کشوری که تنش آبی را به فرصت تبدیل کرد

تجارت نیوز: امارات متحده عربی یکی از کشورهای منطقه منا، با تنش آبی مواجه است. اما تلاش‌های این کشور برای تامین نیاز فراینده به آب و شیرین‌سازی و نمک‌زدایی آب نه تنها نیاز شهروندان را تامین کرده بلکه موجب جذب سرمایه خارجی نیز شده است.

افزایش دما و بالا رفتن تعداد و شدت طوفان‌های گردوغبار از مهم‌ترین تهدیدات آب‌وهوایی برای امارات متحده عربی و اکوسیستم‌های آن به شمار می‌روند. اما با وجود چالش‌های موجود، آب آشامیدنی در این کشور نسبتاً ارزان است. امارات یکی از بالاترین نرخ‌های مصرف سرانه آب در جهان را دارد اما پایین بودن قیمت آب آشامیدنی، این مساله را تسهیل می‌کند.

برنامه‌های امارات برای تامین آب

برنامه امنیت آب ۲۰۳۶ امارات متحده عربی که در سال ۲۰۱۷ راه‌اندازی شد، هدف تقویت پایداری و دستیابی به  مجموعه‌ای استراتژیک از اهداف امنیت آب را دنبال می‌کرد. آب‌وهوای طبیعی امارات نامناسب است اما اقتصاد توسعه‌یافته آن باعث شده در حال حاضر استانداردهای بسیار پیشرفته‌ای از زیرساخت‌های آبی در سراسر مناطق مختلف خود داشته باشد، اما همچنان برای جلوگیری از خطرات احتمالی تلاش می‌کند چرا که شرایط آب‌وهوایی در حال تغییر است و زیرساخت‌ها نیز قدیمی شده‌اند.

اگرچه شرایط خشکسالی معمولا وجود دارد و سیل‌ها و طوفان‌ها در حال حاضر بسیار نادر هستند، مدل سایت Aquanomics پیش‌بینی می‌کند که امارات همچنان با درجه‌ای از خطر کمبود آب مواجه خواهد بود. انتظار می‌رود که این کشور بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰ به دلیل تغییر خشکسالی، سیل و طوفان با ۲۷ میلیارد دلار زیان تولید ناخالص داخلی مواجه شود. تهدید اصلی متوجه بخش رو به رشد کشاورزی این کشور است که پیش‌بینی می‌شود تولید سالانه آن به دلیل کمبود آب با کاهش مواجه شود.

امارات متحده عربی به‌عنوان یکی از کم‌آب‌ترین کشورهای جهان، برای کاهش خطرات، به نمک‌زدایی وابسته شده است و ۴۲ درصد از آب آشامیدنی آن از نمک‌زدایی حرارتی آب دریا تامین می‌شود. اما این فرآیندها هزینه اقتصادی و زیست‌محیطی بالایی دارند و البته بحران بالا آمدن سطح دریاها نیز برای این روش یک خطر محسوب می‌شود.

در حال حاضر، بخش بزرگی از هزینه پروژه‌های زیرساختی امارات از طریق صادرات نفت و گاز منطقه تامین می‌شود. اما این صنعت در حال گذار است و امارات به دنبال این است که در برنامه‌ریزی‌های بلندمدت برای آینده‌ای پایدار، مساله آب را نیز مد نظر قرار دهد.

دبی، مثالی از رشد موفق در سایه کم‌آبی

دبی، پرجمعیت‌ترین شهر امارات متحده عربی که اکنون یک مرکز مالی مدرن با حدود سه میلیون نفر جمعیت است، از یک سو توسط دریا و از سوی دیگر توسط مساحت به‌شدت وسیعی از بیابان احاطه شده است. اما دبی در ۵۰ سال گذشته از یک بندر ماهیگیری به یک کلان‌شهر درخشان تبدیل شده است.

حدود ۸۰ درصد از مساحت امارات متحده عربی را بیابان تشکیل می‌دهد و با توجه به افزایش جمعیت و مصرف مواد غذایی، بیابان‌زایی و تخریب زمین‌ها در این کشور در حال افزایش است. در چند سال اخیر امارات در قالب برنامه‌هایی، گونه‌های جدید گیاهی را در زمین‌های کشاورزی خود پرروش داد. برخی از این برنامه‌ها موفق بودند اما برخی به دلیل اشتباه گونه ناسازگار با شرایط اقلیمی کشور، بعد از چند سال همگی خشک شدند.

امارات متحده عربی در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر که تحت تأثیر بیابان‌زایی قرار گرفته‌اند، موقعیت منحصر به فردی دارد، زیرا دارای نفوذ مالی لازم برای پرورش ایده‌ها و نوآوری است. مهم‌تر از همه شهر دبی به سوی سبز شدن می‌رود و سرمایه‌گذاری هنگفتی برای حمایت از استارتاپ‌های سبز و مؤسسات آموزشی در حوزه تکنولوژی با بر تمرکز بر محیط زیست انجام می‌دهد.

وجود شهری مانند دبی گواه آن است که وقتی جاه‌طلبی و تمرکز، پشتوانه مالی داشته باشند می‌توان به اهداف بزرگی دست یافت. ذهنیتی که به ساخت شهری بر روی شن‌های بیابان کمک کرد، اکنون برای مبارزه با بیابان‌زایی به کار گرفته شده است که در صورت موفقیت، راه‌حل‌های توسعه‌یافته در این کشور می‌تواند تأثیر زیادی در سطح جهانی داشته باشند.

جذب سرمایه برای تامین آب

در طول دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، استفاده امارات متحده عربی از ذخایر عظیم نفتی خود باعث رشد و شکوفایی مالی بسیار زیادی شد، اما با توجه به اینکه امارات متحده عربی برای تامین نیازهای از جمعیت رو به افزایش خود به شدت به واردات متکی است، نیاز شدیدی به افزایش سطح تولید داخلی مواد غذایی دارد تا خودکفاتر و در نتیجه پایدارتر شود. در ماه مه سال ۲۰۲۱، شیخ محمد Food Tech Valley، یک مرکز رشد تحقیق و نوآوری که هدف آن سه برابر کردن تولید مواد غذایی در امارات است را راه‌اندازی کرد.

تامین آب ابوظبی نیز که در یکی از خشک‌ترین نقاط کره زمین قرار دارد و تقاضا برای آب در آن سالانه نزدیک به ۹.۵ درصد رشد می‌کند، دولت را بر آن داشته تا از شرکای بین‌المللی برای کمک به برآورده کردن نیازهای امارت استفاده کند.

یکی از بزرگترین کارخانه‌های آب شیرین جهان قرار است در سال‌های آینده در ابوظبی با هدف تامین تقاضای فزاینده امارات برای آب و جذب سرمایه‌گذاری خارجی و بهره‌برداری از فناوری و انتقال دانش ایجاد شود. انتظار می‌رود این مجتمع آب شیرین هزینه‌ای در حدود ۲ میلیارد درهم (۵۴۴.۴ میلیون دلار) داشته باشد و حدود ۲۰۰ میلیون گالن آب در روز تولید کند که تقریباً ۲۰ درصد به ظرفیت تولید فعلی ۹۶۰ میلیونی امارات می‌افزاید.

بخش نمک‌زدایی از آب در حال تبدیل شدن به یکی از جذاب‌ترین بخش‌ها برای سرمایه‌گذارانی است که به دنبال فرصت‌های رشد در ابوظبی هستند. بر اساس تحقیقات دانشگاه پاریس-سوربن ابوظبی، تقاضا برای آب سالانه ۹.۵ درصد در حال رشد است و مصرف سرانه آن ۵۹۰ لیتر در روز است که یکی از بالاترین سطوح مصرف آب در جهان است.