آقای مدیری، واقعا کمدیِ عطاران چرک است؟
۹۹۳۱۸۰
۲۲ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۱
۶۵۳۱ 
به بهانه تولد کارگردان و بازیگر نام‌آشنای این روز‌ها
این روز‌ها برخی کانال‌های تلگرامی و اکانت‌های توئیتری برای یادآوری سالروز تولد رضا عطاران، ویدئویی از اظهارات چند سال پیش مهران مدیری در دفتر ماهنامه فیلم را به اشتراک می‌گذارند.

روزنامه توسعه ایرانی - ایمان عبدلی: این روز‌ها برخی کانال‌های تلگرامی و اکانت‌های توئیتری برای یادآوری سالروز تولد رضا عطاران، ویدئویی از اظهارات چند سال پیش مهران مدیری در دفتر ماهنامه فیلم را به اشتراک می‌گذارند. جایی که مدیری چیزی شبیه به این گفته بود: «من شخصا از این نوع طنز خوشم نمی‌آید، این نوع طنز چرک است، همه پیژامه پوشیدند، ته‌ریش دارند، دور حوض جمع می‌شوند و در پس صحنه یک دیوار فروریخته، لباس‌هاشان طوسی‌ست!» این‌ها توصیف مدیری بوده از طنز عطاران. اما شاید آن چه که مدیری در آن گفتگو «چرک» نام گذاشته، توصیفی سطحی و سهل‌انگار از آنی‌ست که اسمش را گذاشته‌اند: «گروتسک».

آقای مدیری، واقعا کمدیِ عطاران چرک است؟

عطاران که اتفاقا با کاری از «مهران مدیری» چهره شد و در آن «ساعت خوش» بی‌تکرار، نامش به مانند تمام آن نسل جادویی روی زبان‌ها افتاد. بعدتر خیلی سریع به سمت نوشتن و کارگردانی گرایش نشان داد، «سیب خنده» و آن اسپین‌آفِ «مجید دلبندم» که در واقع از دلِ «سیب خنده» خلق شده بود، تلاش‌های اولیه عطاران زیر سایه افرادی نظیر بیژن بیرنگ و مسعود رسام و امثالهم بود.

هنوز آقا رضا عطاران به سمت کمدی سیاه نیامده بود و چیزی که بیشتر در کار‌های او نمود داشت، نوعی اسلپ‌استیک ایرانی بود که در حرکات فیزیکی تا حد ممکن ملاحظات و حساسیت‌ها را هم درک می‌کرد. مثلا در همان «سیب خنده» آن آیتم «مصدوم آماده است» که جواد رضویان در آن نقش‌آفرینی می‌کرد، کاراکتر با عربده‌زدن و ایجاد تضاد در موقعیت به سمت خلق خنده می‌رفت، گاه یک عضو قطع می‌شد و ترکیب فلک‌زدگیِ بیمار نگون‌بخت و خونسردی پزشک، ایجاد موقعیت کمدی می‌کرد. کمدی عطاران هنوز کاراکتر ویژه و سازمان‌یافته‌ای نداشت.

«کوچه اقاقیا» هم بیشتر از آن که تحت‌تاثیر کارگردانی رضا عطاران باشد، تحت‌تاثیر متن سروش صحت بود. سریالی که لایه‌های زیرینش البته جنس کمدی که عطاران بعدتر در تلویزیون و سینما توزیع کرد، را فاش می‌کرد. یعنی حالا که این مجموعه را در یک روند تحلیل می‌کنیم و از آن برای تبیین جنس کمدی عطاران استفاده می‌کنیم، متوجه خواهیم شد که مثلا تیپِ بچه تُخس و پررو که نماد شاخصش علی صادقی بوده، از «کوچه اقاقیا» متولد شد. فضا و جهان «کوچه اقاقیا»، اما انگار با تجربه زیسته عطاران منطبق نبود و او بسان یک کارگردان غریبه با فضا، با امکانی که داشت تلاش کرد چیزی ارائه کند که هم خودش باشد و هم سروش صحت، منظور از امکان، در آن جا متن نویسنده است، «کوچه اقاقیا» تجربه شکست‌خورده‌ای نبود، اما اوج هم نبود.

آقای مدیری، واقعا کمدیِ عطاران چرک است؟

«خانه به دوش» احتمالا نقطه عطف عطاران شد و بعدتر جهانِ این مجموعه در کار‌های بعدی‌اش نظیر: «متهم گریخت»، «ترش و شیرین» و «بزنگاه» گسترش پیدا کرد، آن چه که مدیری اسمش را گذاشته: «چرک» احتمالا همین جهان متاخر عطاران است. فضای درهم و تیره‌ای که از فقر و فلاکت به خنده می‌رساند و اتفاقا از همین جهت هم بسیار نزدیک و رئال نشان می‌دهد. فضایی که تا مدت‌ها در میان نقد‌های آکادمیک هم بیشتر مطلوب جنوب‌شهری‌ها و یا شهرستانی‌ها قلمداد می‌شد، کاملا متفاوت با آن چه که مثلا در کار‌های انتزاعی مثل: «شب‌های برره» یا کار‌هایی نظیر «پاورچین» و «نقطه‌چین» می‌دیدیم و حتی همین «هیولا» هم جنس دیگری از کمدی‌ست و این دلیل ترجیح یکی بر دیگری نمی‌تواند باشد.

کمدیِ مدیری به دنبال دلیل است و کمدیِ عطاران به جهان منتج و معلول می‌پردازد، در واقع عطاران آن چه را نشان می‌دهد که در حال حادث‌شدن است و کمدی مدیری در «شب‌های برره»، «قهوه تلخ» و یا «هیولا» آسیب‌شناسی می‌کند و از همین جهت است که ظاهرا فضای کار‌های عطاران، ساده و سهل‌تر به نظر می‌رسد در صورتی که در لایه‌های عمیق‌تر ماجرا، توجه به ریز جزئیات نانوای محل و اغراق در پرداخت حرکات او دقیقا یک کار هنری‌ست.

شاید اطلاق «چرک» به جهان‌بینیِ کمدی عطاران نوعی خدمت به او و هنرش باشد. او توانسته تمام چرک‌های روزمره ما دودره‌بازی‌ها و رِندی‌هامان را بالا بیاورد. البته که منش کم‌ادعا و پرهیزش از معامله‌های مرسوم هنر و قدرت هم به محبوبیتش دامن زده، این آخری را مدیری خوب می‌داند و ما هم عطاران از جهان روزمره خنده‌ها را بیرون می‌کِشَد و آن را بازنمایی می‌کند و به واسطه همین وجود غریزیِ ویژه‌اش، خودش را به خیلی از فیلم‌های دیگران تحمیل کرده است.

تصور کنید «نهنگ عنبر» را اگر کسی غیر از عطاران اجرایش می‌کرد. ارژنگِ فیلم سامان مقدم، نمای نزدیک و غلوآمیز زیست یک جوان دهه پنجاهی‌ست که دشواری‌های دهه شصت را تجربه کرده و ما در قامت عطاران، تمام آن ویژگی‌های نسلی را می‌بینیم. او که ناگهان در میانه‌ی یک موقعیت ملودرام و وقت شنیدن خبر مهاجرت معشوقه‌اش، فُکُل‌هایش را به عادت جوان‌های آن دوره دست می‌کِشَد و مرگ بر آمریکا سَر می‌دهد، او خودِ عطاران تمام این سال‌هاست. هم او که در «مصادره» هم در واقع باز اسپین‌آفی از نهنگ عنبرش را ارائه می‌کرد و رفته رفته هر که خواست میلیاردی بفروشد به عطاران پناه برد و البته در این سال‌ها «جواد عزتی» و «نوید محمدزاده» هم همپای او هستند.

عطاران البته خیلی پیش‌تر از «نهنگ عنبر» فهمیده بود که برای ماندن باید ریسک کند و «دهلیز» تلاش موفقی بود که آن روی دیگرش را ببینیم. همزمان در تمام این سال‌ها زوج کاهانی- عطاران در «اسب حیوان نجیبی‌ست» و «استراحت مطلق» و «بی‌خود و بی‌جهت» باعث بروز جلوه‌های ابزورد غریزه طنازی عطاران بوده. کسی نمی‌داند، اصلا شاید تجربه همکاری با کاهانی، عطاران را به سمت کار‌هایی نظیر: «خوابم می‌آد» و «ردکارپت» سوق داد. هر دو طنز سیاه بودند و پر از مولفه‌های کمدی‌های پوچ؛ سرگردانی، سردرگمی، کسالت، سکون و... کار‌هایی که برای عطاران به اندازه تلویزیون موفقیت نداشتند.

شاید برای دیدن اوج کارگردانی عطاران در سینما فعلا باید منتظر باشیم و البته که با توجه به سن و سالی که عطاران دارد، هنوز دیر نشده. کما این که شروع او در تلویزیون هم مملو از موفقیت نبود و رفته رفته توانست حضور کم‌ادعایش را مسلط کند، آن قدر مسلط که هنوز هم کار‌های قدیمی او در بازپخش‌های چندباره در شبکه‌های سیما از کار‌های امساله موفق‌تر است.

آقای مدیری، واقعا کمدیِ عطاران چرک است؟

شاید اطلاق یک واژه منفی نظیر: «چرک» به جهان‌بینیِ کمدی عطاران اصلا نوعی خدمت به او و هنرش باشد. مدیری درست می‌گوید، اما این از ضعف دنیای هنری عطاران نیست و اتفاقا این نقطه قوت اوست. چه کسی مثل او توانسته تمام چرک‌های روزمره ما را بالا بیاورد؟ دودره‌بازی‌ها و رِندی‌هامان را کسی، چون عطاران تلسکوپ انداخته و این حجم ثبات او، این میل به خواستنش، به احتمال زیاد دلایل جامعه‌شناسی متعددی دارد. البته که منش کم‌ادعا و پرهیزش از معامله‌های مرسوم هنر و قدرت هم به محبوبیتش دامن زده، در واقع همه این‌ها و خصوصا این آخری، مدیری خوب می‌داند و ما هم.

انتشار یافته: 15
در انتظار بررسی:3
Iran, Islamic Republic of
12:32 - 1399/02/22
رضا عطاران رو خدا بغل کرده
Canada
12:43 - 1399/02/22
عین واقعیت گفته هنر ش همینه
Iran, Islamic Republic of
14:51 - 1399/02/22
عطاران از خلاقترین کمدی سازهاست موقعیتهایی رو برای تماشاچی به نمایش میذاره که قبلش در واقعیت دیدیم و همیشه دوست داشتیم دوباره اتفاق بیوفته این کار رو عطاران بخوبی نشون میده وبسیار روان و بی پیرایه قصه میگه، فاصله کارهاش با مدیری مثل پراید و پورشه ست در سرعت البته نه ارزش!
Iran, Islamic Republic of
15:11 - 1399/02/22
دقیق گقتین هنر چرک برعکس معنی بدی که دارد یک اصطلاح هنری است یک هنرمندی است که بتواند اینقدر زیبا چرک کار کند
Iran, Islamic Republic of
15:58 - 1399/02/22
واقعا کارای عطاران به مراتب قوی تر و بهتر از مدیری بوده مردم بیشتر با کارای عطاران حال میکرپم مثل خانه به دوش و ... تا طنز قهوه تلخ و ویلای من و ... مدیری
من که به شخصه از کارای مدیری فقط مرد هزارچهره رو دوست داشتم
پاسخ ها
هم ولایتی و هم زبان
Iran, Islamic Republic of
۰۲:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۳
حرف هایی که من گاه و بی گاه گفتم البته کم و بیش در همه مشاغل هست ولی بسیار کم رنگ اما در دنیای بازی گوش ها بی نهایت و در نابودی هم.به هم در حاظر نون قرض میدن و از پشت به هم بالا ترین خنجر(ذوالفقار)می کشند به نو رسیده ها بسیار حسادت میکنند و بخل می‌ورزند با اطمینان کامل میگم اگه بتوانند سر به نیستش می کنند تمام کار های عطاران اصلاً با کارهای مدیری قابل قیاس نیست .فیلم های عطاران همه منظم و عامه پسند است و ارزش وقت گذاشتن برای دیدن را دارد.فیلم های مدیری و
ساخت سریال های اینجوری بی سر و ته چقدر ثروت ملی به باد فنا رفته اگه به خاله بازی بچه ها کمی عمیق فکر کرده با شید متوجه هستید که خیلی جذاب تر از این گونه سریال ها بازی میکنند چطور صدا و سیما به سریال های پوشالی مجوز پخش میدهد با وجود اینکه خوب میدونه اینا ارزش دیدن ندارند و بعد از اتمام هیچ نفعی برای بیننده (کسانی که میدیدند)نداره مگر اینکه سودی هم برای خود مسعول آن شبکه داشته و چیزی بهش می رسیده وگر نه به ملت احترام میگذاشت.و می گفت این اراجیف در شان ملت همیشه جان بر کف ایران نیست.چرا این روزا بازی گوش ها به زیر پیراهن پوشها حمله می کنند (مثل یارو که ماهیت خودش که به درک به فرهنگ زبان شخصیت قوم غیور ایران لر توهین کرد و مدام زیر پیراهن پوشها رو طوطی وار تکرار میکرد البته از کسی که اصالت خودشو به تمسخر بگیره و همین سبب آزرده شدن هم ولایتی ها و هم زبانان شود انتظار بیشتری نباید داشت.یک نو رسیده آمده کارش هم خیلی خوب انجام داده و مورد تحسین و تجلیل بینندگان شده تو عقده کردی و ایرادی در کارش نبود و زیر پیراهن را تکرار میکردی کسی که وجود و اصالت خود واحترام قومی را نادیده می گیرد که نباید از دیگران انتقاد کند.(بی خانواده)هیچ وقت قومی ان حرف توهین آمیزی که زدی فراموش نمیکنند یادت باشه که همه رو دشمن خودت کردی البته اگر ارزش دشمن را داشته باشی
Iran, Islamic Republic of
19:29 - 1399/02/22
کارای عطاران از کارای اخیر مدیری خیلی سرتره. شوخیای عطاران تو کارایی که خودش ساخته حرف نداره. نه لوده بازیه نه لوس. واقعا حیف شد از تلویزیون بیرونش کردن.
Iran, Islamic Republic of
02:27 - 1399/02/23
بیکاریدا. یا فیلمی مال چندین ساله پیشو می زارید هیچی، حالا دربارش مقاله هم می نویسید؟. اینقدر موضوع واسه نوشتن کم دارید؟
Iran, Islamic Republic of
05:46 - 1399/02/23
به خاطر همین ساده زیستی هست که سریالهای عطاران پر بیننده بودن
Iran, Islamic Republic of
20:06 - 1399/02/23
کمدی های مدیری از مال عطاران تمیز تره
Iran, Islamic Republic of
00:56 - 1399/02/24
پرهیزش از بازی هنر و قدرت ؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شاید شخصیتش به این حرفها نمی خوره نه اینکه نخواسته باشه !
شاید حوصله دردسر نداره می خواد راحت باشه .
Iran, Islamic Republic of
01:48 - 1399/02/24
مدیری
عطاران ی چیزایی ساخت که توصدسال سیاه نتونستی مانندش بسازی نمیگم کارات خوب نیس ولی اون همیشه ارواقعیت مردم از درد مردم ساخته شمام که همش سریالاتون طنز فاخر وخانه ان چنانی.عطاران به خودش بدترین نقش هارو میده مثل داماد سربارخانواده.شماچی همیشه نقش های خوب به خودتون میدید
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج