سفر به عصر قاجار؛ سیزده‌ به‌در، قهوه‌خانه و کاخ «آش‌خوری»

از منظرۀ پر خاطره و خطر یک پارک تا قابی ابدی از یک لحظۀ گذرا در قهوه‌خانه‌ای فراموش شده؛ با این عکس‌ها شما را به تماشای صحنه‌هایی از زندگی مردم ایران در دوران قاجار می‌بریم.

فرادید: از منظرۀ پر خاطره و خطر یک پارک تا قابی ابدی از یک لحظۀ گذرا در قهوه‌خانه‌ای فراموش شده؛ با این عکس‌ها شما را به تماشای صحنه‌هایی از زندگی مردم ایران در دوران قاجار می‌بریم.

این عکس‌ها را می‌توان بارها و بارها تماشا کرد و هر بار چیزهای تازه‌ای در آن‌ها دید؛ از جزییات لباس‌ها و چهره‌ها گرفته تا شکل و شمایل خانه‌ها و خیابان‌ها و هر چیز دیگری که در طول این یک قرن و اندی دچار تغییرات فراوان شده است.

عکس نخست امروز حضور عده‌ای از زنان و کودکان را در یک تفرجگاه در روز سیزده فروردین به تصویر کشیده است. اگرچه تاریخ دقیق عکس مشخص نیست اما می‌توان حدس زد که این قدیمی‌ترین عکسی باشد که از مراسم «سیزده‌ به‌در» در ایران به ثبت رسیده است.

Ph15894-16202

عکس دوم منظرۀ کاخ یاقوت در منطقۀ سرخه حصار تهران را نشان می‌دهد. این کاخ که در سال 1262 شمسی ساخته شد، محل برگزاری مراسم سالانۀ «آش‌پزان» بود که در طی آن، همۀ اهالی حرمسرا و دربار در پختن آش و طبخ غذا مشارکت می‌کردند. این کاخ که هم‌اکنون در محوطۀ بیمارستان شهید لواسانی قرار دارد، در سال 1382 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

FS-FSA_A.4_2.12.GN.55.08

عکس سوم چشم‌اندازی از «پارک اتابک» است؛ تفرجگاهی که میرزا علی اصغر خان اتابک، صدراعظم ناصرالدین شاه، در سال 1266 بنا کرد و بعدها به محل سفارت روسیه در تهران تبدیل شد. این پارک محل یکی از وقایع خونبار دورۀ مشروطه بوده است که در جریان آن ده‌ها نفر از یاران ستارخان کشته شدند و خود او نیز به شدت مجروح شد.

FS-FSA_A.4_2.12.GN.32.07

عکس آخر، طبق آنچه در زیر تصویر به زبان فرانسه نوشته شده، قهوه‌خانه‌ای در ایران را نشان می‌دهد. بر طبق آنچه در آرشیو مربوطه ذکر شده، تاریخ عکس به دهۀ 1870 میلادی یعنی حدود 150 سال قبل برمی‌گردد.

FS-FSA_A2015.23_03