انتقاد یک روزنامه از سخنان الیاس حضرتی درباره حجاب

روزنامه خراسان نوشت: انتشار یک فایل صوتی منتسب به فردی در قرارگاه جهاد تبیین درباره نحوه برخورد با ناهنجاری‌های اجتماعی، فضای رسانه‌ای کشور را برای چند روز درگیر کرد.

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، برای توضیح این موضوع و دفاع از رویکرد دولت وارد میدان شد، اما نحوه بیان او و ارجاعات مستقیمش به رهبری باعث شد این گفت‌وگو در سطحی فراتر از هدف اولیه‌اش تفسیر شود و برداشت‌هایی سیاسی و بعضاً نادرست در فضای عمومی شکل بگیرد.

حضرتی ظاهراً می‌خواست نشان دهد که دولت، به‌ویژه شخص رئیس‌جمهور، برای سامان‎دهی آسیب‌های اجتماعی مثل بی حجابی فعالانه وارد عمل شده است؛ اما اشاره او به نحوه مواجهه حاکمیت با این مسائل و بیان مبهم تفاوت رویکردها، موجب شد برخی رسانه‌ها این سخنان را نشانه‌ای از اختلاف یا چندصدایی در مدیریت کشور قلمداد کنند. در حالی که بنا بر اطلاعات دقیق، موضوع نه اختلاف‌نظر در سطح حاکمیت است و نه ورود نهادهای دیگر به مدیریت دولت؛ بلکه مسئله اصلی، وجود برخی ناهنجاری‌های سازمان‌یافته و انباشتی از بی‌عملی‌هاست که باید به‌طور جدی سامان‎دهی شود.

در این میان، نکته اساسی آن است که سیاست کلان کشور در مواجهه با این دست مسائل، از سوی رهبری کاملاً روشن، منطقی و دوپله‌ای طراحی شده است. نکته‌ای که حضرتی آن را مطرح کرد اما مرزبندی لازم را برجسته نکرد.

بر اساس ابلاغیه صریح رهبری، برخورد با ناهنجاری‌ها دو بخش دارد؛  نخست، برخورد قانونی، هدفمند و قاطع با پروژه‌سازان و سازمان‌دهندگان ناهنجاری‌ها؛ و دوم، مواجهه فرهنگی، اقناعی و اجتماعی با جامعه. به بیان روشن‌تر، قرار نیست کل جامعه موضوع برخورد امنیتی باشد، بلکه سازمان‌دهندگان و جریان‌های هدفمند آشوب باید تحت پیگرد باشند و عموم مردم باید با کار فرهنگی، گفت‌وگو، تبیین، نقش مساجد و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی همراه شوند. این همان مرزبندی کلیدی است که فضای کشور را از تنش‌ و سوءبرداشت دور می‌کند.

با وجود این ریل‌گذاری عقلانی، یکی از نتایج ناخواسته سخنان حضرتی آن بود که برخی رسانه‌ها تعبیر کردند نهادهای حاکمیتی قصد ورود به مدیریت دولت را دارند یا این‎که اختلافی میان رویکرد دولت و سایر بخش‌ها پدید آمده است. این در حالی است که شخص رئیس‌جمهور بارها تأکید کرده برخوردهای گسترده و قهری با جامعه نتیجه مطلوب ندارد، اما این دیدگاه هیچ تعارضی با برخورد جدی با ناهنجاری‌های سازمان‌یافته ندارد. پزشکیان با صراحت اعلام کرده که نسخه‌های شکست‌خورده گذشته کارآمد نیست، اما برخورد با رفتارهای سازمان‌یافته، وظیفه دولت است و از آن شانه خالی نمی‌کند. منابع مطلع نیز می‌گویند رئیس‌جمهور در همین میدان فعال است و موضوع را نه بار اضافی بلکه بخشی از مسئولیت ذاتی دولت می‌داند.

در چنین شرایطی، نقش مقامات مسئول در حوزه اطلاع‌رسانی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. دستگاه اطلاع‌رسانی دولت باید دقیق‌ترین، آرامش‌آفرین‌ترین و منسجم‌ترین روایت را ارائه کند نه این‎که با بیان مبهم یا اشاره‌های دوپهلو راه را برای برداشت‌های نادرست باز کند. الیاس حضرتی باید میان جایگاه رسمی امروز خود و شخصیت سیاسی گذشته‌اش، مرز روشن‌تری ایجاد کند. سخن گفتن از جایگاه دولتی نیازمند دقت، بی‌طرفی و پرهیز از ادبیاتی است که می‌تواند در فضای حساس امروز، به خوراک تحلیلی تبدیل شود و کشور را به سمت سوءتفاهم‌های تازه سوق دهد. برخی تحلیل‌ها که بعد از مصاحبه او منتشر شد، عملاً محصول همین ابهام‌ها بود و نه بخشی از واقعیت میدانی.

نکته مهم دیگر این است که دشمن پس از تجربه ۱۴۰۱، آشکارا روی ایجاد شکاف میان نهادهای داخلی سرمایه‌گذاری کرده است. کوچک‌ترین برداشت غلط، کوچک‌ترین دوصدایی و کوچک‌ترین شباهت‌سازی میان «برخورد» و «تنش» می‌تواند دوباره در فضای عمومی تکرار تجربه‌های تلخ گذشته را تسهیل کند. از همین رو، هر مقام رسمی باید وزن کلمات خود را به‌دقت بداند و روایت واحد حاکمیت را مخدوش نکند.

امروز بیش از هر زمان دیگر، کشور نیازمند انسجام روایی است. سخنان حضرتی اگرچه به نیت توضیح و رفع ابهام بیان شد، اما شکل بیان او باعث شد پیام‌های سیاسی ناخواسته‌ای در فضای عمومی تزریق شود.