پشت پرده بی‌عملی تل‌آویو و واشنگتن در قبال تهران

روزنامه جهان صنعت - نادر کریمی جونی: جمله بسیار مشهور درباره ترامپ این است که رییس‌جمهور فعلی ایالات‌متحده عادت به شکست یا حتی عدم پیروزی ندارد. با این توصیف روشن است که موضع او در مقابل کشوری که اتفاقا آن کشور هم عادت به شکست ندارد، چگونه می‌تواند شود. با همه تمهیداتی که دونالد ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش علیه جمهوری اسلامی ایران اندیشید، حکومت تهران از پا نیفتاد و به فعالیت‌ خویش ادامه داد. اکنون وقتی ترامپ درباره آن دوران سخن می‌گوید همیشه عبارت‌ها و خاطراتی را بیان می‌کند که حاکی از محدود کردن ایران در دنبال‌گیری سیاست‌ها و راهبردی‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای‌اش است. حتی وقتی ترامپ به بزرگنمایی کارهایش مبادرت می‌ورزد و کارهایی که انجام نداده را هم به کارنامه‌اش می‌افزاید باز هم نمی‌تواند از نابودی توان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران حرف بزند چرا که حتی در دوران ریاست‌جمهوری دور نخست، رییس‌جمهور ایالات‌متحده آمریکا نتوانست ایران را منزوی و متوقف کند.

ترامپ اما هیچ‌گاه به این ناتوانی اعتراف نکرده و هرگاه اطرافیان و همراهان یا همکارانش این واقعیت را مورد تایید قرار داده‌اند، به آنها حمله کرده و نسبت‌های تحقیر‌کننده‌ای مانند احمق و… در مورد آنان به کار برده است.

همانطور که نگفتن تایید‌کننده نبودن نیست، کاملا قابل درک است که اهداف دونالد ترامپ در مورد ایران حتی در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش محقق نشد اما با این حال عطش او برای چیرگی بر ایران و وادار کردن کشورمان به تسلیم و تعظیم همچنان باقی ماند. البته نه‌فقط شواهد، قرائن و برخی مدارک تداوم فعالیت‌ها و حرکت‌های ایران در منطقه و بالاخص در همسایگی اسرائیل را تایید می‌کرد بلکه برخی همکاران دولت ترامپ نیز به تداوم یافتن توان ایران برای تهدید منافع اسرائیل و ایالات‌متحده آمریکا اعتراف کردند و به این ترتیب آشکار شد که ترامپ در مقابل ایران و فعالیت‌های مقاومت در منطقه خاورمیانه دست‌کم تا آنجا که می‌خواسته موفق نبوده است.

این مقدمه شرایطی که ترامپ با وجود آن دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش را آغاز کرد به تصویر می‌کشد. به این شرایط باید حادثه ترور ترامپ در جریان برگزاری فعالیت‌ها و سخنرانی‌های انتخاباتی را هم اضافه کرد. جان به‌در بردن ترامپ از آن حادثه و زنده ماندنش نه فقط به مظلوم‌نمایی و  افزایش هوادار برای او کمک کرد بلکه آتش کینه را نسبت به مخالفان در وجود رییس‌جمهور فعلی ایالات‌متحده روشن کرد. هر چند این حمله ناموفق توسط فردی آمریکایی انجام گرفته و هیچ‌کس مسوولیت آمریت و دستور اجرای آن را برعهده نگرفته است اما به‌طور غیررسمی و از سوی برخی نشریات، رسانه‌ها و کارشناسان، ایران، روسیه و یا چین به برنامه‌ریزی برای قتل ترامپ متهم شدند. اتهامی که بیش از همه، ایران را در مظان اتهام قرار می‌داد ولی برای هیچ‌یک از این اتهام‌ها سند، مدرک یا حتی قرینه‌ای اظهار یا ارائه نشد.

روشن است که همه این اتهام‌ها به صراحت از سوی کشورهای یادشده رد شد و مقامات رسمی کشورهای نام برده طرح این اتهام را زاینده خیالات و اوهام گویندگان دانستند. با این همه نمی‌توان تردید داشت که اتهام‌های یادشده نگاه منفی ترامپ علیه کشورهای متهم‌شده را تقویت و تشدید کرد.در دوره جدید ترامپ تلاش کرده است تا کار نیمه‌تمام خود در دوره نخست را به اتمام برساند. در این‌باره حتی پیش از پیروزی پیام‌هایی به مقصد ایران ارسال داشت که نشان می‌داد در چهار سال آینده شرایط سختی بر روابط ایران و ایالات‌متحده حاکم است. نمی‌توان انکار کرد که تهران از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات‌متحده اصلا خوشحال نیست اما بالاخره او به پیروزی رسید و اگرچه خواسته‌ها و ضرب‌الاجل سختگیرانه‌ای برای حصول خواسته‌هایش جلوی ایران گذاشت اما ایران این خواست‌ها و آن ضرب‌الاجل‌ را رد و در مقابل گفت‌وگوهایی را با مقامات واشنگتن و نماینده ترامپ آغاز کرد. در تهران بسیاری از مقامات، دونالد ترامپ را کاسب‌کار و معامله‌گر توصیف و ابراز امیدواری می‌کردند که در همین هفته‌ها توافقی میان ایران و ایالات‌متحده حاصل و موافقتنامه‌ای امضا خواهد شد. در همان حال رفته‌رفته از شدت حملات لفظی علیه ترامپ کاسته و چنین تحلیل می‌شد که ترامپ و همکارانش از اسرائیل فاصله گرفته‌اند و به این ترتیب هواداران اسرائیل در کابینه ترامپ منزوی شده‌اند.

حمله اسرائیل به ایران  و بمباران برخی نقاط حساس اما نشان داد که اسرائیل هیچ‌وقت در میان جمهوریخواهان آمریکایی منزوی و از سوی ترامپ و همکارانش کنار گذاشته نشده‌اند به‌ویژه اظهارات ترامپ پس از حمله اسرائیل مبنی بر اینکه آمریکا سه  ماه به تهران برای پذیرفتن خواست‌ها و شروط آمریکا وقت داده بود ولی ایران این فرصت را هدر داد نشان می‌داد که مذاکره آغاز شده میان عراقچی و ویتکاف اصالت نداشته و قابل‌اعتنا نبوده است. از خردادماه گذشته و آغاز جنگ تمام‌عیار اسرائیل علیه کشورمان بالاخص باتوجه به اینکه در انتهای جنگ ایالات‌متحده خود وارد جنگ شد و برخی تاسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کرد، بی‌اعتمادی شدیدی میان ایران و ایالات‌متحده و شخصا شخص ترامپ وجود دارد.

این بی‌اعتمادی ناظر بر رفتار رییس‌جمهور آمریکا و سیاست‌هایی است که او در قبال ایران به مورد اجرا گذاشته است. رفتار ترامپ به‌گونه‌ای است که بی‌اعتمادی یادشده در هفته‌های گذشته نه‌فقط کاهش نیافته بلکه تشدید شده است. ترامپ تصور می‌کرد بمباران تاسیسات هسته‌ای، ایران را مانند ژاپن در جنگ جهانی دوم به تسلیم می‌کشاند اما ایران تسلیم که نشد بلکه لبه‌های تیز سیاست‌ها و تدابیرش برای آمریکا آزاردهنده‌تر نیز شده و در جنگ مقدم این اسرائیل است که شب را با تهدیدهای احتمالی ایران به صبح می‌رساند. از این بابت برخلاف آنچه ترامپ پس از بمباران مناطق هسته‌ای ایران تبلیغ می‌کرد و انتظار داشت، ایران مانند ژاپن پس از بمباران اتمی رفتار نکرد و همچنان به مشی پیشین خود ادامه داد. این اصرار باعث تلخکامی ایالات‌متحده و اسرائیل شد و تل‌آویو و واشنگتن مطمئن شده‌اند که باوجود حکومت جمهوری اسلامی در ایران نمی‌توانند از پیروزی خود در جنگ ۱۲روزه مطمئن شوند.

از این‌رو است که هدف راهبردی تل‌آویو و واشنگتن در مورد ایران، نابودی و براندازی جمهوری اسلامی است و مخالفان حکومت ایران تلاش می‌کنند با همین اهرم و بهره‌گیری از توان آمریکا و اسرائیل، جمهوری اسلامی در ایران را براندازی کنند اما این هدف چندان سهل‌الوصول نیست و ملاحظات مهمی برای رسیدن به این نتیجه وجود دارد. مهم‌ترین ملاحظه در این‌باره آن است که انجام حملات هوایی حتی وقتی حمله هوایی اهداف مهم انسانی و تاسیساتی را از میان بردارد باز هم ممکن است باعث پیروزی نشود. مخالفان جمهوری اسلامی که به‌واسطه وعده‌های ترامپ امید زیادی به مداخله واشنگتن در امور داخلی ایران بسته بودند و می‌دانستند که حتی حضور ۴تا۵میلیون نفر در خیابان‌های شهرهای ایران نمی‌تواند هواداران جمهوری اسلامی را از میدان خارج و این حکومت را براندازی کند، از اینکه ترامپ با بهانه‌جویی به خرید زمان پرداخته و فرصت طلایی مداخله در ایران و براندازی حکومت این کشور را از دست داده است، ناراحت و عصبانی هستند. آنان می‌گویند از ترامپ انتظار خلف‌وعده و تنها گذاشتن معترضان را نداشته‌اند البته در مقابل ترامپ هم می‌گوید مطمئن نیست که مداخله در امور ایران مفید باشد و حتما به براندازی جمهوری اسلامی منجر شود.

در این میان اسرائیل به‌عنوان تحریک‌کننده و تسهیل‌کننده حمله آمریکا به ایران هم شرایط مطمئن و پایداری ندارد به‌ویژه آنکه هم اسرائیل و هم ایالات‌متحده به انتخابات‌های مهم کنست و میان‌دوره کنگره و سنا نزدیک می‌شوند. واقعیت‌های منطقه اجازه پیش‌بینی محتوم و قطعی را به هیچ‌کس نمی‌دهد. در واقع کسی نمی‌تواند پیش‌بینی کند که آیا ترامپ با مخالفان ایران همراه خواهد شد و خواست اسرائیل را برای براندازی جمهوری اسلامی در ایران اجرا خواهد کرد یا نه. واقعیت آن است که در جنگ ۱۲روزه ترامپ آسیب دیدن و نابودی تاسیسات هسته‌ای را برای ارائه به عنوان نشانه پیروزی خود داشت اما ابهام بزرگ آن است که اگر حمله احتمالی ایالات‌متحده هیچ چیزی برای ارائه نداشته باشد، ترامپ با توسل به چه چیزی می‌تواند خود را پیروز میدان اعلام کند؟ دقیقا به همین دلیل است که اگرچه مقامات آمریکایی خود را مشغول آوردن تجهیزات و ادوات نظامی به خاورمیانه و خلیج‌فارس نشان می‌دهند اما بسیاری از ناظران معتقدند که این کار، خریدن زمان برای فرار از اجرای وعده‌های نسنجیده ترامپ است.