گزارشی از قطعی و کندی اینترنت در نقاطی از کشور

انتخاب: در حالی که شاخص‌های کلان اتصال اینترنت کشور در روزهای اخیر (اوایل تا میانه آبان ۱۴۰۵) عموماً در محدوده نسبتاً پایدار قرار داشته‌اند، گزارش‌های متعدد مردمی و داده‌های پایش استانی از کندی شدید، ناپایداری و حتی قطعی‌های طولانی‌مدت در نقاط مختلف کشور، از جمله تهران و شهرستان‌ها، حکایت دارد. این وضعیت، شکاف میان آمار رسمی ملی و تجربه روزمره کاربران را بار دیگر برجسته کرده است.

بر اساس داده‌های سامانه‌های پایش مستقل، در هفته‌های اخیر نشانه‌های اختلال در الگوی ترافیک اینترنت در ۱۵ تا ۱۸ استان از ۳۱ استان کشور مشاهده شده است. استان‌هایی مانند تهران، اصفهان، خراسان رضوی، قزوین، قم و آذربایجان شرقی در فهرست مناطق دارای افت محسوس قرار داشته‌اند و سهم این استان‌ها از ترافیک مشاهده‌شده قابل توجه بوده است. با این حال، شاخص‌های سراسری مسیریابی (BGP) و پاسخ‌گویی شبکه اغلب نزدیک به سطح معمول گزارش شده و قطعی کامل سراسری تأیید نشده است.

ترافیک کلی اینترنت کشور همچنان حدود ۵۹ درصد سطح پیش از قطعی‌های طولانی‌مدت سال جاری تثبیت شده و به وضعیت عادی کامل بازنگشته است. کاربران در مناطق شهری و روستایی از کاهش چشمگیر سرعت، قطعی‌های مقطعی و مشکلات دسترسی به سرویس‌های مختلف گلایه دارند.

صدای مردم: از پایتخت تا روستاها

گزارش‌های مردمی رسیده به منابع خبری، تصویر روشن‌تری از ابعاد مشکل ارائه می‌دهد. کندی شدید و قطعی‌های پراکنده هم در تهران و هم در شهرستان‌ها گزارش شده است. یکی از نمونه‌های مشخص، گلایه اهالی روستای زکریایی در بخش شبانکاره شهرستان برازجان استان بوشهر است:

«سلام خسته نباشید. یکی از اهالی روستای زکریایی از بخش شبانکاره تابع شهرستان برازجان استان بوشهر هستیم. غرض از مزاحمت گلایه داریم از وضعیت اینترنت ثابت‌مون. الان نزدیک یک ماه بیشتره اینترنت‌مون قطع هست. هیچ‌کس هم پاسخگو نیست. امروز و فردا می‌کنن برای منفصل زمینی روستا که انگار قطعی داره… از شما خواهشمندیم صدای ما رو به مسئولین برسونین. در جهان اینترنت ما قطع نباشیم. هیچ‌کس به داد ما نمی‌رسه. واقعاً به اینترنت ثابت نیاز داریم.»

این نمونه نشان‌دهنده مشکلات ساختاری در زیرساخت‌های ثابت روستایی است که گاه ماه‌ها بدون پاسخ‌گویی مناسب ادامه می‌یابد و دسترسی به خدمات بانکی، آموزشی، اداری و ارتباطی را مختل می‌کند.

توضیحات رسمی وزارت ارتباطات

مسئولان وزارت ارتباطات و شرکت ارتباطات زیرساخت، علت اصلی افت کیفیت در روزهای اخیر را ترکیبی از عوامل دانسته‌اند. بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، از افزایش حملات منع سرویس توزیع‌شده (DDoS) خبر داده و اعلام کرده که در بازه‌ای ۱۰ روزه، تعداد حملات با مبدأ داخلی از حملات خارجی پیشی گرفته است. وی این موضوع را نشانه‌ای احتمالی از آلودگی دستگاه‌های کاربران و تشکیل شبکه‌های بات‌نت دانسته و به ثبت حملات با شدت بالای ۵۰۰ گیگابیت بر ثانیه اشاره کرده است. فیلترینگ، نوسان پهنای باند بین‌الملل، به‌روزرسانی‌های امنیتی و تأثیر شرایط جوی نیز از دیگر عوامل ذکرشده هستند.

با این حال، منتقدان و کارشناسان حوزه ارتباطات معتقدند سیاست‌های محدودکننده داخلی، عقب‌ماندگی سرمایه‌گذاری در زیرساخت نسبت به رشد مصرف و مشکلات ساختاری شبکه ملی اطلاعات، نقش پررنگ‌تری در تداوم کیفیت پایین دارند.

با این حال، تجربه کاربران در تهران و شهرستان‌ها، به‌ویژه مناطق روستایی مانند همین روستای زکریایی، نشان می‌دهد که پایداری ظاهری شاخص‌های ملی لزوماً به معنای دسترسی پایدار و باکیفیت برای همه شهروندان نیست. قطعی‌های طولانی‌مدت اینترنت ثابت در روستاها علاوه بر محرومیت دیجیتال، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی جدی به همراه دارد و اعتماد عمومی به پاسخ‌گویی نهادهای مسئول را تضعیف می‌کند.

در شرایطی که کشور پس از قطعی‌های گسترده قبلی هنوز به سطح ترافیک و کیفیت پیشین بازنگشته، تداوم اختلال‌های پراکنده می‌تواند فشار بیشتری بر کسب‌وکارهای آنلاین، آموزش از راه دور و خدمات روزمره وارد کند. پیگیری جدی شکایات محلی، شفاف‌سازی داده‌های دقیق استانی و سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌های روستایی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند فاصله میان آمار رسمی و واقعیت میدانی را کاهش دهد.