۱۰۰۰ ساعت خاموشی برای مردمی که عاشق روشنایی هستند

پیام ما-ریحانه حیدری: هر روزی که از شروع جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران می‌گذرد، رکورد تازه‌ای هم از  در ایران ثبت می‌شود. به‌مرورزمان اینترنت از کارکرد سرگرمی خود خارج و به یک بستری برای پیشبرد اهداف، گسترش کسب‌وکارها و ارتباطات تبدیل شده است؛ اما حالا قطعی اینترنت بسیاری از شاغلان، دانشجویان و… را با چالش‌های زیادی مواجه کرده است. «نت‌بلاکز» در روزهای گذشته در شبکه‌های اجتماعی خود تأیید کرد که قطعی سراسری اینترنت در ایران رکورد زده است. اما دسترسی به اینترنت داخلی یا همان «اینترنت ملی» وجود دارد، این در حالی است که طی اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ این دسترسی هم از بین رفته بود. بااین‌همه برخی از شهروندان با خرید وی‌پی‌ان به قیمت‌های گزاف می‌توانند به اینترنت جهانی وصل شوند.

کرکره کسب‌وکارهای اینترنتی پایین است

قطعی گسترده، باعث تعطیلی بسیاری از کسب‌وکارها شده است؛ در جهان امروز شهروندان زیادی از طریق اینترنت کسب درآمد می‌کنند و در شرایط نابسامان اقتصادی، عدم دسترسی به اینترنت، شهروندان را با چالش جدی مواجه کرده است. ادامه‌یافتن این وضعیت در کنار مشکلات اقتصادی، به مشکلات اجتماعی در جامعه دامن می‌زند.

برخی از شهروندان درباره مسائل و مشکلاتی که قطع‌شدن اینترنت جهانی برای آنها ایجاد کرده است، توضیح دادند. «رضا» پژوهشگر حوزه توسعه است، او در خصوص مخاطرات دسترسی‌نداشتن به اینترنت بین‌الملل، بیان می‌کند: «این روزها به داده‌های بین‌المللی دسترسی ندارم. قطعی اینترنت باعث شده که نتوانم برای مقایسه وضعیت توسعه ایران و جهان سرچ کنم؛ بنابراین گزارش‌های جدید بین‌المللی را هم نمی‌توانم ببینیم و بررسی کنم. انگار در یک زندان باشی به‌دوراز نور که برای ما پژوهشگرها این نور همان داده، اطلاعات و گزارش است.»

قطعی اینترنت مخاطبان اینترنشنال را افزایش می‌دهد

«افسانه» هنرمند است. قطعی اینترنت او را با سؤالات و مسائلی مواجه کرده است. او درباره اثرات قطعی اینترنت، گفت: «کار کانال یوتیوبی که داشتیم کلاً تعطیل شده و حتی نمی‌توانم یک سرچ ساده کنم و تقریباً همه پیگیری‌ها و ایده‌هایی که برای پروژه‌ها داشتم به بعد از وصل‌شدن دوباره اینترنت موکول شده است.»

این هنرمند با اشاره به قطعی اینترنت و چالش برای هنرمندان دیگر، توضیح داد: «قطعی اینترنت علاوه بر چالش‌هایی که برای کسب‌وکارها داشته به نظرم یک‌سری مشکل برای هنرمندان ایجاد کرده؛ برای مثال برخی از مسئولان اصرار دارند تا نویسندگان و هنرمندان نسبت به جنگ اظهارنظر کنند، اما نمی‌گویند که آنها اظهارنظر خودشان را کجا و از چه طریقی باید بیان کنند؛ درصورتی‌که اگر اینترنت باز بود می‌توانست فرصتی برای مخالفان جنگ به گفت‌وگو یا حتی جدل با موافقان جنگ را فراهم کند و این گفت‌وگوها حتماً خیری برای جامعه داشت. همین فضا باعث می‌شود که مردم اینترنشنال ببینند؛ چون مسئولان، خودشان خبرها را نمی‌دهند. حق طبیعی مردم را بدل به یک لطفی کرده‌اند که با هر اتفاقی از آنها دریغ شود.»

طی این سال‌ها اینترنت هم مانند برق و آب حیاتی شده است و اگر از دسترس مردم خارج شود آنها را با مشکلات زیادی مواجه می‌کند و همین مسئله می‌تواند زمینه‌ساز نارضایتی‌هایی شود؛ چون برخی اینترنت را از نان شب واجب‌تر یا از اکسیژن حیاتی‌تر توصیف می‌کنند. حتی آنهایی که کسب‌وکارشان به شکل سنتی اداره می‌شود یک وابستگی‌هایی به اینترنت دارند.

«محسن» در بازار بزرگ تهران در بخش لباس و پوشاک فعال است، درباره چالش‌های خودش با قطعی سراسری اینترنت، توضیح می‌دهد: «اولین تأثیر قطعی اینترنت روی ذهن و روان ما هست. در هر کسب‌وکاری باشیم همین درگیری روی نحوه تعامل ما با مشتری و ارباب‌رجوع اثر می‌گذارد. وقتی اینترنت قطع می‌شود به مشتری‌ها دسترسی نداریم. خریداران به بهانه قطعی نت از پرداخت مبلغ یا بدهی خود طفره می‌روند و عدم پرداخت را با قطعی اینترنت توجیه می‌کنند یا کلاً از دسترس خارج می‌شوند.»

بازار تهران هم به اینترنت وابسته است

محسن در خصوص مشکلات دیگری که عدم دسترسی به اینترنت ایجاد می‌کند، عنوان کرد: «از طرف دیگر دسترسی به طرح‌های تازه با مشکل مواجه می‌شود؛ در نتیجه کارخانه‌ها هم با کمبود تقاضا برای تولید دست‌وپنجه نرم می‌کنند. خیلی از فروشندگان هم که کالای خودشان را به‌صورت تکی در فضای مجازی می‌فروختند با قطعی نت، کسب‌وکارشان آسیب جدی دیده است. حتی خیلی از کالاهای فروخته شده به دلیل عدم دسترسی به مشتری به ته انبار رفتند تا زمان وصل که به مشتری تحویل داده شود. با اینکه بازار در دادوستد وجهه سنتی دارد؛ اما باز هم به نت وابسته هست و این قطعی اینترنت آسیب جدی به کسب‌وکارها وارد می‌کند.»

قطعی مکرر اینترنت در ایران کسانی که طراح، گرافیست یا در بازار دیجیتال فعالیت می‌کنند را هم با مصائب زیادی روبرو کرده است. حدود ۴۰ روز از قطعی اینترنت گذشته است و در شبکه‌های مجازی داخلی هر روز مخاطبان تازه‌ای اضافه می‌شوند؛ برای مثل گل‌فروشی که روزی برای تبریک تولد به او گل سفارش داده بودیم، پشتیبانی کفش‌فروشی که از کفش می‌خریدیم یا مرکزی که خدمات مشاوره از آنها می‌گرفتیم به فضای «بله» پیوستند؛ بنابراین هر صنفی سعی می‌کند ارتباط خود را با مشتریان از این طریق حفظ کند. اما بستر این شبکه‌ها محدودیت دارند و تقریباً هر روز دچار اختلال هستند، فایل آپلود نمی‌شود و در ساعت‌هایی از شبانه‌روز هم به‌طورکلی قطع می‌شوند.

«شکوفه» طراح و گرافیست است. عدم دسترسی به اینترنت بین‌الملل دست‌وپای آنها را هم بسته است؛ او با اشاره به چالش‌های خودش گفت: «موضوع اول این است که ما در استودیو حدود شصت هفتاد درصد ارتباطمان با مشتری‌ها از طریق ایمیل یا پیام‌رسان‌هایی است که می‌توانستیم فایل با حجم بالا بفرستیم؛ ما به طور مداوم در حال چک‌کردن کار با مشتری‌ها هستیم و در این قسمت کارمان، نیاز به سرعت عمل داریم؛ اما این روزها نه به ایمیل‌ها دسترسی داریم و نه پلتفرم‌هایی که می‌توانستیم فایل حجم بالای پروژه‌ها را سریع ارسال کنیم.»

او درباره ارتباطش با خارج از کشور بیان کرد: «از طرف دیگر با مشتری‌های خارج از کشور هم به‌طورکلی ارتباطمان قطع شده است. موضوع دیگری که کار ما را رسماً فلج کرده فیلترشدن صفحات وب و سرچ گوگل است؛ چون منابع تصویری‌مان را از آنها می‌گیریم و متأسفانه رسماً در تولید تصویر به دهه ۶۰ برگشتیم.»

قطعی اینترنت کم از قطعی برق ندارد

«جمشید» طراح سایت است و با بیان اینکه همه می‌دانند قطعی نت کسب‌وکارها را برهم می‌ریزد، توضیح داد: «اینترنت دیگر تنها برای خرید سرویس یا تفریح نیست، اینجا نه‌تنها فروشنده ضرر می‌کند؛ بلکه مشتری‌هایی که اجناسشان را آنلاین تهیه می‌کردند به چالش جدی می‌خورند؛ چون یک‌سری از اجناس فقط آنلاین فروخته می‌شوند و عملاً زنجیره تأمین قطع می‌شود. فروشنده‌های دیگر هم باید اجناسشان به‌خاطر تاریخ مصرف از انبار خارج کنند و به دست مشتری برسانند. برای مثال الان دیتاسنترها به مشکل خوردند و سایت‌ها از کارکرد خارج شدند. در دهه‌های اخیر اینترنت را می‌توان با برق مقایسه کرد و نبود اینترنت رسماً چالشی شبیه قطع برق است.»

زخمِ جنگ سر بازکرده و هر روز مشاغل بیشتری را می‌بلعد؛ اما بسته‌شدن اینترنت به روی شهروندان در این وضعیت، بیش‌ازپیش سبب نگرانی و گسترش بیکاری شده است. متأسفانه در این شرایط که زندگی به حالت تعلیق درآمده است، کسی هم پاسخگو نیست تا برای مردمی که کسب‌وکارشان با اینترنت است حمایت خاصی در نظر گرفته شود و از نگرانی آنها بکاهد. این در حالی است که هنوز هم هیچ احتمالی از وصل مجدد اینترنت در ایران توسط مسئولین ارائه نمی‌شود و به دلیل شرایط جنگی حاکم، مشخص نیست چه زمانی می‌توان به وصل مجدد اینترنت امیدوار بود.