کفش سرباز «بزرگ‌پا» بعد از ۲ هزارسال از باتلاق بیرون آمد!

فرادید: به تازگی در نزدیکی دیوار باستانی هادریان در نورث‌آمبرلند انگلستان، در باتلاق‌های اطراف محل قلعۀ رومی «مگنا»، کفشی با اندازه‌ای غیرعادی کشف شده است.

طول این کفش چرمی به ۳۲ سانتی‌متر می‌رسد، که معادل سایز ۴۷ اروپا است. به‌نظر می‌رسد این کفش بزرگ‌ترین نمونه‌ موجود در مجموعۀ بیش از ۵۰۰۰ کفش باستانی کشف شده رومی در بریتانیا باشد.

قلعه مگنا حدود هفت مایل غرب قلعه بزرگ‌تر ویندولاندا واقع شده و یکی از چندین قلعه کوچکی بوده که در امتداد دیوار هادریان ساخته شده بودند. این قلعه میزبان گروه‌هایی از کمانداران و سربازان بوده است.

قلعه مگنا تا پیش از سال ۲۰۲۳ تنها تحت بررسی‌های ژئوفیزیکی قرار داشت، اما همین بررسی‌ها نشان دادند که این قلعه نیز مانند قلعۀ باستانی ویندولاندا که در نزدیکی آن قرار دارد، از نظر آثار باستانی بسیار غنی است.

البته طی دو دهه اخیر، خشکی و گرمای غیرمعمول هوا موجب خشک شدن سریع باتلاق‌های اطراف قلعه‌ها شده و از دست رفتن رطوبت این مناطق باعث آسیب به خاک‌هایی شده که حفظ بقای اشیای ارگانیک شکننده‌ مانند نامه‌ها و کفش‌ها را برای دو هزار سال ممکن کرده بودند.

در پایان ماه مارس، گروهی از باستان‌شناسان و داوطلبان شروع به حفاری در سازه‌های دفاعی بیرون دیوار شمالی قلعه مگنا کردند. در کف یکی از خندق‌ها، شیار باریکی به نام «شکننده مچ پا» وجود داشت که دقیقاً برای همین منظور ساخته شده بود: گیر انداختن پای سرباز دشمن و شکستن مچ او. سه کفش و تکه‌هایی از چرم دقیقاً در همین شیار کشف شدند.

دو عدد از این کفش‌ها در وضعیت بسیار خوبی قرار دارند. نخستین کفشی که پیدا شد، تقریباً تمام لایه‌های زیره‌اش را حفظ کرده بود، همراه با بخشی از پاشنه و بیشتر میخ‌های فلزی روی زیره بیرونی. این کفش تصویر واضحی از نحوه ساخت کفش‌های رومی به ما می‌دهد: زیره‌ها از چندین لایه چرم ساخته می‌شدند که با بند چرمی، دوخت و میخ به‌هم متصل می‌شدند. این میخ‌ها برای تقویت سطح خارجی کفش استفاده می‌شدند و در بسیاری از انواع کفش‌های رومی دیده می‌شوند. متأسفانه بخش جلوی کفش از بین رفته، بنابراین اندازه دقیق آن مشخص نیست، اما همین مقدار باقی‌مانده نشان می‌دهد که با کفشی بزرگ روبه‌رو بوده‌ایم.

اما درباره کفش دوم، هیچ شکی در مورد بزرگی‌اش وجود نداشت. این کفش از نوک تا پاشنه سالم بود و بلافاصله باعث شگفتی حاضران شد. گرچه تنها یکی از چندین لایه زیره آن باقی مانده، اما اندازه‌ بسیار بزرگ کفش باعث شد همه در مورد اینکه چه کسی ممکن است چنین کفشی پوشیده باشد صحبت کنند.

این کفش‌ها و تکه‌های چرم اکنون برای بررسی‌های دقیق‌تر به آزمایشگاه حفاظت سپرده خواهند شد تا کارشناسان چرم آن‌ها را بررسی کنند.