پشت‌پرده تهدیدهای ترامپ علیه ایران از نگاه نیویورک‌تایمز

رویداد ۲۴: در حالی که دونالد ترامپ هشدار می‌دهد «الان تعداد زیادی کشتی خیلی بزرگ و خیلی قدرتمند به سمت ایران در حرکت‌اند»، خبرنگار امنیت ملی نیویورک تایمز در گزارشی کامل توضیح داده که آنچه در واقع در میدان در جریان است به این سادگی نیست.

ایران، ونزوئلا نیست

دیوید‌ای سنگر خبرنگار امنیتی نیویورک تایمز در بخش نخست توضیح داده که ایران، ونزوئلا نیست. او می گوید: اگر حرف‌های ترامپ را مبنا بگیریم، زمان برای اقدام نظامی علیه ایران رو به پایان است.

ترامپ عملاً به مقام‌های ایرانی یک اولتیماتوم داده است: او خواسته ایران برنامه هسته‌ای‌اش را پایان دهد، تولید موشک‌هایی را که به اسرائیل می‌رسند، متوقف کند و هرگونه حمایت از نیرو‌های نیابتی مسلح در منطقه را قطع کند — یعنی تقریباً همه اهرم‌هایش را کنار بگذارد. این خواسته‌ها احتمال تحقق کمی دارد؛ و هفته گذشته او توضیح داد اگر ایران تمکین نکند چه می‌شود: «یک آرمادای عظیم به سمت ایران می‌رود»، ترامپ در تروث سوشال نوشت. «مثل ونزوئلا، آماده است، مشتاق است و قادر است در صورت لزوم مأموریتش را با سرعت و خشونت انجام دهد.»

نیویورک تایمز می گوید: ترامپ عمداً دارد ایران را با ونزوئلا مقایسه می‌کند. آمریکا در قالب یک کارزار فشار، نیرو‌هایی را در نزدیکی سواحل ونزوئلا مستقر کرد؛ وقتی رهبر آن کشور کنار نرفت، آمریکا در یک عملیات جسورانه شبانه به مادورو حمله کرد و او را دستگیر کرد.

اما نیویورک تایمز تاکید دارد که توان ایران برای ضربه زدن به شهر‌های اسرائیل و بی‌ثبات کردن کل خاورمیانه، آن را به دشمنی بسیار خطرناک‌تر از ونزوئلا تبدیل می‌کند. به همین دلیل، با وجود همه رجزخوانی‌ها، ترامپ و نزدیک‌ترین مشاورانش هنوز دارند سبک‌سنگین می‌کنند که آیا واقعاً تهدید اقدام نظامی را عملی کنند یا نه.

دیوید سنگر می گوید: «رئیس‌جمهور دارد از ونزوئلا برای ترساندن ایرانی‌ها استفاده می‌کند، اما بدون هدفی روشن. الگو آشناست، اما هدف خیلی خیلی متفاوت است.»

تهدیدِ جنگِ تمام‌عیار و قیاس وسوسه برانگیز با ونزوئلا

نیویورک تایمز مدعی است که ایران، مثل ونزوئلا، تحت اداره یک حکومت اقتدارگراست و سال‌ها تحریم، آن را از پا انداخته است. هویت سیاسی‌اش را در تقابل با آمریکا تعریف می‌کند و برای دور زدن محدودیت‌های تجاری، به رقبای آمریکا مثل چین و روسیه تکیه دارد. در داخل هم است؛ اعتراضات گسترده ژانویه این را نشان داد.

اما ایران ظرفیت وارد کردن آسیب را به شکل‌هایی دارد که ونزوئلا نداشت.

تهران در این مقطع از نظر نظامی ضعیف به نظر می‌رسد: حکومت بشار اسد در سوریه سقوط کرده است؛ متحدان منطقه‌ای دیگر مثل حماس و حزب‌الله به‌شدت تضعیف شده‌اند؛ و حملات هوایی اسرائیل و آمریکا در ژوئن گذشته به خطوط تولید موشک‌های بالستیک ایران آسیب زده و بخش بزرگی از ذخایر هسته‌ای‌اش را زیر آوار دفن کرده است.

اما به گفته خبرنگاران نیویورک تایمز، همین ضعف، بخشی از دلیلِ عزمِ رهبری ایران برای «تلافی» است. آنها می گویند: «این بار مسئله بقاست. آنها پیام داده‌اند اگر آمریکا به آنها حمله کند، هر کاری بتوانند می‌کنند تا این ماجرا را به یک جنگ تمام‌عیار در منطقه تبدیل کنند.»

اسرائیل در حالت آماده‌باش بالا

نیویورک تایمز گفته گروه‌های شبه‌نظامی شیعه در عراق که سال‌ها از سوی ایران حمایت شده‌اند، وعده داده‌اند به کمک ایران بیایند. این «نیرو‌های شهادت‌طلب» می‌گویند تا پای جان می‌جنگند و می‌توانند درگیری‌هایی با نیرو‌های آمریکا در عراق به راه بیندازند که کشور را به‌شدت بی‌ثبات کند.

حوثی‌های یمن هم می‌توانند وارد ماجرا شوند. در گذشته، آنها کشتی‌های آمریکا را در تنگه هرمز (مسیر مهم تجارت جهانی) هدف گرفته‌اند.

اما فوری‌ترین تهدید از موشک‌های بالستیک دوربرد ایران می‌آید: برد آنها تا ۲۰۰۰ کیلومتر می‌رسد و عملاً کل خاورمیانه را در تیررس قرار می‌دهد. ایران هشدار داده اگر هدف حمله قرار بگیرد، اسرائیل و نیرو‌های آمریکا در منطقه را خواهد زد.

رونن برگمن خبرنگار نیویورک تایمز در تل‌آویو می گوید: ژوئن گذشته، فقط تعداد کمی از موشک‌های ایران توانستند از سد سامانه پدافندی اسرائیل عبور کنند. اما بعد از دو سال جنگ، در اسرائیل ذخیره «رهگیرها» کم شده است — همان موشک‌هایی که برای زدن موشک‌های ورودی به جو شلیک می‌شوند؛ و این بار، به گفته دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل به رونن، ضدحمله ایران می‌تواند روی شهر‌های بزرگ اسرائیل متمرکز شود.

رونن برگمن می گوید: «داریم درباره ۵۰۰، ۷۰۰، ۹۰۰ کیلوگرم مواد منفجره حرف می‌زنیم. اینها می‌توانند یک خیابان کامل را نابود کنند.»

هدف روشن نیست

همه اینها برای ترامپ یک محاسبه پیچیده می‌سازد و سؤال بزرگ‌تری را پیش می‌کشد: او دقیقاً می‌خواهد به چه چیزی برسد؟

خبرنگار نیویورک تایمز می گوید: «هدف سیاسی و عملیاتی ما اینجا چیست؟ تغییر رهبری است؟ تضمین اینکه توان موشکی به اسرائیل نرسد؟ تمام کردن کارِ برنامه هسته‌ای؟ اقدام نظامی ممکن است به بعضی از اینها کمک نکند. وقتی دولت را تحت فشار می‌گذاری، انبوهی پاسخ می‌دهند، اما اولویت مشخصی دیده نمی‌شود.»

در جریان اعتراضات ماه گذشته در ایران، ترامپ طوری حرف زد که انگار وعده می‌دهد حکومت را سرنگون کند. حالا که اعتراضات سرکوب شده، تمرکز او دوباره برگشته روی برنامه هسته‌ای ایران (همان برنامه‌ای که ادعا کرده بود در ژوئن «نابودش کرده»).

نیویورک تایمز می گوید: ترامپ از تهدید حمله استفاده می‌کند تا ایران را به توافقی جدید هل بدهد. مقام‌های آمریکایی به خبرنگار این رسانه گفته‌اند که تردید دارند تهران شرایط ترامپ را بپذیرد.

در عین حال آنها می‌دانند هر عملیات علیه ایران خیلی دشوارتر از کاری است که آمریکا در ونزوئلا کرد. وزیر خارجه مارکو روبیو چهارشنبه به سنا گفت تصور می‌کند از بین بردن حکومت ایران — که در رأسش یک رهبر مذهبی با نفوذ منطقه‌ای گسترده قرار دارد — «بسیار پیچیده‌تر» خواهد بود.

نیویورک تایمز نوشته: همکارانم می‌گویند انتظار «حمله قریب‌الوقوع» ندارند، چون ترامپ هنوز گزینه‌ها را می‌سنجد. اما اگر از ریاست‌جمهوری او یک چیز یاد گرفته باشیم، این است که «غافلگیری» را دوست دارد.