ادیسون زنان؛ مخترعی که ۸۹ اختراع ثبت کرد

ایسنا: ۱۶ فوریه در برخی کشورها و نهادها، به‌صورت نمادین به‌عنوان روز نوآوری گرامی داشته می‌شود؛ تنها ۲ روز پیش از این مناسبت، در ۱۴ فوریه زنی متولد شد که او را «ادیسون زنان» می‌نامند و ۸۹ اختراع به نامش ثبت شده است. مارگارت نایت یک مخترع برجسته قرن ۱۹ که بدون آموزش رسمی و با محدودیت‌های فراوان، نوآوری‌هایی انجام داد که زندگی روزمره ما را برای همیشه تغییر دادند.

خودروها عالی‌ هستند. تلفن‌های همراه هم جالبند. برق هم، واقعا به ما کمک می‌کند کارهای مختلفی را انجام دهیم. اما بدون پاکت تاشو با کفِ صاف زندگی چگونه بود؟ صد و پنجاه سال پیش مجبور بودید پاکت خودتان را بیاورید، وسایل را در یک مخروط کاغذیِ لوله‌شده به خانه ببرید، یا از یکی از آن پاکت‌های تولید انبوه شده‌ ناکارآمد استفاده کنید که کفشان به شکل حرف V چسبانده شده بود و باید آنها را از زیر نگه می‌داشتید. پاکت‌های کاغذیِ کف‌صافِ موجود هم به‌صورت تکی و با دست ساخته می‌شدند و اگر یکی را دوباره به فروشگاه می‌بردید، حتی پول خرد هم به شما برنمی‌گرداندند.

عکس روزنامه‌ای کمیاب از مارگارت ای. نایت از روزنامه بوستون ساندی پست، ۳۱ مارس ۱۹۱۲

قرن نوزدهم، دوران پیشرفت‌های علمی، فناوری و ریاضی فراوانی بود. این دوران، دورانی بود که لامپ، تلفن، ماشین تحریر و تلگراف و همچنین اختراعات دیگری که تولید را به جلو سوق دادند، به وجود آمدند. همچنین، دوران علم بود. کلمه «دانشمند» در سال ۱۸۳۳ ابداع شد که به خوبی نشان می‌دهد تفکر علمی چگونه جامعه آن دوران را متحول کرد. اگرچه بسیاری از اختراعات قرن نوزدهم ممکن است امروزه برای ما ابتدایی به نظر برسند، اما با توجه به اینکه علم همواره در حال تکامل است، برخی از نوآوری‌های قرن نوزدهم دست‌نخورده باقی مانده و تا به امروز مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از این اختراعات، پاکت کاغذی ته صاف است! مخترع آن مارگارت نایت است.

مارگارت ای. نایت (۱۹۱۴-۱۸۳۸) یک مخترع آمریکایی است که او را «مشهورترین مخترع زن سده ۱۹ میلادی» و «ادیسون زنان» می‌نامند. عمده شهرت او به خاطر اختراع دستگاهی است که تولید پاکت‌های کاغذی ته صاف را مکانیزه کرد. پاکت‌های کاغذی ته صاف، تجارت خرده‌فروشی را متحول کردند و برای کارگران و دانش‌آموزانی که ناهار خود را در «پاکت قهوه‌ای» حمل می‌کردند، ضروری شدند، اما فراگیر بودن آن باعث می‌شود که فراموش کردن آن که این پاکت زمانی توسط کسی اختراع شده نیز آسان باشد.

مارگارت نایت در روز ۱۴ فوریه ۱۸۳۸ در یورک، مین متولد شد. نایت در کودکی بیشتر از عروسک به ابزار علاقه داشت و مرتبا برای برادران و سایر کودکان اسباب‌بازی می‌ساخت یا اسباب‌ بازی‌های آنها را بهبود می‌بخشید. او همچنین در سنین پایین شروع به کار با ماشین‌آلات کرد. او که در مین متولد شده بود، پس از مرگ پدرش به منچستر، نیوهمپشایر نقل مکان کرد تا مادر و دو برادرش بتوانند در کارخانه‌های پنبه‌ریسی کار کنند. زمانی که به کارخانه پنبه‌ریسی می‌رفت تا در کنار برادرانش که در آنجا به‌عنوان سرکارگر کار می‌کردند، حضور داشته باشد؛ شاهد حادثه‌ای بود.

شاتلِ دستگاه از قرقره نخ جدا شد و به پسری جوان برخورد کرد. اتفاقی که ظاهرا چندان هم نادر نبود. او که تجربه سرهم کردن بادبادک و سورتمه را داشت، تصمیم گرفت این خطر را برطرف کند و یک دستگاه مهار اختراع کرد. این دستگاه روی تمام دستگاه‌های بافندگی کارخانه‌ قرار داده شد و خیلی زود سایر کارخانه‌های منطقه نیز از آن استفاده کردند. نایت تنها ۱۲ سال داشت و هنوز چیزی از حق ثبت اختراع یا دادگاه نمی‌دانست. این وسیله در کارخانه‌های پنبه‌ریسی سراسر کشور استفاده شد، اما نایت از آن سودی نبرد.

نمونه‌ای از یک شاتل با نوک فولادی از قرن نوزدهم

نایت در اواخر نوجوانی به دلیل ضعف جسمانی کارخانه‌ها را ترک کرد. در بزرگسالی، او با کار در زمینه‌های روکش مبلمان، عکاسی، کارگاه‌های حکاکی و تعمیر خانه، تجربیات ارزشمندی کسب کرد. او با هر تجربه جدید، مهارت‌های خود را توسعه داد و درک عمیق‌تری از فرآیندها به دست آورد. حدود سال ۱۸۶۷، در سن ۱۸ سالگی نایت شروع به کار در شرکت پاکت‌های کاغذی کلمبیا در اسپرینگفیلد، ماساچوست کرد. احتمالا از سرعت کم فرایند دستیِ لازم برای ساخت پاکت‌های کف‌صاف به ستوه آمده بود و شروع کرد به فکر کردن به ماشینی که آن‌ها را بسازد. ظرف یک ماه طرحش را کشید و در کمتر از ۶ ماه یک مدل چوبیِ کارآمد ساخت که با چرخاندن یک دسته، پاکت‌ها را می‌برید، تا می‌کرد و می‌چسباند. هرچند بعدها در دادگاه یکی از شاهدان آن را «سست و ناپایدار» توصیف کرد، اما بیش از هزار پاکت تولید می‌کرد.

نایت بیش از دو سال روی دستگاه خود کار کرد و مدل خود را به یک کارگاه محلی برد و با همکاری نزدیک با یک ماشین‌کار، نمونه‌ آهنی آن را ساخت. سپس به بوستون رفت تا اختراعش را با دو ماشین‌کار دیگر تکمیل کند. هنگام کار در دومین کارگاه، ماشین‌کار دیگری به نام چارلز عنان، با اجازه نایت، برای دیدن کار سر زد. چند ماه بعد، وقتی نایت برای ثبت اختراع ماشینِ کاملِ ساخت پاکت کف‌صاف اقدام کرد، با تعجب دید درخواستش رد شده است. پیش‌تر حق ثبت چنین ماشینی به نام چارلز عنان ثبت شده بود.

نایت با همان شدتی که اختراعاتش را انجام می‌داد، از عنان شکایت کرد. با شهادت شاهدانی از هر سه کارگاه درباره دیدگاه و دستورهای دقیق او و همچنین سال‌ها طرح و نقشه، یادداشت‌ها و دفتر خاطرات شخصی‌اش به‌طور قاطع پیروز شد. نایت با توصیف اجزای دستگاه و عملکرد آنها با جزئیات کامل، استدلال ضعیف عنان را رد کرد. عنان می‌گفت که نایت به عنوان یک زن قادر به درک پیچیدگی‌های دستگاه نیست و تغییراتی که او داده که احتمالا تغییراتی بوده به‌خاطر این‌که نتوانسته بود جزئیات مدل را دقیق به خاطر بیاورد، لحاظ شده بود، ماشین را متفاوت کرده است. قاضی حق ثبت اختراع را به نایت اعطا کرد و این یکی از اولین اختراعات ثبت شده در ایالات متحده بود که به یک زن اعطا شد. پس از آن، استفاده از پاکت‌های او در سراسر جهان گسترش یافت. ملکه ویکتوریا در سال ۱۸۷۱ از او تقدیر کرد.

نایت با ترکیب مهارت‌های فنی خود با درایت تجاری، شرکت پاکت‌های کاغذی شرقی هارتفورد، کنتیکت را با یک شریک تأسیس کرد و سپس مجوز دستگاه خود را به این شرکت اعطا کرد. او با پرداخت اولیه ۲۵۰۰ دلار و حق امتیازی که به ۲۵۰۰۰ دلار می‌رسید، مذاکره کرد. نایت که از درآمد خود راضی بود، به یک مخترع تمام وقت تبدیل شد. اما خیلی زود ذهنش به سراغ مسائل تولیدی دیگر رفت. نایت دستگاه‌هایی ساخت برای برش کفی کفش، قرقرهٔ چرخ خیاطی، سیخ دوشاخه، تغذیهٔ کاغذ، ابزار خودکار برای سوراخ‌کاری سطوح مقعر و استوانه‌ای، سازوکار شماره‌گذاری، محافظ دامن، موتور سوپاپ آستینی و ده‌ها اختراع دیگر که نشان‌دهنده خلاقیت و پشتکار بی‌نظیرش بود.

نیویورک‌تایمز در روز ۱۹ اکتبر سال ۱۹۱۳ نوشت: نایت، در هفتادسالگی، روزی ۲۰ ساعت روی هشتادونهمین اختراعش کار می‌کند. سال بعد او درگذشت و دارایی‌ به ارزش ۲۷۵٫۰۵ دلار بر جای گذاشت. او در مجموع ۸۹ اختراع را ثبت کرد.

برخی بر این باورند که کمتر کسی اختراعات نایت را به دلیل جنسیتش، جدی می‌گرفت؛ اما اسناد ثبت‌شده چیز دیگری نشان می‌دهند. با این حال، نایت در اواخر عمر چنین گلایه کرد: فقط افسوس می‌خورم که نتوانستم به‌اندازه یک پسر فرصت داشته باشم و به‌طور منظم در حرفه‌ام کار کنم.

با این وجود نایت هرگز هنگام تبلیغ کارش، جنسیت خود را پنهان نکرد که باعث تحسین او در بین فعالان حقوق زنان شد. اگرچه ثروتمند نبود، اما توانست تا زمان مرگش در سال ۱۹۱۴ در سن ۷۶ سالگی مستقل زندگی کند. آخرین حق ثبت اختراع او پس از مرگش در سال ۱۹۱۵ به او اعطا شد.

‌مارگارت «متی» نایت، زنی که به آموزش رسمی دسترسی نداشت و برای تامین مخارج زندگی روزمره مجبور به انجام کارهای متفرقه بود، توانست حتی همین محدودیت‌ها را به فرصتی برای رشد و خلاقیت تبدیل کند. هر شغل موقت برای او دریچه‌ای به دنیای تولید و صنعت باز می‌کرد و در نهایت شغلی در کارخانه‌ پاکت‌های کاغذی مسیر حرفه‌ای او را شکل داد. نایت با نبوغ و پشتکار بی‌وقفه‌اش، محصولی خلق کرد که هنوز امروز بخشی از زندگی روزمره ماست و نام او را در تاریخ نوآوری و اختراع ماندگار ساخت.

نایت بیست و پنج سال آخر عمرش را در خانه‌ای به نام «کلبه‌ کاری» در ساوت فرامینگهام گذراند، خانه‌ای که هنوز در خیابان هالیس پابرجاست. او در روز ۱۲ اکتبر سال ۱۹۱۴ در سن ۷۶ سالگی درگذشت، اما میراثش که خلاقیت، نوآوری و اراده‌ای است که با وجود محدودیت‌ها جهان را تغییر داد، تا همیشه زنده خواهد ماند.