تفاوت تنهایی در خانه سالمندان لاکچری و معمولی!

تابناک: رفتن به خانه سالمندان، به گشتن در لابلای خاطرات گذشته و قدم زدن در مسیر آینده یک عده از آدم‌ها می ماند.

آسایشگاهی که به آنجا رفته بودم، مکان معمولی و متوسط در مرکز تهران بود. این نوع آسایشگاه‌ها مانند آسایشگاه های موجود در شمال تهران، خدمات لاکچری ارائه نمی‌دهند؛ اما به دلیل هزینه های مقرون به صرفه اولویت اکثر مردم هستند. زیرا ظاهرا اکثریت ساکنان تهران در سطح متوسط زندگی می‌کنند. نوع ارائه خدمات در این مناطق را می‌توان به خوب و نسبتاً خوب تقسیم‌بندی کرد.

اولین آسایشگاه که بازدید کردم، خانه سالمندان واقع در میدان هفت تیر تهران بود. جالب‌ترین نکته‌ای که نظر مرا جلب کرد، پرستارانی مسن بودند که از سالمندان نگهداری می کردند. اتاق‌ها هیچ چیز نداشتند، جز تخت و ملحفه‌های سفید. احساس می‌کردم وارد اتاق‌های یک مسافرخانه‌ در مناطق پایین شهری قدیمی شده‌ام؛ خبری از تلویزیون، یخچال یا هر وسیله سرگرم‌کننده‌ای نبود. صرفاً اتاق‌های سه تا پنج تخته برای سالمندان سالم و اتاق‌های دو تخته برای سالمندان بدحال وجود داشت. هرچه دنبال اتاق یک تخته گشتم، فقط یک اتاق بود آن هم برای یک خانم پیر که نیاز به مراقبت ویژه داشت.

از برنامه‌های پزشکی و تفریحی پرسیدم که گفتند پزشک عمومی، کارشناس پرستاری، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، روانشناس، کارشناس تغذیه و مددکار اجتماعی دارند. انجام ورزش‌های گروهی نیز بخشی از فعالیت‌های آسایشگاه است. به نظرم آسایشگاه‌ها باید از نیروهای جوان‌تر استفاده کنند و فضای محوطه باید بزرگ‌تر، بازتر و سبزتر باشد. چیزی که من دیدم، حیاطی کوچک با دو تاک خشکیده انگور بود.

دومین مکانی که بازدید کردم، مرکز سالمندان واقع در میدان توحید بود که خدمات نسبتا بهتری ارائه می‌داد، مانند خدمات پزشکی، درمانی و تغذیه. اما متاسفانه، این مرکز نیز با کمبود فضای باز و سبز و همچنین پرسنل جوان مواجه بود. مثلاً این مرکز دارای یک ساختمان سه طبقه بدون آسانسور بود و مانند آسایشگاه قبلی، حیاط کوچکی داشت. این شرایط به هیچ عنوان استاندارد برای سکونت سالمندان نیست، زیرا خانه سالمندان باید به شکل خانه‌های همکف با باغ و حیاط بزرگ و سرسبز طراحی شده باشد.

آسایشگاه‌های بالاشهر (دنیایی متفاوت برای سالمندان)

تفاوت وضعیت سالمندان را زمانی بهتر متوجه خواهید شد که سری به خانه سالمندان لاکچری بزنید؛ دنیای کاملاً متفاوتی برای این قشر وجود دارد. مهم‌ترین تفاوت‌ها معمولاً در خدمات و امکاناتی است که ارائه می‌دهند. یکی از آسایشگاه‌های لاکچری که به آن مراجعه کردم، خانه سالمندان واقع در زعفرانیه، شمال تهران بود. شرایط در اینجا نسبت به سایر مراکز بهتر بود. طراحی منحصر به فرد، حیاط وسیع و سرسبز با صندلی‌های سفید برای استراحت سالمندان و ساختمان قصرگونه با پنجره‌های بزرگ که نور طبیعی را به داخل هدایت می‌کند، نکات مثبت مهندسی این آسایشگاه بود.

کادر درمان در این آسایشگاه انگار با بالاترین استانداردهای اروپایی و آمریکایی، شامل پرستارهای حرفه ای جوان و خوش‌برخورد، به کار گرفته شده‌اند. با این حال، در انتخاب رنگ یونیفرم پرستاران کمتر توجه شده است؛ ترکیبی از رنگ‌های سیاه و خاکستری که شاید کمتر جذب‌کننده باشد. از نکات جالب، تفاوت در نوع لباس سالمندان است؛ بر خلاف آسایشگاه‌های مرکزی تهران، در این مرکز سالمندان لباس‌های رنگی و متنوعی به تن دارند و این حس را می‌دهند که در یک مهمانی ویژه حضور داری و  زن و مرد سالمند باهم زندگی می کردند. همچنین، این آسایشگاه در مکانی خوش‌آب و هوا و در نزدیکی پارک‌های مشجر قرار دارد که در تلطیف فضا موثر است.

یکی دیگر از آسایشگاه‌های مطرح در منطقه کامرانیه قرار دارد. موقعیت مکانی این مرکز در ناحیه‌ای خوش‌آب و هوا از تهران و شمیرانات است و تمامی امکانات و تجهیزات آن با استانداردهای روز اروپا به‌روز شده است. خانه سالمندان لوکس با توجه به هزینه‌هایی که دریافت می‌کند، امکانات با کیفیتی را در اختیار سالمندان قرار می‌دهد. با این حال، هزینه‌های هنگفت این مراکز باعث می‌شود که اکثریت افراد به انتخاب خانه سالمندان معمولی روی آورند.

اینجا حتی خانه‌های سالمندان نیز تفاوت طبقه‌ای دارند. شاید هم عجیب نیست. اما آیا واقعا باید سالمندان بر اساس جایگاه اجتماعی‌شان از امکانات پایه و حداقلی مانند تلویزیون و یخچال شخصی محروم باشند؟

شرایط پذیرش سالمندان

۱. آسایشگاه‌های لوکس

• خانواده سالمند باید آزمایشات تشخیصی لازم (چکاپ کامل) را انجام دهند.
• رضایت‌نامه خانواده ضروری است، هرچند در برخی آسایشگاه‌ها الزامی نیست.
• سن سالمند باید بالای ۶۰ سال باشد.
• افرادی که تنها زندگی می‌کنند و قصد دارند خودشان به آسایشگاه مراجعه کنند، در مراکز شمال تهران نیاز به معرف و قیم ندارند. آن‌ها می‌توانند به بهزیستی مراجعه کرده و صرفا حکم قضایی دریافت کنند.

مقررات

• تمامی داروها و البسه و وسایل شخصی باید به منشی مرکز تحویل داده شوند.
• نگهداری لوازم زینتی (مانند طلا و جواهرات) در مرکز ممنوع است و در صورت تمایل مسئولیت نگهداری به عهده متعهد خواهد بود.
• در صورت آوردن مواد غذایی، حتماً باید به مراقب بخش تحویل داده شود تا ثبت‌نام گردد.
• خروج سالمند از آسایشگاه تنها با امضای یکی از متعهدین مجاز است و زمان آن باید قبلاً هماهنگ شده باشد.
• ساعات ملاقات از ساعت ۱۱ صبح تا ۴ بعد از ظهر است.

نکته‌ای که باید به آن توجه شود، این است که در این مراکز خصوصی، محدودیت خاصی برای سالمندان وجود ندارد و آن‌ها بر اساس خواست خود می‌توانند مراجعه کنند. اما برای حضور در این مراکز، شرایط مالی مناسب الزامی است. مراکز خصوصی مشابه هتل‌ها عمل می‌کنند(رزرو اتاق هتل) و نیاز به قیم ندارند.

مدارک لازم برای بستن قرارداد

• ۱. کارت ملی و کپی
• ۲. شناسنامه و کپی
• ۳. اقلام بهداشتی و دارویی
• ۴. وسایل شخصی سالمند

۲. آسایشگاه‌های معمولی

• نیاز به معرف و قیم (از اعضای خانواده) و ارائه مدرک شناسایی از متعهدین. مدرک شغلی، فیم نامه همراه با کپی 
• شرایط سنی سالمند باید ۶۵ سال باشد؛ سالمندان زیر ۶۰ سال اغلب طبق قوانین و مقررات از اقامت در خانه سالمندان منع میشوند، (این قوانین در خانه های سالمندانی که مردمی هستند قابل اجرا هستند.) که در صورت اثبات ضرورت و ارائه مدارک مناسب امکان ثبت نام برای انها وجود دارد
• مدارک شناسایی سالمند شامل شناسنامه یا کارت ملی و دو قطعه عکس است.  
•  سوابق پزشکی سالمند
• .البسه
• .سپرده(ودیعه): پرداخت معادل دوبرابر حداقل شهریه (ماه اول) و خدمات ماهیانه. به عبارت دیگردر آسایشگاه های (منطقه مرکزی) باید مبلغی به عنوان "پیش پرداخت" پرداخت شود. یعنی ۲۶ میلیون تومان برای اخذ قرارداد به عنوان "ودیعه" از سالمند درخواست میشود. اما زمان خارج شدن یا فوت سالمند، مبلغ بازگردانده خواهد شد.

خدمات آسایشگاه‌های مرکزی

• چکاپ کامل قبل از پذیرش (هزینه با شخص سالمند است).
• ویزیت پزشک (دو بار در هفته).
• فیزیوتراپی و کاردرمانی.
• فعالیت‌های تفریحی و ورزشی.

هزینه‌های خانه سالمندان

هزینه خانه سالمندان در تهران به محل آن بستگی دارد. آسایشگاه‌های واقع در زعفرانیه، ولنجک و سایر مناطق شمال تهران هزینه‌های بیشتری دارند. به طور کلی، حداقل هزینه ۲۶ میلیون تومان و حداکثر ۵۰ میلیون تومان است. به عبارت ساده تر قیمت های خانه سالمند درمناطق شمال تهران از ۲۶ میلیون تومان آغاز میشود تا۵۰/۴۵ میلیون تومان که قیمت ها بسته به رزرو اتاق دارد. اتاق های یک تخته ۴۵ میلیون تومان قیمت داشت، اتاق دو تخته ۴۰میلیون تومان، اتاق های سه و چهار تخته ۳۵ تا ۳۰ میلیون، اتاق های پنج و شش تخته ۲۵ میلیون در ماه است.

اما در مناطق مرکزی تهران هزینه ها اندکی تفاوت دارد. قیمت  ۲۶ میلیون تومان در ماه است. و مانند شمال تهران، بسته به رزرو اتاق نیستند. به عبارتی دیگر قیمت اتاق های دو تا ۶ تخته همه ۲۶ میلیون تومان هستند وتنها اتاق یک تخته قیمت آن ۳۰ میلیون تومان است.  در مناطق پایین‌تر نیز، به دلیل پوشش اداره بهزیستی، هزینه‌ها به مراتب کمتر و برابر با ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان است.

نحوه پرداخت هزینه های آسایشگاه

به طور معمول هزینه ها بر عهده خود شخص است. اما بیمه سلامت، بیمه عمر، بیمه نامه طولانی مدت، پس انداز، وام مسکن و کمک هزینه ها از اژانس های منطقه ای یا محلی می توانند گزینه های دیگری برای پرداخت هزینه های آسایشگاه باشند.

شرایط پذیرش آسایشگاه در سطح کشور

هزینه نگهداری سالمندان سالانه به طور متوسط ۱۰ الی ۲۰ درصد افزایش می‌یابد. از آنجایی که ارائه خدمات و امکانات بیشتر، منجر به افزایش هزینه‌ها می‌شود، این موضوع بر تنوع مراکز و کیفیت خدمات اثر می‌گذارد.

خانه سالمندان ارزان قیمت

آسایشگاه خیریه کهریزک یکی از مراکز نگهداری از سالمندان و معلولین است که به همت نیکوکاران ایجاد شده و به شدت بر حمایت‌های مالی از جامعه تکیه دارد.

با جمعیتی رو به پیری که ایران با آن مواجه است، باید در اندیشه تدبیری ویژه برای آینده و درباره محیط های خانه سالمندان بود. در آینده این مکان‌ها بخشی از زندگی عادی همه طبقات خواهند بود... احتمالا.