آ مثل آبدانان که در ۴۸ ساعت اخیر تیتر یک شد

برترین‌ها: در اعتراضات ۱۴۰۴، انگار هر روز قرار است با نام یک شهر کوچک و مهجور آشنا شویم؛ شهرهایی که تا دیروز حتی برای بسیاری از ایرانی‌ها ناشناخته بودند و حالا ناگهان به تیتر یک رسانه‌ها راه پیدا می‌کنند. گویی عرصه‌ای نانوشته برای «ری‌برندینگ» شهرهای کوچک شکل گرفته؛ جایی که هر شهر، ناخواسته و به نوبت، به شهرتی ناگهانی دست پیدا می‌کند. پیش‌تر نام شهرستان ملکشاهی بر سر زبان‌ها افتاد و حالا در دو روز اخیر، آبدانان در استان ایلام به شکلی باورنکردنی مطرح شده است.

آبدانان، برخلاف تصور، شهری بی‌ریشه یا تازه‌تأسیس نیست. این شهر اتفاقاً پیشینه‌ای تاریخی دارد. در پنج کیلومتری آبدانان، قلعه‌ای باستانی متعلق به دوران ساسانی قرار دارد که نشان می‌دهد این منطقه قرن‌ها محل زیست و اهمیت بوده است. آبدانان در دامنه‌های زاگرس واقع شده؛ جغرافیایی سخت‌گذر، کوهستانی و زیبا که هم‌زمان زندگی را دشوار کرده است.

حال مردم آبدانان چطور است؟

این شهر، دست‌کم روی کاغذ، باید شهری ثروتمند باشد. آبدانان دارای معادن نفت و گاز است؛ منابعی که در بسیاری از نقاط کشور به معنای توسعه، اشتغال و زیرساخت بوده‌اند. اما واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید. طبق گزارش رسانه‌ها، تنها در سال ۱۴۰۳ و در فاصله‌ای حدود دو ماه، پنج مورد خودکشی در میان دختران و پسران دبیرستانی آبدانان گزارش شده؛ آماری تکان‌دهنده برای شهری با جمعیتی حدود ۳۰ هزار نفر. شهری که بخش عمده جمعیت آن به زبان کردی (کردلی) صحبت می‌کنند و ساختار اجتماعی‌اش هنوز پیوندهای محلی و سنتی پررنگی دارد.

آبدانان از تهران حدود ۹ ساعت فاصله دارد و از مرکز استان ایلام چیزی نزدیک به یک ساعت. این شهر یک فرودگاه نظامی دارد که در حال حاضر غیرفعال است؛ فرودگاهی که در سال ۱۳۵۲ و پیش از انقلاب ساخته شده. راه‌های مواصلاتی آبدانان عمدتاً پرپیچ‌وخم‌اند.

آن روزهای قبل سال تحویل را یادت هست؟

آبدانان، مثل بسیاری از شهرهای غرب کشور، خاطره‌ای تلخ از جنگ را نیز با خود حمل می‌کند. در ۲۶ اسفند ۱۳۶۶، تنها چند روز مانده به تحویل سال، این شهر هدف بمباران غافلگیرکننده رژیم بعث عراق قرار گرفت. یعقوب شفیعی، از اهالی آبدانان، در گفت‌وگو با ایسنا روایت کرده است: «ساعت ۹ صبح روز چهارشنبه بود. چند روز بیشتر به عید نمانده بود که هواپیماهای عراقی در آسمان شهر دیده شدند. تا جایی که یادم هست، ۵ یا ۶ موشک بزرگ ۱۲ متری در نقاط مختلف شهر فرود آمد.»

شهری که مثل یک فیلم دراماتیک است

شاید به همین دلیل است که تاریخ آبدانان، تاریخی دراماتیک و پرفشار به نظر می‌رسد. شهری که حالا دوباره، این‌بار نه با جنگ خارجی، بلکه با اعتراضات داخلی، به صدر اخبار آمده است. دیشب و پریشب آبدانان تیتر یک بسیاری از رسانه‌ها بود. خبرگزاری فارس از حضور ۳۰۰ نفر نوشت، اما رسانه‌های دیگر اعداد دیگری را مطرح کردند .

برخی رسانه‌ها مدعی قطع برق و اینترنت در آبدانان شدند؛ ادعایی که هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است. اما فارغ از جزئیات، آنچه روشن است این است که آبدانان حالا به شهرت رسیده؛ شهری تاریخی و گلایه‌مند. شهرتی ناگهانی که کاش برای مردمش، نه فقط دیده‌شدن، بلکه آب، نان و به همراه داشته باشد.