توضیح جلیل محبی درباره اعطای مجوز به رائفی‌پور

گفتگوي روزنامه «اعتماد» با دبير ستاد امر به معروف درباره مجوز اعطا شده به علي‌اكبر رائفي‌پور‌ را بخوانید.

آقاي محبي اخيرا مجوزي به يكي از فعالان سياسي براي امر به معروف مسوولان اعطا شده كه انتقادهاي بسياري به همراه داشت؛ حال آنكه شرعا امر به معروف و نهي از منكر نيازمند اعطاي مجوز نيست، اين دو مساله به نوعي تناقض محسوب نمي‌شود؟

امر به معروف و نهي از منكر همان‌طور كه گفتيد يك جواب شرعي و يك حق شهروندي است. هر فردي مي‌تواند مسوولان را امر به معروف و نهي از منكر كند كه اقدامي واجب نيز محسوب مي‌شود اما در جهان امروز براي انجام اين قبيل اقدامات همچون ساير موارد، گروه‌ها و سازمان‌هاي مردم‌نهادي تشكيل شده و افرادي گردهم مي‌آيند تا كار منسجم‌تري انجام دهند كه براي آن نيازمند اخذ مجوز از دولت‌ها و حاكميت‌ها هستند. هرچند كه اين اقدام بدون اخذ مجوز نيز صورت مي‌گيرد ولي دريافت مجوز به نوعي مشروعيت حاكميتي به آن گروه مي‌بخشد. شما مي‌توانيد به صورت فردي ليست انتخاباتي دهيد و فعاليت سياسي كنيد ولي مي‌توانيد مجوز حزب بگيريد و اين فعاليت را در قالب آن تعريف كنيد. كسي به شما نمي‌گويد چرا مجوز حزب نداريد ولي اخذ اين مجوز نوعي مشروعيت به فعاليت افراد مي‌بخشد. در ماجراي امر به معروف نيز همين است و شما مي‌توانيد مجوز بگيريد تا از مشروعيت حاكميتي برخوردار باشيد. رهبر انقلاب نيز گفته‌اند كه «امر به معروف و نهي از منكر حوزه‌هاي مختلفي دارد كه مهم‌ترينش حوزه مسوولان است. مردم بايد از مسوولان كار خوب را بخواهند آن‌هم نه به صورت خواهش و تقاضا.»

مساله اينجاست كه بر‌اساس قوانين اعطاي مجوز به سازمان‌هاي مردم‌نهاد(سمن‌ها) بر‌عهده وزارت كشور است نه ستاد احياي امر به معروف.

بله! در ايران براي اخذ مجوز تشكيل سمن‌ها و سازمان‌هاي مردم‌نهاد لازم است كه به عنوان سمن‌هاي وزارت كشور مراجعه كنيد ولي اشكال كار آنجاست كه اخذ مجوز از وزارت كشور بسيار سخت و البته زمان‌بر است، ضمن آنكه درنهايت ممكن است به فرد مجوز داده نشود؛ بنابراين ما در ستاد احياي امر به معروف شرايط را تسهيل كرديم تا هر فردي كه قصد تشكيل سمن در اين زمينه را دارد، بتواند با مراجعه به ما مجوز مربوطه را دريافت كند.

اين موازي‌كاري محسوب نمي‌شود؟

قبلا هم موازي بوده است. زماني هم سازمان ملي جوانان اقدام به اعطاي مجوز به سمن‌ها و سازمان‌هاي مردم‌نهاد مي‌كرد و هم وزارت كشور اما پس از مدتي فقط وزارت كشور مسووليت اين كار را برعهده گرفت. آن زمان طي روند در وزارت كشور و اخذ مجوز ممكن بود ۲ سال به طول انجامد حال آنكه در سازمان ملي جوانان اين مهم سريعا اتفاق مي‌افتاد. امروز هم شرايط به همان شكل است. ما بارها و بارها ديده‌ايم كه يك مقام مسوول حاكميتي هنگام مواجهه با امر به معروف به فرد آمر مي‌گويد «به تو چه!» ما براي آنكه اين مقام مسوول ديگر نتواند مقابل آمر معروف چنين رفتاري داشته باشد، اقدام به اعطاي مجوز به سمن‌ها مي‌كنيم تا به نوعي از آنان حمايت كنيم.

با اين حساب مجوز اعطا شده به آقاي رائفي‌پور اولين مجوز است يا خير؟

خير اولين مجوز نيست. ما از ۱۵ مرداد ماه ۹۸ كه آيت‌الله صديقي از اعطاي مجوز امر به معروف به سمن‌ها گفتند تا امروز ۴۰۰ مجوز در حوزه‌هاي مختلف مثل محيط‌زيست صادر كرده‌ايم.

در حوزه امر به معروف مسوولان چند مجوز داده‌ايد؟

تعداد دقيقش خاطرم نيست اما تعدادش در قياس با ساير موارد كمتر بود. مجوز آقاي رائفي‌پور حدود يك ماه پيش و در خرداد ماه صادر شد و اخيرا آن را منتشر كردند.

بيشترين مجوز صادر شده براي امر به معروف در چه حوزه‌هايي است؟

در ستاد امر به معروف ۱۶ عرصه به عنوان اولويت تعيين شده همچون عرصه‌هاي اقتصاد، فساد اداري، فرهنگ و هنر و... اما بيشترين مجوزهاي صادر شده به حوزه‌هاي «محيط‌زيست» و «عفاف و حجاب» اختصاص دارد. اگر مجوز اعطا شده در حوزه امر به معروف مسوولان كمتر بوده به اين دليل است كه درخواست‌هاي كمتري در اين حوزه وجود داشته اما اگر فردي قصد فعاليت در اين حوزه را داشته باشد ما نه تنها به سرعت به او مجوز مي‌دهيم بلكه به او مواد قانوني را نيز آموزش مي‌دهيم تا بداند آمر به معروف نبايد توهين كند، افترا بزند يا نشر اكاذيب كند. همچنين اگر مشكلي ايجاد شد از آمر به معروف حمايت مي‌كنيم و او را در لايحه‌نويسي همراهي كرده و وكيل معرفي مي‌كنيم.

اعطاي مجوز به گروه و طيف خاصي اختصاص دارد؟

انحصاري در كار نيست. ما فقط گفته‌ايم كه حداقل ۲ نفر از ۷ عضو اوليه سمن بايد يا در حوزه‌اي كه خواستار فعاليت در آن هستند، تجربه داشته باشند و مثلا چند تا توييت در اين زمينه زده باشند يا اينكه تحصيلات‌شان مرتبط باشد. ما جلوي كسي را نمي‌گيريم فقط مراقبيم كه كسي از اين مجوز سوءاستفاده نكند.

وقتي ملاك شما براي برخورداري از تجربه توييت زدن باشد چطور اطمينان حاصل مي‌كنيد كه سوءاستفاده‌اي در كار نباشد؟

فقط توييت نيست. فرد بالاخره بايد در حوزه‌اي كه قصد فعاليت در آن را دارد، كنش و واكنشي ترتيب داده باشد. اگر يك بچه ۱۸ ساله بدون هر گونه سابقه و فعاليت سياسي قصد دريافت مجوز داشته باشد ما به او مجوز نمي‌دهيم ولي وقتي فرد از سابقه‌اي برخوردار باشد اين كار را مي‌كنيم. نكته اين است كه اگر روزي مردم به اين باور رسيدند كه مي‌توانند مسوولان را امر به معروف كنند و مسوولان نيز به آن بي‌اعتنايي نكردند، آن روز مي‌توان اميدوار بود كه اين مجوزها خود به خود از بين بروند. برخي مخالفان مي‌گفتند كه امر به معروف به مجوز احتياج ندارد اين دقيقا هدف ماست ولي تا آن زمان لازم است از آمران به معروف نوعي حمايت صورت بگيرد و ما در اين زمينه خط قرمزي نداريم.

يعني اگر فردي با ديدگاه سياسي مخالف با آقاي رائفي‌پور و شما درخواست كند اين مجوز به او اعطا مي‌شود يا اينكه اين امتياز تمام و كمال در‌اختيار طيف خاصي است؟

شما به اصلاح‌طلبان بگوييد اگر خواستند امر به معروف كنند، بيايند و مجوز بگيرند. ما از همه حمايت مي‌كنيم. همان‌طور كه اصلاح‌طلبان ممكن است خطا كنند، انقلابي‌ها و اصولگرايان نيز ممكن است خطا كنند. امكان خطا براي همه وجود دارد ولي نه حق امر به معروف را ساقط مي‌كند و نه تكليف را. ما در ستاد احياي امر به معروف نظارت استصوابي نداريم.

و سوال آخر آنكه باتوجه به برخورداري ستاد احياي امر به معروف از بودجه دولتي، آيا سمن‌هايي كه شما به آنها مجوز فعاليت مي‌دهيد هم بودجه دريافت مي‌كنند يا خير؟

ما موظفيم بودجه دولتي خود را بين ستادهاي استاني كه مستقل عمل كرده و به حرف ما هم گوش نمي‌دهند توزيع كنيم و اين پول تقريبا به‌ طور كامل بين آنان پخش مي‌شود؛ بنابراين ما حمايت مالي از اين سمن‌ها نداريم. اگر يكي از اين سمن‌ها براي كمك مالي به ما مراجعه كند، دل‌مان مي‌خواهد كمكش كنيم ولي پولي براي اين كار نداريم.