داوری ابلق

مسعود میر در روزنامه همشهری نوشت: یک‌بار شرایط سیاسی تأثیر‌گذار می‌شود و یک‌بار نابسامانی‌های اجتماعی. گاهی انتخاب از سرچشمه احتیاط، آلوده می‌شود و زمانی تن‌دادن به‌نظرات بیرونی، رودخانه جاری سینما را گل‌آلود می‌کند. امسال که کرونا می‌خواست بود و نبود جشنواره را از ریشه بخشکاند تا تنگی‌نفس صنعت سینما در این مملکت به خفگی مبدل شود، دل‌ها گرم بود به تلاش برای جبران روزهای ویروس‌زده و رفع دلخوری‌ها و شستن خاطرات تلخ و کلافه‌کننده از برخی داوری‌ها در ادوار برگزاری جشنواره فیلم فجر.

دلگرمی به جشنواره خیلی زود با دلسردی از امکان به نمایش درآمدن فیلم قاتل و وحشی دگرگون شد و حالا هم که بعد از چند روز پرالتهاب و حاشیه، داوران اسامی کاندیداها برای دریافت سیمرغ در بخش‌های مختلف را به دبیر جشنواره سپرده‌اند، به آن دلسردی‌ها مقادیر بسیاری حیرت هم افزون شده است. حالا نامزدهای دریافت سیمرغ باید در حالی تا چهارشنبه‌شب انتظار بکشند تا معلوم شود که توان کنار‌زدن رقبا را داشته‌اند یا نه که تا همین حالا هم چندین رقیب قدرتمند از گردونه رقابت کنار گذاشته شده‌اند.

ه مثل هدیه، هادی و هوتن

هرجور حساب کنید، باز هم نمی‌توانید برای معادله نادیده‌گرفتن 3 بازیگر که اتفاقا نام هر سه نفرشان با «ه» شروع می‌شود، به جواب برسید. توضیح اینکه هیچ اثری از نام هدیه تهرانی به‌عنوان بازیگر اصلی زن در فیلم بی‌همه‌‌چیز در میان نامزدها نیست و هادی حجازی‌فر هم در این فیلم به‌راحتی درخشیدن اما نادیده‌گرفته‌شدنش در سال‌های قبل دوباره مورد بی‌مهری که نه، بی‌توجهی مطلق قرار گرفته‌است. حجازی‌فر در سال‌های قبل کاندیدا می‌شد اما سیمرغ نمی‌گرفت ولی امسال داوران کلا خیال خودشان را راحت کرده و نام او را حتی در میان نامزدها هم ننوشته‌اند. در این روزهایی که از آغاز جشنواره می‌گذرد، اگر تماشای فیلم محسن قرایی با بازی هدیه تهرانی روی پرده هم نصیب کسی نشده باشد، می‌توان ادعا کرد که تیزرش روی موبایل عشاق سینمای ایران بارها به نمایش درآمده و دیده شده است. تهرانی با ایفای نقش زنی میانسال، دست و دلباز، مشهور و البته انتقام‌جو چنان در فیلم «بی‌همه‌‌چیز» مخاطبان را مجذوب می‌کند که نبودن نامش در میان نامزدهای بهترین بازیگر نقش اصلی زن به چیزی جز کج‌سلیقگی و بی‌توجهی تعبیر نخواهد شد.

به‌جز تهرانی و حجازی‌فر، به‌جز هدیه و هادی و خلاصه به‌جز بی‌همه‌‌چیز، باید قربانی بعدی شیوه داوری جشنواره سی‌و‌نهم را به نام هوتن شکیبا سند گرفت. هوتن شکیبا در ابلق، یک کبوترباز حرفه‌ای با لکنت‌زبانی جزئی است که البته کبوتر عاشقی‌هایش جلد همسر و خانه‌اش است و اتفاقا در بیان این دلدادگی‌ها هیچ لکنتی ندارد. به‌جز ابلق اما هوتن در فیلم تی‌تی یک اتفاق مهم است؛ پسرک آوازه‌خوان و دائما مست و نشئه با زندگی کولی‌وار خود روی پرده تماشاگر را جذب می‌کند ولی عجیب است که این توانایی به چشم داوران نیامده است. جالب اینکه در سینمای ایران و در جشنواره فیلم فجر هر بازیگری برای ایفای نقش معتاد یا لات به‌راحتی سیمرغ را شکار کرده است اما هوتن شکیبا حتی برای دریافت سیمرغ نامزد هم نشده است. جشنواره سی‌و‌نهم به هدیه، هادی و هوتن بسیار بدهکار است.

ب مثل باران، مثل بهداد

در فهرست کاندیداهای جشنواره سی‌و‌نهم برای دریافت سیمرغ بی‌تردید نام باران کوثری خالی است. باران بعد از مدت‌ها در فیلم گیجگاه، گویی با خودش و میانسالی‌اش کنار آمده است و نتیجه شده بازی در نقش زنی که بعد از جدایی از همسرش که در زندان است، دل به مردی می‌سپارد که می‌تواند برای پسرش هم معلم خوبی باشد و هم پدری مهربان. بازیگر نقش مقابل باران هم بر‌عهده حامد بهداد است که قابلیت‌های جدی و شیطنت‌های ویژه‌اش را هم توأمان به گیجگاه سپرده، ولی به اندازه یک دوبازیگر فوق‌العاده ضعیف کاندیدا شده در بخش اصلی و مکمل مرد هم تحویل گرفته نشده است. نکته دیگر بارانی اینکه کوثری با آن گریم عجیب و سنگین در نقش دختر میانسال روستایی که همه زندگی‌اش در قربانی‌نشدن گاوش خلاصه می‌شود هم می‌توانست در میان نامزدهای بخش مکمل جایی برای خود دست و پا کند اما داوران قطعا و حتما چنین عقید‌ه‌ای نداشتند.

شیشلیک؛ ماجرای پرطرفدار نیمروز

چه بخواهیم و چه نخواهیم، کارگردان وقایع‌نگار تاریخ معاصر که با ماجرای نیمروز ثابت کرد فارغ از جهان‌بینی سیاسی‌اش یک کارگردان تمام‌عیار در سینمای ایران است، حالا فیلمی انتقادی درباره تئوریزه‌کردن و تقدس‌بخشیدن به فقر ساخته است. نتیجه‌؟ ساخته‌شدن فیلمی طنازانه که لایه‌های تلخ زیرسطح آن می‌تواند هر تماشاگری را در مقام قیاس یا همزاد‌پنداری به آستانه اعتراض هم برساند. نتیجه دیگر؟ برگزارکنندگان جشنواره فیلم فجر، اعضای شورای صدور پروانه نمایش و دست آخر داوران حسابی از این لقمه خوش‌خوراک مهدویان پرهیز کردند. باز هم نتیجه؟ فیلم در 3 بخش فنی(چهره‌پردازی، طراحی لباس و صدابرداری) و بخش بازیگر مکمل مرد نامزد شده است. می‌توانید همین الان تعداد نامزدی فیلم‌های مهدویان در جشنواره‌های دیگر را با این دوره مقایسه کنید تا حساب کار دست‌تان بیاید که شیشلیک روی هر میزی به‌خصوص میز دولتی طرفدار ندارد.