمردان و نمایندگان مجلس این است که اگر می‌خواهند کشور در این شرایط به‌خوبی اداره شود، قیمت بنزین حداقل 50 درصد افزایش یابد و به 1500 تومان برسد. هر چند شخصاً اعتقاد دارم که قیمت آن باید دو هزار تومان شود.

وی اعتقاد دارد: باید پول بیشتری به سه دهک پایینی داده شود و محل تأمین آن نیز، همین افزایش قیمت بنزین است. اگر قیمت بنزین به دو هزار تومان به‌ازای هر لیتر شود، می‌توان بخشی از آن را برای پرداخت یارانه نقدی، بخشی را بازسازی مناطق سیل‌زده و بخشی هم به اقشار آسیب‌پذیر تخصیص داد.

پازوکی در رابطه با توزیع کالا از طریق کوپن می‌گوید: بهتر است سیاستی اتخاذ شود که منتج به ارائه کوپن نشود، اما این موضوع به شرایط کشور بستگی دارد. اگر قرار است با ارز 4200 تومانی کالا توزیع شود، تنها راه آن کوپن الکترونیک است تا مانع خروج کالاها از کشور شود.

این اقتصاددان با تأکید بر اینکه برای بلندمدت به سهمیه‌بندی اعتقادی ندارم، اظهار می‌کند: در عین حال برای رسیدن به تعادل در کوتاه‌مدت و اینکه ارز اختصاص یافته به کالای اساسی به دست افراد نیازمند برسد، راهکار استفاده از کوپن الکترونیکی است.

برچسب ها:
انتشار یافته: 24
در انتظار بررسی:0
Iran, Islamic Republic of
11:49 - 1398/01/29
جالبه .مساله ملی کوپن و یارانه را این جناب پازوکی ربط دادن به بنزین و قیمت 2000تومانی و اختصاص به سیل و هزینه های سیل ..این جناب حتی در کلیت صورت مساله هم مشکل دارند .که اقشار کمتر برخوردار اگر سیل نبود چگونه باید از قیمت بنزین ایشان منتفع میشدند .و ما هنوز بعد از سال 89و جراحی بزرگ به اصطلاح آقایان هنوز هم به راهکار دست پیدا نکردیم و هنوز دچار اما و اگر و چه کنیم تا چه شود هستیم .درهر صورت بنزین گران یعنی تورمی افسار گسیخته تر و مردمی جان به لب
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۴ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۹
کلا قرار بود هیچ چیزی در سال ۹۸ گران نشه به دلیل تورم ۶ماهه گذشته و سیل تحمیلی. ولی پایبند به حرف و قرار نبودن از قبض اب و برق و تلفن و گاز گرفته تا کرایه ماشین و بلیط هواپیما و قطار و اتوبوس همه رو گرون کردن تازه در مناطق سیل زده برای حمل اثاث و لوازمات قایقها کرایه میگرن. دولت تدبیر کمی به فکر مردم باشید . اگر یک روز همین مردم کار نکنند کل ایران صدمه میبینه نمونه‌اش بیکاری در استانهای شمال و لرستان و خوزستان
Iran, Islamic Republic of
11:54 - 1398/01/29
من نمیدونم با این دروغا که تورم26 درصده کیادارین گول میزنین مردمی که دارن با گوشت وپوسشون این تورم گرانی لمس میکنن
Iran, Islamic Republic of
11:55 - 1398/01/29
هم کوپن میات هم کپن فروش برگشتیم به 40سال قبل
پاسخ ها
بینام
France
۱۳:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۹
کوپن می تونیم بفروشیم یا نه اگر یه موقع قند اضافی شد در ضمن شغل ایجاد شد هی بگید شغل نیست
Iran, Islamic Republic of
12:21 - 1398/01/29
احساس میکنم درزمان جنگ وقحطی زندگی میکنم
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۱/۲۹
قبول کنید اززمان جنگ بدتره مگر مسولین نگفتن تا انقلاب اسلامی هست و امریکا هم هست دشمنی ادامه دارد حداقل با ایجاد کوپن بنده هم میتونم از گوشت دولتی تهیه کنم ...اشنایی دارم ساکن ته ان میگه هرروز یک میلیون از گرفتن گوشت سهمیه ای درامدداره
Iran, Islamic Republic of
12:23 - 1398/01/29
دقیقابعدازهمین تصمیماته که بایدمواظب جیبمون باشیم که مورددستبرددولت قرارنگیره . چون هروقت صحبت ازپرداخت چیزی بملت شدقبلش جیب ملتوبرای تامینش خالی کردن . بعداز یه مدت اصل قضیه فراموش شد . درتنیجی این وسط ملتی موند باجیب پاکسازی شده .
Iran, Islamic Republic of
12:23 - 1398/01/29
دقیقابعدازهمین تصمیماته که بایدمواظب جیبمون باشیم که مورددستبرددولت قرارنگیره . چون هروقت صحبت ازپرداخت چیزی بملت شدقبلش جیب ملتوبرای تامینش خالی کردن . بعداز یه مدت اصل قضیه فراموش شد . درتنیجی این وسط ملتی موند باجیب پاکسازی شده .
Iran, Islamic Republic of
12:31 - 1398/01/29
حمایت از اقشار کم در امد با یارانه ۴۵۵۰۰تومانی که میشود پول سه کیلو پیاز (لطفاقیمت یارانه را گران نمایید)
France
13:15 - 1398/01/29
پس هیچی ممکن نیست پس چرا می نویسید برید پی کارتون
Iran, Islamic Republic of
13:46 - 1398/01/29
زمان جنگ بهترین اقتصادی برای کسب کار. بود نه دوز بود نه دوزدی مردم با کوپن زندگی می کردند

بهتر از یارانه نقدی است گران قیمت های اقتصادرا خراب می کنند
Iran, Islamic Republic of
14:03 - 1398/01/29
اقای اقتصاد دان واستاد دانشگاه پازوکی شما با دوبرابر کردن بنزین میخواهید که مشکلات دولت رابعنوان کمک به دهک پائین تر کمک کنید این یک جنایت اقتصادی است واین یک عقیده توهمی بیش نیست چون باگرانی بنزین تورم به مرز 200در صد میرسد اقای پازوکی شما باید رشته اشپزی را می خواندیت بیشتر محبوب می شدیت
Iran, Islamic Republic of
16:17 - 1398/01/29
قبلافکرمیکردیم گرانی اجناس به خاطره یارانه نقدی هست اما الان ثابت شد اگه یارانه نقدی تاثیرش درگرانی خیلی ناچیزه ودرچهارسال اول دولت روحانی که کشورتحریم نبود حتی دربعضی اجنای مثل برنج کاهس قیمت هم داشتیم پس گرانه به عدم مدریت وتحریم واختلاف قیمت ارز وسیاست خارجه ربط داره
Iran, Islamic Republic of
16:27 - 1398/01/29
با این دولت مردم روزبه روز فقیر تر میشن .هیچی که خرید نکنی در یک روز. در روزبعد اجناس گرانتر میشه.یعنی انگار روزی که خرید نکردی بازم خرج کردی و پول از جیبت رفته.دیروز پیاز ۹۰۰۰ تومن بود خرید نکردم امروز که رفتم خرید ۱۲۰۰۰ تومن باقی اجناس هم به همین صورته .مردم تو خرید مایحتاج موندن. به جای دادن کوپن و کالا برگ پولشو بدن که بشه هر چیزی رو که احتیاج هست خرید کوپن که به ۲ یا ۳قلم کالا اختصاص داشته باشه فایده نداره
Iran, Islamic Republic of
16:57 - 1398/01/29
شما که قیمت ها رو با تورم بالا بردین چرا یارانع رو تو این سالها با تورم بالا نبردین ... از تابستون به اینور همه چی سه برابر شده چرا یارانه نشه
Iran, Islamic Republic of
18:56 - 1398/01/29
همینم نمی گذارندعملی بشه
Iran, Islamic Republic of
23:52 - 1398/01/29
این تورم از صد درصد هم بیشتره
این که میگن ۲۰ درصد و سی درصد واقعا چرت و پرته
بیاید یک ماه مثل مردم زندگی کنین تا بفهمین حرفاتون مفته
Iran, Islamic Republic of
00:59 - 1398/01/30
تا هدف اسلام و عدالت نباشد هر روز وضعمان بدتر میشود ، ما به خاطر اسلام و عدالت قیام کردیم و حالا دشمنی اشکار مدیران را در این دو اصل میبینیم، کوپن و کمک دولتی گداپروری ایست که شما خوتستار انید.
Iran, Islamic Republic of
17:30 - 1398/01/30
اقا اخوی زور الکی نزنید بلد نیستید تخصصش را ندارید خوب ولش کنید خانه شما خراب شود خانه خرابمان کردید بسه دیگه هنوز سیر نشدید هنوز بارتان را نیستید هنوز تکمیل نشدید خواهش میکنیم التماس میکنیم دیگه بسه شما که بارتان را بستید همه میدانند دیگه بروید پی کارتان این همه حرف مفت نزنید بسه بسه
Iran, Islamic Republic of
17:30 - 1398/01/30
اقا اخوی زور الکی نزنید بلد نیستید تخصصش را ندارید خوب ولش کنید خانه شما خراب شود خانه خرابمان کردید بسه دیگه هنوز سیر نشدید هنوز بارتان را نیستید هنوز تکمیل نشدید خواهش میکنیم التماس میکنیم دیگه بسه شما که بارتان را بستید همه میدانند دیگه بروید پی کارتان این همه حرف مفت نزنید بسه بسه
Iran, Islamic Republic of
22:15 - 1398/01/30
مدیر برترینها چرا نظرها رو حذف میکنی
Iran, Islamic Republic of
08:01 - 1398/02/02
یه یارانه دادید همه جوره ازمون گرفتید حالا با کوپن چی میخاهید بسرمون بیارید خدابه دادمون برسه
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج