۴ سالِ بعد، همان مردم، همان آبان، خیلی غمگین‌تر، اما امیدوار

برترین‌ها: درست چهار سال پیش در همین روزها بود که آن غائله افزایش قیمت بنزین شروع شد و و البته به طور دقیق‌تر در همین ۲۶ آبان بود که اینترنت قطع شد و اما در خیابان... بعدتر و بعد از یک هفته که اینترنت برگشت، به مرور خبرهایی رسید که باورش دشوار بود، اگر حجم اتفاقات پی‌در‌پی مثل واقعه هواپیمای اوکراینی نبود، شاید هنوز و همچنان در شوک آن یک هفته آبان ۹۸ مانده بودیم، به هر حال باید روزها و سال‌ها بگذرد تا تک تک اتفاقات این سال‌ها را با دقت و سر حوصله مرور کنیم، در این مطلب نگاهی انداخته‌ایم به روند اتفاقات آن یک هفته عجیب و فراموش‌نشدنی:

تریبون‌ها خالی بود، کسی پشت میکروفون نیامد!

کمتر اتفاق افتاد که تاریخ را به عقب برگردانیم تا ببینیم پیش از آن شب چه اتفاقاتی رخ داد که آن همه هزینه را به بار آورد. چه شد که هیچ سیاستگذاری مسوولیت کار را به تنهایی به عهده نمی گرفت و برای  آن دنبال شریک می گشت؟ چه شد که از بدنه کارشناسی کشور که بارها در مورد اصلاح قیمت انرژی شنیده بودیم، کسی به میان نمی آمد تا از طرح دفاع کند؟ بازخوانی آبان ۹۸، همچنان ناگفته‌های زیادی دارد.

هر چند این تصمیم، در روز ۲۴ آبان ۱۳۹۸ به ثبت رسید اما پیش از آن دولت در ۶ مقطع از سال ۹۵ تصمیم به افزایش قیمت بنزین داشت. در نهایت اعلام کردند از آغاز روز جمعه ۲۴ آبان بنزین سهمیه‌بندی می‌‌شود. قیمت هر لیتر بنزین سهمیه‌بندی ۱۵۰۰ تومان و هر لیتر بنزین آزاد ۳ هزار تومان است. پیش از آغاز سهمیه‌بندی قیمت هر لیتر بنزین هزار تومان بود. با این تصمیم، قیمت بنزین سهمیه‌ای نسبت به نرخ قبلی ۵۰ درصد بالا رفت و بنزین آزاد هم سه برابر شد. شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی می‌گفت سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بنزین مصوبه شورای عالی هماهنگی سران سه قوه بود.

خبرهای ناگوار، اعتراض‌ها شروع شده بود...

از همان ساعت‌های ابتدایی اعلام ناگهانی افزایش قیمت بنزین، اعتراض‌هایی در بعضی شهرستان‌ها مثل اهواز، مشهد و سیرجان شکل گرفت اما به سرعت فراگیر شد. جمال عرف، معاون وقت سیاسی وزیر کشور شهریور آن سال در گفتگو با خبرگزاری فارس گفته "اولین جایی که منجر به درگیری شد سیرجان بود و منجر به جان باختن آن فرد شد و عکس او به فضای مجازی رفت."

از همان روز جمعه ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌داد گروهی شروع به سر دادن شعار کردند. در همان روز در اینترنت تلفن‌های‌همراه در مشهد، اهواز، بهبهان و امیدیه دچار اختلال شد. روز شنبه، تجمعات گستردگی بیشتری پیدا کرد. به گزارش خبرگزاری‌ها، دامنه اعتراضات به شیراز، بندرعباس، اصفهان و قم نیز کشیده شد.

خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش کرد که در شهرهای شیراز، گرگان، خرم‌آباد، قم، ایلام و کرج معترضان با خاموش کردن خودروهایشان و ایجاد ترافیک، ‌نارضایتی خود را نسبت به نرخ جدید بنزین اعلام کردند. در شهرهای سنندج، ‌دورود و قزوین، مهدیشهر،‌ گرمسار و شاهرود نیز اعتراض‌هایی انجام شد.

با ادامه اعتراض‌ها، عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر وقت کشور هشدار داد خویشتن داری نیروی انتظامی در برابر معترضان در صورت ادامه برخی رفتارها پایان خواهد یافت. در جریان اعتراض‌ها به بعضی از اماکن دولتی، بانک‌ها و پمپ‌بنزین‌ها خسارت‌هایی زده شد. گزارش‌های منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی از گسترش اعتراضات در شهرهای تهران، شیراز، تبریز و بهبهان خبر می‌داد.  همچنین در برخی تصاویر، دو خودروی پلیس دیده شد که به آتش کشیده شده بودند.

و حسن روحانی که جمعه صبح خبردار شد

موسسه "نت‌بلاکس"، یک سازمان نظارت بر اینترنت خبر داده بود که اینترنت در ایران با اختلال قابل توجهی روبه‌رو شده بود. واکنش مقامات به افزایش قیمت بنزین متناقض بود و کسی حاضر نبود مسئولیت افزایش قیمت‌ها را به عهده بگیرد.

حسن روحانی بعدتر و با بحرانی شدن اوضاع حرفش را پس گرفت. او ۶ آذر ۹۸ در جلسه شورای اداری استان آذربایجان شرقی با بیان اینکه اجرای طرح سهمیه بندی بنزین را به وزیر کشور و شورای امنیت واگذار کرده بودم"،‌ گفت: "من هم مثل همه مردم صبح روز جمعه دیدم که قیمت بنزین تغییر کرده است!

مجمع تشخیص مصلحت نظام و نمایندگان مجلس دهم نیز خبر داده بودند که در جریان افزایش قیمت بنزین نبوده‌اند. فراکسیون امید مجلس نیز طرح دو فوریتی برای بازگشتن قیمت‌ بنزین به قبل از ۲۴ آبان را ارائه کرد. خبرگزاری فارس، در گزارشی به نقل از منابع آگاه نوشت که از شب جمعه تا یکشنبه، در صد نقطه ایران تجمع و تظاهرات بوده و بیش از ۱۰۰۰ نفر بازداشت شده‌اند.

به نوشته یکی از اعضای تحریریه وب سایت عصر ایران در آن روزها جمعی از دانشجویان در دانشگاه تهران هم تجمعی مسالمت‌آمیز برگزار کردند. کانال تلگرامی شوراهای صنفی دانشجویان کشور گزارش کرد تنها در روز دوشنبه بین ۴٠ تا ۵٠ نفر از فعالان دانشجویی در دانشگاه تهران و اطراف آن بازداشت شدند.

آن ۲۳۰نفر

سازمان عفو بین الملل شمار کشته‌ شدگان آبان را دست‌کم ۳۰۴ نفر برآورد کرده بود که هیچ گاه از سوی مسئولان تائید نشد. در اوایل دی ماه همان سال هم خبرگزاری رویترز در ادعایی عجیب از کشته شدن حدود ۱۵۰۰ نفر در جریان اعتراضات آبان خبر داده بود که با اعلام رسمی تعداد قربانیان از سوی رییس کمیسیون امنیت ملی در دوره دهم مجلس این شایعه جنجالی تکذیب شد.

به گزارش ایسنا، مجتبی ذوالنور، رییس وقت کمیسیون امنیت ملی در دوره دهم مجلس در ۱۲ خرداد ۱۳۹۹ به  با ارایه آماری از خسارات جانی و مالی حوادث آبان ۹۸ ، به طور رسمی تعدا کشته‌های این حوادث را ۲۳۰ نفر اعلام کرد. وی اعلام کرد: رسانه های بیگانه آمارهای دروغین اعلام کرده و تا ده هزار نفر کشته اعلام کردند، ۲۳۰ کشته در مجموع داشتیم که۶ نفر از ماموران بودند.

آن خانم فرماندار و این عکس‌های به جا مانده

از آن روزها اظهارنظرهای ساده‌انگارانه زیادی هم در یادها مانده است، و البته عکس‌های زیادی از جانباختگان که شرح همه‌اش در این مجال نمی‌گنجد، مشت نمونه خروار فقط این که فرماندار قلعه حسن خان گفته بود که شخصا دستور شلیک داده‌ام.