وطن عشقه؛ اما بدون مرغ، تخم‌مرغ و لبنیات، سخت می‌گذرد!

برترین‌ها: تورم مواد غذایی فقط قیمت‌ها را تغییر نداده، بلکه آرام‌آرام عادت غذایی مردم را هم دگرگون کرده است. آمارهای منتشرشده از کاهش چشمگیر مصرف برخی کالاهای اساسی خبر می‌دهد؛ از سقوط سرانه مصرف لبنیات از حدود ۱۰۰ کیلوگرم به کمتر از ۴۰ کیلوگرم تا کاهش مصرف مرغ و تخم‌مرغ. حالا تولیدکنندگان می‌گویند کوچک‌تر شدن سفره‌ها به جایی رسیده که حتی نیاز به افزایش تولید برخی محصولات را تحت تأثیر قرار داده است.

تورم ۱۲۸ درصدی خوراکی‌ها؛ شروع تغییر از همین‌جا بود

جدیدترین آمارهای مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم نقطه به نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در تیرماه ۱۴۰۵ به ۱۲۸.۱ درصد رسیده است؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با تورم عمومی ۸۷.۹ درصدی کشور دارد.

به زبان ساده، هزینه خرید یک سبد ثابت مواد غذایی نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از دو برابر شده است؛ اتفاقی که باعث شده بسیاری از خانوارها ناچار شوند بخشی از کالاهای مصرفی خود را کاهش دهند یا جایگزین‌های ارزان‌تر را انتخاب کنند.

لبنیات؛ سقوط از ۱۰۰ کیلوگرم به کمتر از ۴۰ کیلوگرم

یکی از واضح‌ترین نشانه‌های تغییر سفره مردم، کاهش مصرف لبنیات است. سرانه مصرف لبنیات در سال‌های گذشته سقوط قابل توجهی را تجربه کرده و از حدود ۱۰۰ کیلوگرم در ابتدای دهه ۹۰ خورشیدی به کمتر از ۴۰ کیلوگرم در حال حاضر رسیده است.

فعالان صنعت لبنیات معتقدند افزایش قیمت‌ها باعث شده بسیاری از خانواده‌ها مصرف محصولاتی مانند شیر، ماست و پنیر را کاهش دهند؛ محصولاتی که زمانی بخش جدایی‌ناپذیر سبد غذایی خانوارها بودند.

اما کاهش مصرف فقط به سفره مردم محدود نمانده است. بر اساس گفته فعالان این صنعت، تعداد واحدهای فعال لبنی نیز کاهش پیدا کرده است؛ به‌طوری که تعداد واحدهای لبنی از هزار و ۲۰۰ واحد در سال ۸۹ به کمتر از ۲۵۰ واحد در حال حاضر رسیده است.

مرغ؛ از ۳۲ کیلوگرم به ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم رسید

مرغ سال‌ها یکی از اصلی‌ترین جایگزین‌های گوشت قرمز برای خانواده‌ها بود، اما حالا این محصول هم روند کاهشی مصرف را تجربه کرده است.

سرانه مصرف مرغ که در سال ۱۳۹۹ حدود ۳۲ کیلوگرم بود، اکنون به حدود ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم در سال جاری رسیده است؛ یعنی کاهش قابل توجهی در مصرف محصولی که نقش مهمی در سفره خانوار ایرانی داشت.

فعالان صنعت طیور می‌گویند کاهش تقاضا حتی روی میزان تولید هم اثر گذاشته است. به گفته آنها، کاهش مصرف باعث شده میزان جوجه‌ریزی نیز کاهش پیدا کند و تولیدکنندگان با احتیاط بیشتری برنامه‌ریزی کنند.

تخم‌مرغ؛ سقوط از ۱۵ کیلوگرم به ۹ کیلوگرم

تخم‌مرغ که همیشه یکی از ارزان‌ترین منابع پروتئین در سبد غذایی خانوارها محسوب می‌شد، حالا کاهش مصرف را تجربه می‌کند. سرانه مصرف تخم‌مرغ که در سال‌های اخیر حدود ۱۳ تا ۱۵ کیلوگرم برای هر نفر در سال گزارش شده بود، با افت تقاضا مواجه شده است.

فعالان این حوزه می‌گویند پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش هزینه‌های تولید، مصرف تخم‌مرغ حدود ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است؛ یعنی اگر مصرف سرانه را حدود ۱۵ کیلوگرم در نظر بگیریم، این عدد به محدوده ۹ کیلوگرم در سال نزدیک می‌شود.

این کاهش در حالی رخ داده که تخم‌مرغ سال‌ها به‌عنوان یکی از در دسترس‌ترین کالاهای پروتئینی شناخته می‌شد؛ اما افزایش هزینه تولید و رشد قیمت‌ها باعث شده بخشی از خانوارها حتی در خرید این محصول هم محتاط‌تر شوند.

چرا سفره مردم کوچک‌تر شد؟

پشت این کاهش مصرف، فقط یک عامل وجود ندارد؛  تورم شدید مواد غذایی، افزایش هزینه تولید، رشد قیمت نهاده‌های دامی، حمل‌ونقل و هزینه‌های بسته‌بندی، زنجیره‌ای از افزایش قیمت‌ها را ایجاد کرده است.

در گزارش‌های ارائه‌شده از سوی وزارت کشاورزی، افزایش قیمت برخی نهاده‌های تولید یکی از عوامل اصلی رشد هزینه‌ها عنوان شده است. در بخش تولید پروتئین، قیمت خوراک دام و طیور پس از حذف ارز ترجیحی حدود ۳۵۰ درصد افزایش داشته؛ به‌طوری که قیمت هر کیلوگرم ذرت از ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان به ۴۳ هزار تومان و قیمت کنجاله از ۲۰ هزار و ۳۰۰ تومان به ۸۵ هزار تومان رسیده است.

ماجرای نگران‌کننده فقط قیمت نیست

کاهش مصرف مواد غذایی شاید در ظاهر یک تغییر اقتصادی باشد، اما اثرات آن می‌تواند سال‌ها باقی بماند. وقتی مصرف مواد غذایی ضروری کاهش پیدا می‌کند، موضوع فقط حذف یک کالا از سبد خرید نیست؛ مسئله تغییر کیفیت تغذیه و سبک زندگی خانواده‌هاست.

حالا عددها تصویری روشن از یک تغییر بزرگ نشان می‌دهند؛ سفره‌ای که زمانی با افزایش انتخاب‌ها روبه‌رو بود، امروز بسیاری از خانواده‌ها را وادار کرده میان نیازهای ضروری دست به انتخاب بزنند.

سؤالی که باقی می‌ماند این است: وقتی مواد غذایی ضروری آرام‌آرام از سبد مصرف حذف می‌شوند، هزینه واقعی این تغییر را چه کسی در سال‌های آینده پرداخت خواهد کرد؟