روده تحریک‌پذیر یا سرطان روده بزرگ؟ تفاوت‌ها را بشناسید

عصر ایران: سندرم روده تحریک پذیر و سرطان روده بزرگ ممکن است علائم مشترکی مانند درد شکم، نفخ، یبوست، اسهال و تغییر در عادت دفع داشته باشند؛ اما از نظر ماهیت بیماری و پیامدهای آن کاملا متفاوت هستند. نکته مهم این است که هیچ یک از این علائم به تنهایی نمی تواند نوع بیماری را مشخص کند.

سندرم روده تحریک پذیر چه نشانه هایی دارد؟

سندرم روده تحریک پذیر یک اختلال در تعامل مغز و روده است و برخلاف سرطان، معمولا باعث ایجاد توده یا آسیب ساختاری در روده نمی شود. درد یا گرفتگی شکم که با دفع ارتباط دارد، نفخ، گاز، یبوست یا اسهال از علائم رایج آن هستند. گاهی مخاط سفید نیز در مدفوع دیده می شود.

علائم این بیماری معمولا دوره ای هستند؛ ممکن است برای مدتی تشدید شوند و سپس کاهش پیدا کنند. بعضی غذاها، تغییرات هورمونی و استرس نیز می توانند در شدت گرفتن آن نقش داشته باشند.

سرطان روده بزرگ چه نشانه هایی دارد؟

سرطان روده بزرگ ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامتی ایجاد نکند. با پیشرفت بیماری، تغییر پایدار در عادت دفع، وجود خون در مدفوع، درد مداوم شکم، کم خونی ناشی از کمبود آهن، خستگی و کاهش وزن ناخواسته ممکن است ظاهر شوند.

خون در مدفوع، به ویژه اگر تکرار شود، نیازمند بررسی پزشکی است. البته این علامت همیشه به معنای سرطان نیست و بیماری هایی مانند بواسیر نیز می توانند باعث خونریزی شوند. باریک شدن مدفوع هم به تنهایی معیار قابل اعتمادی برای تشخیص سرطان نیست.

مهم ترین تفاوت این دو بیماری چیست؟

در سندرم روده تحریک پذیر، درد شکم معمولا با دفع و تغییر شکل یا دفعات مدفوع ارتباط دارد و علائم ممکن است در دوره های مختلف شدت و ضعف پیدا کنند. در سرطان روده بزرگ، وجود خون در مدفوع، کم خونی و کاهش وزن ناخواسته از علائمی هستند که اهمیت بیشتری دارند و باید بررسی شوند.

با این حال، این تفاوت ها قطعی نیستند. سرطان روده بزرگ می تواند بدون خونریزی یا کاهش وزن هم وجود داشته باشد و بعضی علائم آن با سندرم روده تحریک پذیر همپوشانی دارند. بنابراین تشخیص فقط بر اساس نشانه ها امکان پذیر نیست.

آیا سندرم روده تحریک پذیر باعث سرطان می شود؟

خیر. سندرم روده تحریک پذیر به عنوان عامل خطر شناخته شده سرطان روده بزرگ مطرح نیست و شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد این اختلال به سرطان تبدیل می شود. با این حال، ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر مانع ابتلا به سرطان نیست و نباید علائم جدید یا غیرمعمول را خودکار به آن نسبت داد.

تشخیص و زمان مراجعه به پزشک

تشخیص سندرم روده تحریک پذیر بر اساس الگوی علائم، سابقه پزشکی و در صورت نیاز آزمایش های تکمیلی انجام می شود. برای بررسی سرطان روده بزرگ، آزمایش های مدفوع، کولونوسکوپی و نمونه برداری از بافت می توانند به کار بروند.

وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بی دلیل، کم خونی، درد مداوم یا تغییر تازه و پایدار در عادت دفع نیازمند ارزیابی پزشکی است. همچنین افراد بدون علامت نیز باید بر اساس سن، سابقه خانوادگی و دستورالعمل های غربالگری محل زندگی خود برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ اقدام کنند. در برخی راهنماهای معتبر، غربالگری افراد با خطر متوسط از 45 سالگی توصیه شده است.