پاسخ عجیب وزارت بهداشت به بحران تکراری تهران
با سرد شدن هوا بار دیگر آلودگی زندگی روزمره شهروندان پایتخت و کلان شهرهای ایران را تحت تأثیر قرار داده است. داستان تکراری زمستانهای یک دهه اخیر. در حالی که شاخصهای آلودگی در برخی مناطق به اعداد بالای ۲۰۰ رسیده، پرسش اصلی اینجاست که آیا این معضل حل خواهد شد؟
رویداد۲۴ - منیره چگینی: آلودگی هوا در تهران و کلانشهرهای ایران دیگر یک بحران غیرمنتظره نیست؛ اتفاقی است که هر سال با آغاز فصل سرد تکرار میشود. تهران، اصفهان، اراک، اهواز، مشهد و تبریز بارها زیر لایهای از دود و آلایندهها فرو رفتهاند و سهم شهروندان از این بحران تکراری، هشدارهای بهداشتی، تعطیلی مدارس و توصیه به خانهنشینی بوده است. بااینحال، پس از سالها تصویب قانون، تشکیل کارگروه و وعده کاهش آلایندهها، هنوز نشانهای از بهبود پایدار و محسوس کیفیت هوا در بسیاری از این شهرها دیده نمیشود.

این وضعیت در حالی ادامه دارد که سالهاست که متخصصان درباره آینده زیستمحیطی ایران هشدار داده اند. تجربه کشورهای دیگر اما نشان میدهد که آلودگی هوا سرنوشتی محتوم نیست. پکن، پایتخت چین، که روزگاری یکی از آلودهترین شهرهای جهان بود، توانست با اجرای برنامههای گسترده از جمله برقیسازی حملونقل، محدود کردن مصرف زغالسنگ، کنترل آلایندگی صنایع و سختگیری درباره استانداردهای خودروها، کیفیت هوای خود را به شکل محسوسی بهبود دهد. بر اساس گزارش برنامه محیطزیست سازمان ملل متحد، غلظت ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون در پکن تنها در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ حدود ۳۵ درصد کاهش یافت.
اما آنچه در پکن به برنامهای اجرایی با نتایج قابلاندازهگیری تبدیل شد، ظاهراً برای بسیاری از مسئولان ایرانی هنوز چیزی شبیه یک شوخی است. در ایران، آلودگی هوا هر سال جان و سلامت شهروندان را تهدید میکند، اما پاسخ مدیران عمدتاً همان وعدههای قدیمی، هشدارهای تکراری و ارجاع مسئولیت به دستگاههای دیگر است؛ گویی قرار است مردم بهجای برخورداری از هوای پاک، به زندگی زیر آسمان خاکستری عادت کنند.
حالا تهران بار دیگر در وضعیت قرمز آلودگی قرار گرفته و شاخص کیفیت هوا در محدوده ناسالم برای تمام گروهها ثبت شده است اما محسن فرهادی، معاون مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت در گفتوگو با رویداد۲۴ می گوید مسئولیت وزارت بهداشت هشداردهی، اعلام وضعیت آلودگی و محاسبه خسارتهای اقتصادی و مرگهای منتسب به آلودگی هواست و سایر دستگاهها باید به وظایف خود عمل کنند.
دستگاهها باید به وظایفشان عمل کنند
بر اساس گزارشهای منتشرشده از وضعیت کیفیت هوای تهران در صبح دوشنبه ۲۵ آبان، شاخص لحظهای آلودگی در برخی سامانههای پایش حدود ۱۶۲ و میانگین ۲۴ ساعته حدود ۱۶۷ اعلام شده است. این اعداد نشاندهنده قرار گرفتن هوا در محدوده ناسالم برای همه گروههای جامعه است. البته دادههای سامانههای مختلف پایش در ساعات مختلف یکسان نیست و برای اعلام عدد قطعی باید به آخرین دادههای رسمی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران استناد کرد.
فرهادی، معاون سلامت و محیط کار وزارت بهداشت با اشاره به نقش شرایط جغرافیایی تهران در تشدید آلودگی هوا میگوید: از نظر جغرافیایی، موضوع حرکت باد و شرایط خاص جغرافیایی شهر تهران در ماندگاری آلایندهها تأثیرگذار است و به همین دلیل باید تمهیدات دائمی برای کاهش آلودگی هوا در نظر گرفته شود.
او با تأکید بر اینکه کاهش آلودگی هوا یک فرایند تدریجی است، افزود: کاهش آلودگی باید ذرهذره اتفاق بیفتد و ممکن است رسیدن به نتیجه مطلوب و خارج کردن شهر از شرایط فعلی، چندین سال زمان ببرد تا بهتدریج بتوانیم تهران را به شهری پاک تبدیل کنیم.
تهران زیر شاخصهای بالای ۲۰۰
فرهادی با اشاره به آمار ایستگاههای سنجش کیفیت هوا اظهار کرد: آمار آلودگی هوا را در مناطق مختلف بررسی میکردم و امسال در برخی مناطق با اعداد بالای ۲۰۰ مواجه بودهایم. شاخصهایی مانند ۲۱۳ و ۲۲۳ که نشاندهنده شدت آلودگی در برخی نقاط هستند.
شاخص بالاتر از ۲۰۰ در طبقه بسیار ناسالم قرار میگیرد. وضعیتی که میتواند خطرات جدیتری برای سلامت شهروندان به همراه داشته باشد. البته این اعداد مربوط به برخی ایستگاهها یا مناطق است و نباید آنها را با میانگین شاخص کل شهر یکسان دانست.
وزارت بهداشت: مسئولیت کنترل آلودگی با ما نیست
مسئول سلامت و محیط کار وزارت بهداشت در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود افزایش آلودگی هوا، اقدامات مؤثر و متناسبی برای کنترل شرایط انجام نمیشود، گفت: این موضوع خیلی به وزارت بهداشت مربوط نمیشود. دستگاههای دیگر مسئولیتهایی دارند و ما به آنها هشدار میدهیم و شرایط را اعلام و آخرین وضعیت آلودگی را منتشر میکنیم.
او درباره وظایف وزارت بهداشت در مواجهه با آلودگی هوا توضیح داد: هشدار دادن، اعلام وضعیت و محاسبه کمی خسارتهای اقتصادی و مرگهای منتسب به آلودگی هوا از جمله وظایف ماست. ما بر این موضوع تأکید داریم و درخواستمان این است که همه دستگاهها به وظایف خود عمل کنند و حتی فراتر از وظایف معمول، برای داشتن شهری پاک و سالم تلاش شود.
بررسی آخرین دادههای کیفیت هوای تهران در صبح دوشنبه ۲۵ آبان نشان میدهد پایتخت همچنان در وضعیت قرمز آلودگی قرار دارد. شاخص لحظهای کیفیت هوا در ساعت ۶:۳۰ صبح به ۱۶۲ رسید و میانگین شاخص ۲۴ ساعته نیز در گزارش ساعت ۸ صبح ۱۶۷ اعلام شد. در بهروزرسانیهای بعدی، شاخص تجمیعی برخی سامانهها حدود ۱۶۰ ثبت شده است.
بررسی ایستگاههای سنجش نیز از یکسان نبودن شدت آلودگی در مناطق مختلف تهران حکایت دارد؛ بهطوریکه شاخص ایستگاه وردآورد در منطقه ۲۲ به ۱۹۷، ایستگاه سلامت به ۱۸۵ و پارک رازی به ۱۸۳ رسیده است. در مقابل، ایستگاه اتوبان محلاتی در منطقه ۱۴ شاخص ۱۰۶ را ثبت کرده است.
به این ترتیب، آلودگی هوا در تهران از محدوده ناسالم برای گروههای حساس عبور کرده و در وضعیت ناسالم برای تمام گروههای جامعه قرار گرفته است؛ شرایطی که ضرورت پاسخگویی دستگاههای مسئول درباره اقدامات عملی برای کاهش آلایندهها را دوچندان میکند.
ارسال نظر